III CZ 32/07 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt III CZ 32/07

POSTANOWIENIE

Dnia 13 września 2007 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Marian Kocon (przewodniczący)

SSN Krzysztof Pietrzykowski (sprawozdawca)

SSN Katarzyna Tyczka-Rote

w sprawie z wniosku K.M. o wyłączenie sędziów Sądu

Rejonowego w B. i sędziów Sądu Okręgowego w T.

w sprawie z wniosku M.M.

przy uczestnictwie K. M., K.M. i E. K.

o uzupełnienie działu spadku,

po rozpoznaniu w Izbie Cywilnej ma posiedzeniu niejawnym

w dniu 13 września 2007 r.,

zażalenia uczestniczki K. M. na postanowienie Sądu Apelacyjnego

z dnia 27 kwietnia 2007 r.,

oddala zażalenie.

Uzasadnienie

Sąd Apelacyjny postanowieniem z dnia 27 kwietnia 2007 r. oddalił wniosek

K.M. o wyłączenie sędziów Sądu Rejonowego w B. i sędziów Sądu Okręgowego

w T. w sprawie z wniosku M.M. z udziałem K. M., K.M. i E. K. o uzupełnienie

działu spadku, sygn. akt I Ns …/06.

Wnioskodawczyni w zażaleniu na postanowienie Sądu Apelacyjnego

zarzuciła naruszenie art. 325 i art. 328 § 2 w związku z art. 13 § 2 k.p.c., art. 233 §

1 w związku z art. 13 § 2 k.p.c. oraz art. 49 i art. 52 § 2 w związku z art. 13 § 2

k.p.c. przez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, a także inne istotne

uchybienia procesowe, w tym brak pouczenia K. M. o środku odwoławczym oraz

niedopuszczalną tożsamość uzasadnień postanowień […], a w szczególności

pominięcie lub przeinaczenie sformułowań zawartych we wniosku o wyłączenie

oraz jego uzupełnieniu.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje.

Zarzut naruszenia art. 325 i 328 § 2 w związku z art. 13 § 2 k.p.c. jest

niezasadny. Wprawdzie Sąd Apelacyjny nie wskazał w sentencji postanowienia

imion i nazwisk wszystkich sędziów, których dotyczył wniosek (podał te dane

dopiero w uzasadnieniu), jednak nie można z tego wywodzić, że w sentencji brak

konkretyzacji przedmiotu rozstrzygnięcia. Niewątpliwie przedmiot ten został

dostatecznie skonkretyzowany, rozstrzygnięto bowiem o oddaleniu wniosku

o wyłączeniu sędziów Sądu Rejonowego w B. i sędziów Sądu Okręgowego w T.

Należy także podnieść, że nietrafny jest zarzut, iż uzasadnienie postanowienia nie

spełnia wymagań stawianych w art. 328 § 2 (stosowanego w sprawie w związku z

art. 361 i w związku z art. 13 § 2 k.p.c.). Treść uzasadnienia jednoznacznie

wskazuje, jakie były motywy oddalenia wniosku.

Nie zasługuje na uwzględnienie drugi z zarzutów dotyczący naruszenia art.

233 § 1 w związku z art. 13 § 2 k.p.c. W zażaleniu nie wskazano, które dowody

zostały przez Sąd ocenione z naruszeniem zasad oceny dowodów, określonych

w przepisach art. 233 § 1 k.p.c. Na pewno potwierdzeniem tezy o istnieniu podstaw

do wyłączenia Sędziów Sądu Rejonowego i Sądu Okręgowego nie są załączone do

wniosku kopie lub odpisy orzeczeń, które wnioskodawczyni uznaje za niekorzystne

dla siebie lub wadliwe. Wbrew jej twierdzeniom, nie uzasadnia wniosku o

wyłączenie sędziego także treść rozmowy rzekomo przypadkowo nagranej

telefonem komórkowym. Przeciwnie, treść tej rozmowy w wymowny sposób

świadczy o zachowaniu wnioskodawczyni wobec sędziego, o którego wyłączenie

następnie wniosła. Należy wskazać, że podniesione w zażaleniu uchybienia w toku

postępowania (nawet w razie prawdziwości tego zarzutu, czego, wbrew

twierdzeniom wnioskodawczyni, w żaden sposób nie wykazano) nie stanowią

podstawy do wyłączenia sędziego. Pogląd taki wypowiedział Sąd Najwyższy m. in.

w postanowieniach z dnia 11 lutego 2000 r., I CO 79/99, z dnia 3 września 2003 r.,

II CO 11/03 i z dnia 6 listopada 2002 r., III CO 8/02.

Nietrafny jest także zarzut dotyczący błędnej wykładni i niewłaściwego

zastosowania art. 49 i 52 § 2 k.p.c. Całkowicie bezpodstawne jest twierdzenie, że

w sprawie o wyłączenie sędziego (oraz wyłączenie innego sędziego od orzekania

o wyłączeniu danego sędziego), sędziowie objęci wnioskiem są w istocie, obok

wnioskodawcy i stron procesowych, quasi-stronami postępowania. Wadliwość tej

tezy jest oczywista na tle przepisów postępowania określających podstawy i tryb

wyłączenia sędziego. Próba wykazania, że sędzia, którego wniosek dotyczy, staje

się

quasi-stroną

postępowania,

świadczy

o

wadliwym

rozumieniu

przez

wnioskodawczynię istoty postępowania o wyłączenie sędziego.

Bezpodstawne są podniesione w zażaleniu twierdzenia podważające

znaczenie złożonych przez sędziów wyjaśnień i podnoszące naruszenie w związku

z tym zarówno art. 52 § 1, jak i art. 233 § 1 k.p.c. Zasadniczo nietrafne jest także

oczekiwanie innego sposobu i zakresu wyjaśnień sędziów objętych wnioskiem

o wyłączenie w sytuacji, w której, zdaniem sędziego, między nim a jedną ze stron

lub jej przedstawicielem zachodzi stosunek osobisty tego rodzaju, że mógłby

wywołać wątpliwości co do jego bezstronności. Oznaczałoby to obciążenie sędziów

swoistym

dowodem na

okoliczność negatywną,

to

znaczy koniecznością

wykazywania, że nie zachodzą okoliczności wymienione w art. 49 k.p.c. Nie można

pomijać, że sędzia ma zagwarantowaną w art. 49 k.p.c. możliwość zgłoszenia

żądania wyłączenia. Jeżeli więc stwierdzi, że zachodzą wątpliwości do jego

bezstronności, może w każdym czasie zażądać wyłączenia go z dalszego

rozpoznania sprawy.

W orzecznictwie Sądu Najwyższego utrwalony jest pogląd, że rozstrzygająca

o zasadności wniosku o wyłączenie sędziego jest treść jego oświadczenia

(postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 5 marca 2004 r., I CZ 15/04). Także

w postanowieniach z dnia 20 listopada 2001 r., III CO 7/01, z dnia 20 listopada

2001 r., III CO 8/01, oraz z dnia 6 listopada 2002 r., III CO 7/02, Sąd Najwyższy

wyraził zapatrywanie, że o zasadności wyłączenia sędziego z przyczyn określonych

w art. 49 k.p.c. rozstrzygające są wyjaśnienia sędziego, którego wniosek dotyczy.

Wprawdzie

w

kilku

postanowieniach

wskazano

na

potrzebę

szerszego

ustosunkowania się przez sędziego w swych wyjaśnieniach do zarzutów strony

wnoszącej o wyłączenie sędziego, ale takie szersze wyjaśnienie może mieć

miejsce w razie podania skonkretyzowanych zarzutów zachowania mającego

świadczyć o wątpliwościach co do bezstronności sędziego. Nie spełniają tego

wymagania twierdzenia zamieszczone w zażaleniu i załączniki złożone do wniosku

o wyłączenie.

Zarzut „także innych istotnych uchybień procesowych” dotyczy nie

postanowienia Sądu Apelacyjnego, ale czynności podjętych po wydaniu tego

postanowienia, a konkretnie – braku pouczenia o możliwości złożenia zażalenia.

Ponadto, nawet w razie prawdziwości tego zarzutu – choć wnioskodawczyni ma

profesjonalnego pełnomocnika i zapewne Sąd nie pouczył jej z tego powodu – nie

budzi wątpliwości, że prawo wnioskodawczyni do wniesienia zażalenia nie doznało

w niniejszej sprawie uszczerbku, skoro wniosła ona zażalenie do Sądu

Najwyższego.

Zażalenie podlegało więc oddaleniu na podstawie art. 398 14 k.p.c. w związku

z art. 3941 § 2 i 3 k.p.c.

db