III CZ 35/08 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt III CZ 35/08

POSTANOWIENIE

Dnia 6 listopada 2008 r.

Sąd Najwyższy w składzie:

SSN Jan Górowski (przewodniczący)

SSN Irena Gromska-Szuster

SSN Zbigniew Strus (sprawozdawca)

w sprawie z wniosku K. S.

przy uczestnictwie P. S.

o podział majątku dorobkowego,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 6 listopada 2008 r.,

zażalenia wnioskodawczyni na postanowienie Sądu Okręgowego w K. z dnia 1 lipca

2008 r., sygn. akt II Ca (...),

oddala zażalenie.

Uzasadnienie

Sąd Okręgowy w K. przedstawił do rozpoznania zażalenie wnioskodawczyni K.

S. na postanowienie Sądu Okręgowego z 1 lipca 2008 r., którym Sąd ten odrzucił

skargę kasacyjną wnioskodawczyni od postanowienia z 6 czerwca 2008 r sygn. akt II

Ca (...). Wydając postanowienie w przedmiocie odrzucenia skargi kasacyjnej Sąd

Okręgowy stwierdził, że wnioskodawczyni nie przysługiwała skarga kasacyjna lecz

zażalenie. Ponadto wskazał równie istotny brak polegający na sporządzeniu środka

zaskarżenia osobiście a nie przez zawodowego pełnomocnika, stosowanie do

wymagań art. 871 § 1 k.p.c. Brak ten nie podlegał uzupełnieniu na podstawie art. 130 § 1

k.p.c.

Po wydaniu postanowienia z 1 lipca 2008 r., na wniosek K. S. toczyło się incydentalne

postępowanie w przedmiocie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia pełnomocnika

z urzędu. Wniosek K. S. został uwzględniony a wyznaczony w tym trybie adwokat wniósł

zażalenie podnosząc zarzut naruszenia art. 3986 § 2 k.p.c. oraz art. 130 § 1 k.p.c. w związku

z art. 3941 k.p.c.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zażalenie jest nieuzasadnione i podlega oddaleniu. Postanowienie z 1 lipca

2008 r. rozstrzygało o niedopuszczalności skargi kasacyjnej ze względu na

niespełnienie wymagania tzw. przymusu adwokackiego lub radcowskiego, czyli brak

zastępstwa strony (uczestnika postępowania nieprocesowego) przez profesjonalnego

pełnomocnika w postępowaniu przed Sądem Najwyższym. Wymaganie wynikające z

art. 871 k.p.c. dotyczy zarówno skargi kasacyjnej jak i zażalenia. W rozpoznawanej

sprawie istotne znaczenie ma zdanie drugie postanawiające, że zastępstwo to

dotyczy także czynności procesowych związanych z postępowaniem przed Sądem

Najwyższym, podejmowanych przed sądem niższej instancji.

Nie ulega zatem wątpliwości wada tego pisma, w związku z czym

wyłania się zagadnienie jej skutków. W postanowieniu z dnia 23 listopada 2000 r.

sygn. III CZ 116/00 (niepubl.) Sąd Najwyższy uznał, że kasacja sporządzona przez

stronę (uczestnika postępowania) niebędącego adwokatem lub radcą prawnym podlega

odrzuceniu przez sąd drugiej instancji (stosownie do postanowienia art. 393 5 k.p.c.).

Orzeczenie to zostało wydane przed nowelizacją art. 130 k.p.c., polegająca na dodaniu

§ 5 stanowiącego, że pisma procesowe sporządzone z naruszeniem art. 87 1 podlegają

zwrotowi bez wzywania do usunięcia braków, chyba że ustawa stanowi inaczej. Należy

uznać, że art. 3986 § 2 k.p.c. nakazujący sądowi drugiej instancji odrzucić skargę

kasacyjna niedopuszczalną jest przepisem szczególnym w stosunku do art. 130 § 5

k.p.c. Wynika to z systematyki kodeksu postępowania cywilnego, użycia zwrotu

ogólnego obejmującego wszelkie pisma procesowe oraz charakteru postępowania

kasacyjnego niedopuszczającego rozpoznawanie skarg ukierunkowanych nie tylko na

ochronę interesu prywatnego strony (uczestnika postępowania) lecz również interesu

publicznego wyrażającego się w dokonywaniu wykładni prawa oraz ujednolicaniu

praktyki sądów powszechnych. Należy zauważyć odrębną regulację trybu wnoszenia

skargi kasacyjnej, jako pisma wszczynającej nadzwyczajne postępowanie, tj. termin

ustawowy (art. 3985 § 1 k.p.c.) oraz wymaganie żądania doręczenia wpierw orzeczenia

sądu drugiej instancji z uzasadnieniem (art. 387 § 3 k.p.c.). Przytoczone względy

uzasadniają wniosek, że dyspozycją art. 130 § 5 k.p.c. nie jest objęta skarga kasacyjna

lecz inne pisma procesowe, przy czym sąd drugiej instancji prawidłowo ocenił rodzaj

pisma wniesionego przez wnioskodawczynię.

Po ustanowieniu pełnomocnika z urzędu ustały przyczyny wadliwego zaskarżenia

sposobu zaskarżenia postanowienia z dnia 6 czerwca 2008 r., a pełnomocnik ten

powinien dokonać czynności dopuszczalnych w danych okolicznościach sprawy, w celu

uzyskania rezultatu oczekiwanego przez wnioskodawczynię albo wydać opinię o braku

podstaw do podjęcia jakiejkolwiek czynności procesowej. Zażalenia na postanowienie o

odrzuceniu skargi kasacyjnej okazało się środkiem chybionym, dlatego na podstawie art.

3941 § 1 i 3 k.p.c. w zw. z art. 39814 k.p.c. podlegało oddaleniu.