III CZ 34/08 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt III CZ 34/08

POSTANOWIENIE

Dnia 6 listopada 2008 r.

Sąd Najwyższy w składzie:

SSN Jan Górowski (przewodniczący)

SSN Irena Gromska-Szuster (sprawozdawca)

SSN Zbigniew Strus

w sprawie z powództwa Banku P.(...) S.A. I Oddziału w K.

przeciwko S. K., T. K. i Chłodniom "Z.(...)" sp. z o.o. w K.

o zapłatę,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 6 listopada 2008 r.,

zażalenia pozwanego S. K. na postanowienie Sądu Apelacyjnego z dnia 19 maja 2008

r., sygn. akt I ACa (…),

uchyla zaskarżone postanowienie.

Uzasadnienie

Zaskarżonym postanowieniem z dnia 19 maja 2008 r. Sąd Apelacyjny odrzucił

skargę pozwanego S. K. o wznowienie postępowania w sprawie z powództwa Banku

P.(...) S.A. I Odział w K. przeciwko S. K., T. K. i Chłodniom „Z.(...)” spółce z o.o. w K. o

zapłatę, zakończonej wyrokiem Sądu Apelacyjnego z dnia 20 grudnia 2007 r. I ACa (…),

oddalającym apelację pozwanych od wyroku Sądu pierwszej instancji utrzymującego w

mocy nakaz zapłaty zasądzający od pozwanych solidarnie na rzecz strony powodowej

kwotę 5 088 943,94 zł. z ustawowymi odsetkami i kosztami procesu.

Odrzucając skargę o wznowienie postępowania Sąd Apelacyjny wskazał, że

skarżący domagał się wznowienia z powodu nieważności postępowania spowodowanej

brakiem jego należytej reprezentacji przed Sądem Apelacyjnym, spowodowanej tym, że

Sąd ten, mimo kilkakrotnych wniosków pozwanego i udzielonego mu zwolnienia od

kosztów sądowych oraz dużej wartości przedmiotu sporu i skomplikowanego charakteru

sprawy, odmówił ustanowienia dla niego pełnomocnika z urzędu, co pozbawiło

pozwanego możliwości skutecznej obrony jego praw i możliwości przytoczenia przed

Sądem drugiej instancji właściwych argumentów prawnych istotnych dla ochrony jego

interesów majątkowych.

Oceniając wskazane przez pozwanego podstawy wznowienia Sąd Apelacyjny

stwierdził, że pozwany nie zarzuca, iż pozbawiony był możliwości działania, co stanowi

przesłankę wznowienia postępowania określoną w art. 401 pkt 2 k.p.c., natomiast jako

podstawę skargi o wznowienie podał wadliwą reprezentację przed sądem drugiej

instancji z powodu nie ustanowienia dla niego pełnomocnika z urzędu, który to zarzut

nie może być objęty ustawowym pojęciem „nienależytej reprezentacji”, jako podstawy

wznowienia określonej również w powołanym wyżej przepisie. Sąd Apelacyjny wskazał,

że brak należytej reprezentacji, w rozumieniu art. 401 pkt 2 k.p.c., występuje wtedy, gdy

podmiot nie będący osobą fizyczną nie może podejmować czynności procesowych

ponieważ nie ma stosownych organów, lub gdy strona nie ma przedstawiciela

ustawowego, ewentualnie, choć jest to sporne w literaturze, gdy pełnomocnik strony nie

był należycie umocowany. Pojecie to nie obejmuje natomiast takich przypadków, gdy

strona działa w procesie osobiście, bowiem odmówiono jej ustanowienia pełnomocnika z

urzędu.

Sąd Apelacyjny uznał zatem, że skarga pozwanego o wznowienie postępowania

nie jest oparta na ustawowej podstawie wznowienia, jak również pozwany nie

uprawdopodobnił, iż została wniesiona w terminie określonym w art. 407 § 1 k.p.c. i z

tych przyczyn odrzucił skargę na podstawie art. 410 k.p.c.

W zażaleniu pełnomocnik skarżącego, zarzucając naruszenie art. 410 § 2 k.p.c.,

wnosił o uchylenie zaskarżonego postanowienia.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zażalenie jest uzasadnione.

Pozwany wniósł skargę o wznowienie postępowania osobiście podając jako jej

podstawę nieważność postępowania przed Sądem drugiej instancji z przyczyn

określonych w art. 401 pkt 2 k.p.c. Choć niewątpliwie błędnie powołał się na niewłaściwą

reprezentację przed tym Sądem, jednak z przytoczonych przez niego w uzasadnieniu

skargi okoliczności i zarzutów, można było wyprowadzić wniosek, że w istocie podstawę

wniosku o wznowienie postępowania z powodu nieważności stanowi zarzut pozbawienia

go możliwości działania przed Sądem drugiej instancji spowodowany odmową

ustanowienia pełnomocnika z urzędu, mimo istniejących ku temu podstaw. Taki zarzut

mieści się w ustawowej podstawie wznowienia określonej w art. 401 pkt 2 k.p.c. jako

nieważność postępowania wynikająca z faktu pozbawienia strony możliwości działania

wskutek naruszenia przepisów prawa. Dla oceny podanych osobiście przez stronę

podstaw wznowienia decydujące jest nie ich werbalne ujęcie, jeżeli nie jest dostatecznie

precyzyjne lub jest oczywiście nieadekwatne do zarzutów, lecz przytoczone w

uzasadnieniu skargi okoliczności i przyczyny żądania przez stronę wznowienia

postępowania. Jeżeli Sąd ma wątpliwości w tym zakresie powinien zażądać

uprawdopodobnienia dopuszczalności wznowienia, na podstawie z art. 410 § 2 k.p.c.,

podobnie jak w tym samym trybie obowiązany jest wyjaśnić wątpliwości co do

zachowania terminu do wniesienia skargi.

Jeżeli zatem Sąd Apelacyjny stwierdził, że zarzuty i okoliczności przytoczone w

uzasadnieniu skargi o wznowienie postępowania nie odpowiadają określonej przez

stronę skarżącą osobiście ustawowej podstawie wznowienia, natomiast mogą

odpowiadać innej ustawowej podstawie, obowiązany był wątpliwości w tym przedmiocie

usunąć w trybie art. 410 § 2 k.p.c. W ten sam sposób powinien był usunąć

zasygnalizowane wątpliwości co do zachowania terminu z art. 407 k.p.c. do wniesienia

skargi. Odrzucenie skargi bez wyczerpania tej drogi czyni zasadnym zarzut naruszenia

art. 410 k.p.c.

Z tych przyczyn Sąd Najwyższy na podstawie art. 398 15 w zw. z art. 3941 § 3

k.p.c. uchylił zaskarżone postanowienie.