III CZ 354/23 · Sąd Najwyższy

III CZ 354/23 POSTANOWIENIE 20 lutego 2024 r.Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie: SSN Agnieszka Góra-Błaszczykowska po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym 20 lutego 2024 r. w Warszawie‎zażalenia P. spółki akcyjnej w B. ‎na postanowienie Sądu Apelacyjnego w Warszawie‎z 18 września 2023 r., VII AGa 1508/22 (VII WSC 167/23),‎w sprawie z powództwa P. spółki akcyjnej w B. ‎przeciwko P. spółce akcyjnej w W. ‎o uchylenie wyroku sądu polubownego, 1. oddala zażalenie;

2. zasądza od powoda na rzecz pozwanego kwotę 1 200 (tysiąc dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania zażaleniowego z odsetkami w wysokości odsetek ustawowych za opóźnienie za czas po upływie tygodnia od dnia doręczenia zobowiązanemu niniejszego postanowienia do dnia zapłaty.

UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia 12 maja 2023 r. Sąd Apelacyjny w Warszawie odrzucił skargę, wniesioną przez P. S.A. w B. (dalej jako P., skarżący), od wyroku Sądu Arbitrażowego przy Krajowej Izbie Gospodarczej z dnia 24 kwietnia 2019 r., oraz zasądził od skarżącego na rzecz P. S.A. w W. koszty postępowania.Skargę kasacyjną od tego postanowienia wywiódł skarżący.Sąd Apelacyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 18 września 2023 r. odrzucił skargę kasacyjną, wniesioną przez skarżącego od postanowienia Sądu Apelacyjnego z dnia 12 maja 2023 r.

W uzasadnieniu uznał, że skarga kasacyjna była niedopuszczalna, gdyż zgodnie z art. 1207 § 1 k.p.c. do skargi o uchylenie wyroku sądu polubownego przepis art. 368 k.p.c. stosuje się odpowiednio. Przepis art. 1207 § 2 k.p.c. stanowi natomiast, że jeśli przepisy poniższe nie stanowią inaczej, do postępowania ze skargi o uchylenie wyroku sądu polubownego przepisy o apelacji stosuje się odpowiednio. Sąd Apelacyjny zaznaczył też, że jeśli chodzi o dopuszczalność skargi kasacyjnej w postępowaniu ze skargi o uchylenie wyroku sądu polubownego, stosowna regulacja zawarta jest w art. 1208 § 3 k.p.c., według którego od wyroku wydanego w postępowaniu ze skargi o uchylenie wyroku sądu polubownego przysługuje skarga kasacyjna.Sąd Apelacyjny uznał, że nie przysługuje skarga kasacyjna od postanowienia w przedmiocie odrzucenia skargi o uchylenie wyroku sądu polubownego.

Wynika to z faktu, że do postępowania ze skargi stosuje się odpowiednio przepisy o apelacji. W myśl art. 3942 § 1 k.p.c. na postanowienie o odrzuceniu apelacji przysługuje zażalenie, tak więc odpowiednie zastosowanie tego przepisu do postępowania ze skargi o uchylenie wyroku sądu polubownego skutkuje uznaniem, że od postanowienia o odrzuceniu skargi przysługuje zażalenie do innego składu sądu drugiej instancji. Sąd Apelacyjny nie podzielił zapatrywania skarżącego, że o dopuszczalności skargi kasacyjnej w niniejszej sprawie ma przesądzać art. 3981 § 1 k.p.c. i zawarta w nim regulacja, dopuszczająca skargę kasacyjną od prawomocnego postanowienia w przedmiocie odrzucenia pozwu.

Skarżący zaskarżył w całości postanowienie Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 18.09.2023 r. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił naruszenie:(1) art. 3981 § 1 k.p.c. poprzez jego niezastosowanie i w konsekwencji błędne przyjęcie, że od postanowienia w przedmiocie odrzucenia skargi o uchylenie wyroku sądu polubownego stronie nie przysługuje skarga kasacyjna, podczas gdy ww. postanowienie jest postanowieniem kończącym postępowanie w sprawie i jako takie jest objęte dyspozycją normy art. 3981 § 1 k.p.c., co miało wpływ na wynik sprawy, albowiem doprowadziło do odrzucenia skargi kasacyjnej P.;(2) art. 1207 § 2 k.p.c. w zw. z art. 3941 § 1 k.p.c. poprzez ich błędną wykładnię i w konsekwencji przyjęcie, że odpowiednie stosowanie do postępowania ze skargi o uchylenie wyroku sądu polubownego przepisów o apelacji skutkuje uznaniem za dopuszczalne zażalenia na orzeczenie w przedmiocie odrzucenie skargi o uchylenie wyroku sądu polubownego do innego składu sądu drugiej instancji, podczas gdy odpowiednie stosowanie przepisów o apelacji nie oznacza stosowania wprost wszystkich przepisów regulujących postępowanie apelacyjne, w szczególności środków zaskarżenia przysługujących stronie w przypadku odrzucenia apelacji, co miało wpływ na wynik sprawy albowiem doprowadziło do odrzucenia skargi kasacyjnej P.;(3) art. 2 § 1 k.p.c. w zw. z art. 1 ustawy o Sądzie Najwyższym w zw. z art. 1208 § 1 i 3 k.p.c. poprzez ich błędne zastosowanie i w konsekwencji przyjęcie, że Skarżącemu nie przysługuje uprawnienie do kontroli instancyjnej postanowienia o odrzuceniu skargi o uchylenie wyroku sądu polubownego w drodze skargi kasacyjnej, podczas gdy w świetle przywołanych przepisów, orzeczenie to podlega kontroli Sądu Najwyższego na skutek nowelizacji przepisów, regulujących postępowanie ze skargi o uchylenie wyroku sądu polubownego, dokonanej ustawą z dnia 10 września 2015 r. o zmianie niektórych ustaw w związku ze wspieraniem polubownych metod rozwiązywania sporów (dalej jako:

„Ustawa nowelizująca", art. 1 pkt 18 lit.

a) i b)), zaś wykładnia, zaprezentowana przez Sąd Apelacyjny, usuwałaby z zakresu kontroli przez SN szereg istotnych rozstrzygnięć sądowych, co miało wpływ na wynik sprawy, albowiem doprowadziło do odrzucenia skargi kasacyjnej P..III. Wskazując na powyższe zarzuty, P. wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości; zasądzenie od przeciwnika na rzecz skarżącego kosztów postępowania według norm przepisanych, w tym kosztów zastępstwa procesowego. Ponadto na podstawie art. 395 § 2 k.p.c. w zw. z art. 3941 § 1 k.p.c. wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia, bez przesyłania akt sądowi drugiej instancji, z uwagi na oczywistą zasadność zażalenia.W odpowiedzi na zażalenie P. S.A. wniosła o oddalenie zażalenia w całości; zasądzenie na jej rzecz od skarżącego kosztów postępowania zażaleniowego, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.Sąd Najwyższy zważył, co następuje:Zażalenie nie mogło zostać uwzględnione, gdyż zaskarżone postanowienie jest prawidłowe.Zgodnie z aktualnie obowiązującą treścią art. 1207 § 1 k.p.c., do skargi o uchylenie wyroku sądu polubownego przepis art. 368 stosuje się odpowiednio.

W myśl art. 1207 § 2 k.p.c., jeśli przepisy poniższe nie stanowią inaczej, do postępowania ze skargi o uchylenie wyroku sądu polubownego przepisy o apelacji stosuje się odpowiednio.W sprawie niniejszej postanowieniem z dnia 12 maja 2023 roku Sąd Apelacyjny odrzucił skargę o uchylenie wyroku sądu polubownego.Skoro do skargi należy stosować odpowiednio art.368 k.p.c. to oznacza, że na postanowienie o odrzuceniu skargi o uchylenie wyroku sądu polubownego przysługuje zażalenie.Przepis art. 3942 § 1 k.p.c. stanowi bowiem wprost, że zażalenie do innego składu sądu drugiej instancji przysługuje na postanowienie tego sądu o odrzuceniu apelacji, postanowienie o odrzuceniu skargi o wznowienie postępowania i postanowienie o umorzeniu postępowania wywołanego wniesieniem apelacji.Od postanowienia o odrzuceniu skargi o uchylenie wyroku sądu polubownego nie przysługiwała skarga kasacyjna, gdyż w myśl art. 1208 § 3 k.p.c., przysługuje ona od wyroku wydanego w postępowaniu ze skargi o uchylenie wyroku sądu polubownego.Prawidłowo zatem Sąd Apelacyjny odrzucił skargę kasacyjną od postanowienia o odrzuceniu skargi od wyroku sądu polubownego uznając, że na to postanowienie przysługiwało zażalenie do innego składu sądu drugiej instancji.

Nie można podzielić poglądu skarżącego, że o dopuszczalności skargi kasacyjnej w niniejszej sprawie ma przesądzać art. 3981 § 1 k.p.c. i zawarta w nim regulacja, dopuszczająca skargę kasacyjną od prawomocnego postanowienia w przedmiocie odrzucenia pozwu. Ustawodawca wprowadzając przepisy, nakazujące odpowiednie zastosowanie do skargi o uchylenie wyroku sądu polubownego przepisów o apelacji, wyeliminował możliwość stosowania do opisywanej sytuacji przepisów o odrzuceniu pozwu. Orzeczenia i poglądy, na które powołuje się skarżący, zostały wydane i wyrażone w poprzednim stanie prawnym, w którym - zgodnie z ówczesnym brzmieniem art. 1207 § 1 k.p.c. - do skargi o uchylenie wyroku sądu polubownego odpowiednie zastosowanie miał przepis art. 187 k.p.c.Z tych względów na podstawie art. 39814 k.p.c. w zw. z art. 3941 k.p.c., Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji.

O kosztach postępowania zażaleniowego orzeczono na podstawie art. 98 § 1 § 11 w zw. z art. 1207 § 2 k.p.c. w związku z art. 39821 oraz art. 391 § 1 i art. 3941 § 3 k.p.c. oraz § 8 ust. 1 pkt 4 w zw. z § 10 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie.[SOP] ‎