III CZ 34/10 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt III CZ 34/10

POSTANOWIENIE

Dnia 16 września 2010 r.

Sąd Najwyższy w składzie:

SSN Marek Sychowicz (przewodniczący)

SSN Dariusz Dończyk (sprawozdawca)

SSN Józef Frąckowiak

w sprawie z powództwa E. D. i W. D.

przeciwko Skarbowi Państwa - Wojewodzie X., Agencji Nieruchomości Rolnych

Oddziałowi Terenowemu w R. i Gminie Ż.

o zapłatę,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 16 września 2010 r.,

zażalenia powodów na postanowienie Sądu Apelacyjnego z dnia 7 kwietnia 2010 r.,

sygn. akt I ACa (…),

1)

oddala zażalenie;

2)

nie obciąża powodów kosztami postępowania zażaleniowego.

Uzasadnienie

Postanowieniem z dnia 7 kwietnia 2010 r. Sąd Apelacyjny odrzucił apelację

powodów od wyroku Sądu Okręgowego w T. z dnia 2 lutego 2010 r., bowiem

powodowie, zwolnieni od kosztów sądowych w całości, reprezentowani przez

pełnomocnika z urzędu, nie uiścili opłaty podstawowej.

W zażaleniu na postanowienie odrzucające apelację powodowie zarzucili

naruszenie art. 14 ust. 2, art. 100 ust. 2 oraz art. 149 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o

kosztach sądowych w sprawach cywilnych (Dz. U. Nr 167, poz. 1398 z późn. zm.; dalej:

„u.k.s.c.”), art. 2 ustawy z dnia 14 grudnia 2006 r. o zmianie ustawy o kosztach

sądowych w sprawach cywilnych (Dz. U. Nr 21, poz. 123), oraz art. 1302 § 3 k.p.c. w zw.

z art. 8 ust. 1 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania

cywilnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 234, poz. 1571). Ponadto powodowie

podnieśli, że jako strona zwolniona w całości od kosztów sądowych byli również

zwolnieni od uiszczenia opłaty stałej. Sprawa została wszczęta w 1994 r., ponadto

znajdowała się już w Sądzie drugiej instancji, gdyż postanowieniem z dnia 16 listopada

2009 r. Sąd Apelacyjny uchylił postanowienie z dnia 24 sierpnia 2009 r. Sądu

Okręgowego w T. o umorzeniu postępowania, w wyniku czego sprawa wróciła do Sądu

pierwszej instancji. Powodowie wnieśli o uchylenie zaskarżonego postanowienia.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Art. 149 ust. 1 u.k.s.c. nakazuje stosować dotychczasowe przepisy, tj. ustawę z

dnia 13 czerwca 1967 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (t.j. Dz. U. z 2002

r. Nr 9, poz. 88 ze zm.), do spraw wszczętych przed 2 marca 2006 r., ale jedynie do

czasu zakończenia postępowania w danej instancji. W niniejszej sprawie, wobec daty

postanowienia kończącego postępowanie w pierwszej instancji, które zapadło w dniu 24

sierpnia 2009 r., w postępowaniu apelacyjnym miały zastosowanie przepisy nowej

ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (por. uchwałę Sądu Najwyższego z

dnia 24 stycznia 2007 r., III CZP 124/06, OSNC 2007, nr 6, poz. 91). Zatem z chwilą

ukończenia postępowania w pierwszej instancji powodów obejmowała już – z mocy art.

149 ust. 1 u.k.s.c. – ta właśnie ustawa. W chwili, kiedy sprawa zaczęła się toczyć pod

rządami nowej ustawy została już dokonana jej nowelizacja - ustawą z dnia 14 grudnia

2006 r. o zmianie ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (Dz. U. z 2007 r.

Nr 21, poz. 123) - która usunęła m.in. wynikający z art. 14 ust. 2 i art. 100 ust. 2 u.k.s.c.

obowiązek uiszczania opłaty podstawowej przez stronę zwolnioną od kosztów

sądowych. Jednakże dotyczyło to tylko spraw wszczynanych od dnia wejścia w życie

ustawy nowelizującej. Art. 2 tej ustawy nakazywał bowiem stosować do spraw

wszczętych przed tym dniem „przepisy dotychczasowe”, przez które należy rozumieć

przepisy poprzednio obowiązujące, tj. przepisy u.k.s.c. w brzmieniu sprzed wejścia w

życie ustawy ją nowelizującej (por. uchwałę Sądu Najwyższego z dnia 27 czerwca 2008

r., III CZP 48/08, OSNC 2009, nr 7-8, poz. 102).

Słusznie zatem Sąd Apelacyjny uznał, że z mocy art. 14 ust. 2 u.k.s.c.

na powodach - zwolnionych od kosztów sądowych w całości - ciążył obowiązek

uiszczenia opłaty podstawowej od apelacji. Przepis ten co prawda został uchylony,

wspomnianą nowelizacją, która weszła w życie w dniu 10 marca 2007 r., a więc jeszcze

przed zakończeniem w sprawie postępowania w pierwszej instancji, jednakże z mocy

art. 2 tej ustawy, do wniesionej przez wnioskodawcę apelacji stosować należało

dotychczasowe przepisy, a zatem także art. 100 ust. 2 i art. 14 ust. 2 u.k.s.c. w

brzmieniu obowiązującym do dnia 10 marca 2007 r. Obowiązku uiszczenia opłaty

podstawowej od apelacji nie uchylało to, że przed wniesieniem tego środka

odwoławczego postanowieniem z dnia 16 listopada 2009 r., na skutek zażalenia

wniesionego przez powodów, Sąd Apelacyjny uchylił w części postanowienie Sądu

Okręgowego w T. z dnia 24 sierpnia 2009 r. o umorzeniu postępowania.

Zgodnie z art. 1302 § 3 k.p.c. apelacja wniesiona przez adwokata, radcę

prawnego lub rzecznika patentowego podlega odrzuceniu bez wzywania o uiszczenie

należnej opłaty, jeżeli podlegała opłacie w wysokości stałej lub stosunkowej obliczonej

od wskazanej przez stronę wartości przedmiotu zaskarżenia. Opłatą stałą jest także

opłata podstawowa. Wskazany wyżej przepis uzasadniał więc odrzucenie apelacji przez

Sąd Apelacyjny. Wprawdzie również art. 1303 § 3 k.p.c. został już uchylony, ma on

jednak zastosowanie, zgodnie z art. 8 ust. 1 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zmianie

ustawy - Kodeks postępowania cywilnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 234,

poz. 1571), do spraw wszczętych przed dniem 1 lipca 2009 r., więc także w

rozpatrywanej sprawy.

Wobec powyższego zażalenie jako bezzasadne podlegało oddaleniu na

podstawie art. 39814 k.p.c. w zw. z art. 3941 § 3 k.p.c. O kosztach postępowania

zażaleniowego orzeczono na podstawie art. 102 k.p.c. w związku z art. 391 § 1 k.p.c.,

art. 39821 k.p.c. i art. 3941 § 3 k.p.c.