III CZ 36/08 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt III CZ 36/08

POSTANOWIENIE

Dnia 6 listopada 2008 r.

Sąd Najwyższy w składzie:

SSN Jan Górowski (przewodniczący, sprawozdawca)

SSN Irena Gromska-Szuster

SSN Zbigniew Strus

w sprawie z powództwa M. K.

przeciwko (…) Zakładowi Ubezpieczeń S.A. w K.

o zapłatę,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 6 listopada 2008 r.,

zażalenia powódki na postanowienie Sądu Apelacyjnego z dnia 18 lipca 2008 r., sygn.

akt I ACa (…),

uchyla zaskarżone postanowienie.

Uzasadnienie

Postanowieniem z dnia 18 lipca 2008 r. Sąd Apelacyjny odrzucił skargę kasacyjną

powódki od wyroku Sądu Apelacyjnego z dnia 25 stycznia 2008 r. W uzasadnieniu

wskazał, że od wniesionej skargi pełnomocnik powódki uiścił opłatę podstawową w

wysokości 30 zł, powołując się na zwolnienie powódki od kosztów sądowych w całości w

toku postępowania przed sądem pierwszej instancji. Skoro więc nie została opłacona

opłatą stosunkową i nie został zawarty w niej wniosek o zwolnienie powódki od kosztów

sądowych w postępowaniu przed Sądem Najwyższym to podlegała odrzuceniu a limine

na podstawie art. 1302 § 3 k.p.c.

W zażaleniu pełnomocnik powoda zarzucając naruszenie art. 48 § 1 pkt 5 k.p.c. w

zw. z art. 379 pkt 4 k.p.c., art. 39821 k.p.c. i art. 3941 § 3 k.p.c., art. 2 Konstytucji, art. 100

ust 2 u.k.s.c. i art. 1302 § 3 k.p.c. wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

W judykaturze utrwalony jest pogląd co do wykładni art. 48 § 1 pkt 5 k.p.c.

Sędzia, który brał udział w wydaniu wyroku sądu drugiej instancji, nie jest wyłączony z

mocy samej ustawy od udziału w wydaniu postanowienia o odrzuceniu kasacji

wniesionej od tego wyroku (por. np. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 16 grudnia

2005 r., II PZ 45/05, OSNP 2006 nr 21, poz. 332, z dnia 11 marca 2008 r., II CZ 114/07,

z dnia 20 maja 2005 r. III CZ 20/05, i z dnia 20 maja 2005 r., III CZ 11/05,

niepublikowane i uchwałę Sądu Najwyższego z dnia 18 marca 2005 r., III CZP 97/2004,

OSNC 2006 nr 2, poz. 24).

Powołany wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 20 lipca 2004 r. SK 19/02,

(OTK 2004 nr 7, poz. 6) nie dotyczy podniesionej w zażaleniu kwestii, albowiem odnosi

się do wyłączenia sędziego, który orzekał w instancji niższej. Z tego względu zarzut

nieważności postępowania jest chybiony.

W związku z rozbieżnością w wykładni prawa Sąd Najwyższy - na wniosek

Pierwszego Prezesa Sądu Najwyższego - w dniu 5 czerwca 2008 r. podjął w składzie

siedmiu sędziów uchwałę, III CZP 142/07 (Biul. SN 2008, nr 8, s. 7), w której przyjął, że

zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie, przyznane w postępowaniu przed sądem

powszechnym, nie obejmuje postępowania kasacyjnego oraz że pełnomocnictwo

procesowe nie obejmuje z samego prawa umocowania do wniesienia skargi kasacyjnej i

udziału w postępowaniu kasacyjnym. Uchwale tej nadano moc zasady prawnej, jednak

w jej uzasadnieniu Sąd Najwyższy podkreślił, że w dążeniu do ujednolicenia praktyki

oraz uniknięcia komplikacji, które mogłyby nastąpić na skutek stosowania uchwały jako

argumentu

przy

wnoszeniu

skarg

o wznowienie

postępowania

zakończonego

prawomocnymi orzeczeniami opartymi na odmiennej wykładni, rozważył zakres jej

związania - jako zasady prawnej – w czasie. Dodał, że podstawę do tych rozważań daje

głoszony w literaturze oraz orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego pogląd, że w

sytuacji, w której występowały rozbieżności interpretacyjne w praktyce funkcjonowania

prawa, w zachowaniach podmiotów zobowiązanych do przestrzegania norm prawnych

oraz w działaniach organów powołanych do ich stosowania, istnieje możliwość

ograniczenia wstecznego stosowania ustalonej interpretacji przepisu (zob. uchwałę

Trybunału Konstytucyjnego z dnia 7 marca 1995 r., W 9/94, OTK Zb.Urz. 1995, nr 1,

poz. 20). W konsekwencji, Sąd Najwyższy stwierdził, że dokonana w uchwale wykładnia

ma zastosowanie na przyszłość, od dnia jej podjęcia.

Skoro więc wyrok Sądu Apelacyjnego został wydany w dniu 25 stycznia 2008 r. i

skarga kasacyjna została wniesiona w dniu 25 kwietnia 2008 r. to stosując się do

powołanej wyżej zasady prawnej - w jej aspekcie czasowym - należało przyjąć, że wiąże

ona składy orzekające Sądu Najwyższego co do skarg kasacyjnych wniesionych po dniu

5 czerwca 2008 r. (por. odpowiednio postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 24 lipca

2008 r., IV CZ 52/08 niepublikowane). Inna wykładnia budziłaby w tej sytuacji

wątpliwości natury konstytucyjnej, skoro wnoszący skargę kasacyjną pełnomocnik

zastosował się do funkcjonującej wtedy w praktyce wykładni, która przeważała także w

judykaturze Sądu Najwyższego.

Z tego względu na podstawie art. 3941 § 3 k.p.c. w zw. z art. 39815 § 1 k.p.c.

orzeczono jak w sentencji.