Supreme Court dismisses appeal; two-year limitation for legal challenge is not suspended by pandemic law.
Legislator summary
AI generatedThe Supreme Court dismissed the appellant's appeal against the lower court's rejection of their two-year statute of limitations claim. The appellant argued that the pandemic emergency law suspended procedural deadlines, but the court held that the specific two-year limitation period for challenging final judgments is a substantive right, not merely procedural. Consequently, the court ruled that such substantive deadlines cannot be suspended by the pandemic legislation, leading to the dismissal of the appeal.
Legislator headnote
AI generatedArt. 4246 § 1 k.p.c.; Art. 15zzs ust. 1 pkt 1 u.cov.; The two-year limitation period for filing a complaint to declare a final judgment inconsistent with the law is a substantive right and cannot be suspended by the pandemic emergency law.
Keywords
AI generatedCited Legislation
AI generatedCited Case Law
AI generatedRelated Decisions
AI generatedFull text
III CZ 311/22 POSTANOWIENIE 21 czerwca 2023 r.Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie: SSN Ewa Stefańska (przewodniczący)SSN Beata Janiszewska (sprawozdawca)SSN Grzegorz Żmij po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym 21 czerwca 2023 r. w Warszawie,zażalenia T. K.na postanowienie Sądu Okręgowego w Warszawiez 15 marca 2022 r., V Ca 2659/18,w sprawie ze skargi T. K. o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego wyroku Sądu Okręgowego w Warszawie z 21 listopada 2019 r., V Ca 2659/18 wydanego w sprawie z powództwa T. K.przeciwko syndykowi masy upadłości S. spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w W.o zapłatę, oddala zażalenie.
UZASADNIENIE
Dnia 31 stycznia 2022 r. skarżący T.K. wniósł skargę o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego wyroku Sądu Okręgowego w Warszawie z 21 listopada 2019 r., oddalającego apelację powoda w sprawie o zapłatę przeciwko S. sp. z o.o. w W.Sąd drugiej instancji odrzucił skargę na podstawie art. 4246 § 3 k.p.c., wskazując, że została ona wniesiona z uchybieniem dwuletniego terminu wynikającego z art. 4246 § 1 k.p.c., który upłynął 21 listopada 2021 r. Sąd wskazał, że w art. 4246 § 1 k.p.c. unormowano termin zawity prawa materialnego, wobec czego nie znajduje do niego zastosowania art. 15zzs ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (dalej: u.cov.).
Nadto termin ten upłynąłby przed dniem wniesienia skargi nawet w razie przyjęcia, że pozostawał on zawieszony w okresie od 31 marca 2020 r. do 23 maja 2020 r.Skarżący wniósł zażalenie na postanowienie w przedmiocie odrzucenia skargi, zarzucając naruszenie art. 4246 § 3 k.p.c. w zw. w zw. z art. 15zzs ust. 1 pkt 1 u.cov. przez błędne przyjęcie, że termin do wniesienia skargi upływał z dniem 21 listopada 2021 r., podczas gdy od 14 marca 2020 r. do 24 maja 2020 r. bieg terminów sądowych i procesowych podlegał zawieszeniu.Sąd Najwyższy zważył, co następuje:Zażalenie podlegało oddaleniu.Stanowisko skarżącego jest nietrafne i co do możliwości zastosowania art. 15zzs ust. 1 u.cov. do terminu z art. 4246 § 1 k.p.c., i co do okresu zawieszenia biegu terminów procesowych i sądowych na podstawie pierwszego z przywołanych unormowań.W pierwszej kolejności należy wskazać, że art. 15zzs ust. 1 u.cov. wszedł w życie 31 marca 2020 r.
Żadne unormowania nie przewidują retroaktywnego stosowania tego przepisu. W związku z tym to z dniem wejścia w życie omawianego unormowania rozpoczął się stan zawieszenia biegu terminów sądowych oraz procesowych. Stan ten ustał wraz z końcem dnia 23 maja 2020 r. (zob. postanowienia SN z: 13 listopada 2020 r., V CZ 60/20, 28 lipca 2021 r., I CNP 25/21, 29 lipca 2021 r., III CZ 22/21, na 24 maja 2020 r.). Nawet więc podzielenie stanowiska skarżącego, że art. 15zzs ust. 1 u.cov. mógł zostać zastosowany do terminu na wniesienie skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego wyroku, nie prowadziłoby do zasadności zażalenia.
W takim wypadku termin z art. 4246 § 1 k.p.c. upływałby bowiem in casu 14 stycznia 2021 r., podczas gdy skargę wniesiono dopiero 31 stycznia 2021 r. Niezasadne było jednak również samo w sobie stanowisko skarżącego o zawieszeniu biegu terminu do wniesienia skargi na podstawie art. 15zzs ust. 1 pkt 1 u.cov. Przepis ten stanowi, że w okresie stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID bieg terminów procesowych i sądowych w postępowaniach sądowych, w tym sądowoadministracyjnych, nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu.
Tymczasem dwuletni termin na wniesienie skargi, o którym w art. 4246 § 1 k.p.c., ma charakter terminu zawitego prawa materialnego (zob. uchwała – 7 – SN z 26 października 2005 r., III BZP 1/05, oraz postanowienia SN z 11 stycznia 2008 r., I BU 15/07, i z 25 września 2020 r., III CNP 33/17). W orzecznictwie wskazuje się, że natura omawianego terminu jest dwoista, materialno-procesowa. Materialnoprawny charakter terminu do wniesienia skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia powoduje, że uchybienie mu prowadzi do niemożności skutecznego dochodzenia roszczenia odszkodowawczego, natomiast procesowy wymiar tego terminu wyraża się w wyznaczeniu okresu, w którym skarga może być wniesiona, oraz określeniu skutku niedochowania terminu w postaci odrzucenia skargi (art. 4248 § 1 k.p.c.).
Zastrzega się jednak zarazem, że z uwagi na dwoistą naturę przedmiotowego terminu, pełniącego istotną funkcję materialnoprawną, a także jego prekluzyjność, termin ten nie podlega przywróceniu (zob. postanowienia SN z: 15 czerwca 2007 r., I CNP 28/07, 7 kwietnia 2010 r., II BU 15/09, 11 kwietnia 2018 r., IV CNP 45/17). Powyższy termin, mimo niewątpliwego znaczenia procesowego, należy więc rozumieć w pierwszej kolejności jako termin zawity prawa materialnego, co powoduje, że dostrzegany w nim komponent procesowy nie ma znaczenia pozwalającego na stosowanie doń art. 15zzs ust. 1 pkt 1 u.cov.
W kwestii zawieszenia terminu z art. 4246 § 1 k.p.c. w okresie obowiązywania art. 15zzs ust. 1 pkt 1 u.cov. wyrażano wprawdzie także stanowisko odmienne (por. postanowienie SN z 6 kwietnia 2022 r., III CZ 67/22, podobnie – choć jedynie implicite – postanowienie SN z 28 lipca 2021 r., I CNP 25/21), jednak pogląd ten nie może zostać podzielony. Nie istnieje bowiem możliwość takiego zastosowania art. 15zzs ust. 1 pkt 1 u.cov. do terminu określonego w art. 4246 § 1 k.p.c., które pozostawałoby w zgodzie z wynikami wykładni pierwszej z tych regulacji (stanowiącej o zawieszeniu biegu terminów procesowych i sądowych), a zarazem honorowałoby, wynikający z wykładni drugiego z unormowań, charakter terminu zawitego do dochodzenia stwierdzenia niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia.
W pewnym uproszczeniu można wskazać, że nie jest możliwe zastosowanie art. 15zzs ust. 1 pkt 1 u.cov. do procesowego komponentu terminu unormowanego w art. 4246 § 1 k.p.c. - z jednoczesnym poszanowaniem jego komponentu materialnoprawnego.Niewątpliwie celem art. 15zzs ust. 1 pkt 1 u.cov. nie była ingerencja w sferę praw podmiotowych; taki wniosek wynika wprost z brzmienia tego przepisu, w którym mowa o terminach procesowych i sądowych. Gdyby więc nawet, powołując się na dwoisty, materialno-procesowy, charakter terminu do wniesienia skargi, twierdzić, że przepis ten miał zastosowanie do terminu określonego w art. 4246 § 1 k.p.c., to zawieszenie tego biegu mogłoby dotyczyć wyłącznie jego komponentu procesowego.
Termin w ujęciu prawa materialnego płynąłby natomiast na ogólnych zasadach, czyli bez zawieszenia. Doszłoby tym samym do dysharmonii między sytuacją strony ocenianą z perspektywy prawa procesowego i prawa materialnego, w związku z odmienną oceną procesowego aspektu biegu terminu do wystąpienia ze skargą – oraz wynikającą z prawa materialnego możliwością uzyskania prejudykatu, w celu dochodzenia odszkodowania na podstawie art. 417 § 1 w zw. z art. 4171 § 2 zd. 1 k.c. Dysharmonia ta prowadziłaby do skutków niemożliwych do zaakceptowania albo od strony jurydycznej, albo – praktycznej.
Trzeba byłoby bowiem przyjąć, w pierwszym z tych wariantów, że przepis przewidujący zawieszenie terminów verba legis „procesowych i sądowych” w istocie wpływa na termin zawity prawa materialnego – co należy zdecydowanie odrzucić. W drugim natomiast wariancie dochodziłoby do takiego stanu, że – w efekcie zawieszenia terminu z art. 4246 § 1 k.p.c., w jego procesowym aspekcie – wniesienie skargi byłoby wprawdzie uznawane za następujące w terminie (wobec czego skarga nie podlegałaby odrzuceniu), jednakże skarga ta musiałaby zostać a limine oddalona z uwagi na upływ terminu zawitego prawa materialnego, co do którego zawieszenie nie mogłoby wszak nastąpić na podstawie art. 15zzs ust. 1 pkt 1 u.cov.
Oba te warianty oceny prawnej, oparte na wyeksponowaniu materialno-procesowego charakteru terminu z art. 4246 § 1 k.p.c., są niemożliwe do zaakceptowania. Wypada zauważyć, że regulacja terminu przyjęta w odniesieniu do skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego wyroku nie jest zbieżna z innymi przypadkami upływu terminów zawitych prawa materialnego, które limitują okres skutecznego wystąpienia z żądaniem na drogę postępowania sądowego. Tytułem przykładu można wskazać, że skutkiem przekroczenia terminu z art. 534 k.c. jest oddalenie powództwa (nie: odrzucenie pozwu) o uznanie czynności prawną za bezskuteczną względem wierzyciela.
W przypadku natomiast terminu do wystąpienia ze skargą o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia ustawodawca wyraźnie przewidział, że jego niedochowanie skutkować będzie odrzuceniem skargi (art. 4246 § 3 k.p.c.). Rozwiązanie to jest przy tym przemyślane, gdyż w tego rodzaju sprawach kwestia zachowania terminu jest w zasadzie zawsze oczywista (termin obliczany jest od daty uprawomocnienia się wyroku), a w przypadku innych terminów zawitych może pozostawać sporna i wymagać prowadzenia postępowania dowodowego.W związku z powyższym należy przyjąć, że materialno-procesowy charakter terminu z art. 4246 § 1 k.p.c. uniemożliwia jego zawieszenie na zasadach przewidzianych dla terminów procesowych.
Konsekwencje takiego zawieszenia byłyby bowiem nie do zaakceptowania – albo dochodziłoby do jednoczesnego modyfikowania temporalnych granic ochrony praw podmiotowych wynikających z prawa materialnego, albo skarga wprawdzie nie podlegałaby odrzuceniu, lecz w efekcie wniesienia jej po upływie dwuletniego terminu musiałaby zostać a limine oddalona, co stawiałoby pod znakiem zapytania racjonalność tego rozwiązania.Z uwagi na powyższe, na podstawie art. 3941 § 3 w zw. z art. 39814 k.p.c., orzeczono jak w sentencji postanowienia. [ł.n]