III CZ 3/12 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt III CZ 3/12

POSTANOWIENIE

Dnia 9 lutego 2012 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Irena Gromska-Szuster (przewodniczący)

SSN Mirosław Bączyk

SSN Krzysztof Strzelczyk (sprawozdawca)

w sprawie z wniosku Michała W. s. Stanisława, Michała W. s. Michała

Stanisława W.

przy uczestnictwie Krzysztofa Z.

o zasiedzenie,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej

w dniu 9 lutego 2012 r.,

zażalenia wnioskodawcy Michała W. s. Stanisława

na postanowienie Sądu Okręgowego

z dnia 13 grudnia 2011 r.,

oddala zażalenie.

i

Uzasadnienie

Postanowieniem z dnia 13 grudnia 2011 r. Sąd Okręgowy odrzucił skargę

kasacyjną wnioskodawcy Michała W. s. Stanisława od postanowienia tego Sądu z

dnia 7 lipca 2011 r., I Ca 496/10, oddalającego apelację wniesioną przez niego od

postanowienia Sądu Rejonowego z dnia 6 września 2010 r., I Ns 677/09, którym

oddalony został wniosek jego oraz Michała W., s. Michała i Stanisława W. o

stwierdzenie nabycia własności nieruchomości przez zasiedzenie. W uzasadnieniu

Sąd Okręgowy przyjął, że skarga kasacyjna Michała W., s. Stanisława, wniesiona

została po upływie dwumiesięcznego terminu przewidzianego w art. 398 5 § 1 k.p.c.

Wniosek o doręczenie zaskarżonego postanowienia wraz z uzasadnieniem złożyli

osobiście Michał W., s. Stanisława, oraz jego pełnomocnik ustanowiony z urzędu,

będący adwokatem. Powołując się na uchwałę Sądu Najwyższego z dnia 5

czerwca 2008 r., III CZP 142/07, OSNC 2008, nr 11, poz. 122, Sąd Okręgowy

uznał, że wprawdzie pełnomocnictwo procesowe nie obejmuje z samego prawa

umocowania do wniesienia skargi kasacyjnej i udziału w postępowaniu kasacyjnym,

ale ustanowiony na wcześniejszym etapie pełnomocnik może w ramach takiego

pełnomocnictwa dokonywać czynności w sensie czasowym późniejszych, niż

uprawomocnienie się orzeczenia kończącego postępowanie w sprawie, ale

dotyczących wcześniejszych faz postępowania. Po prawomocnym zakończeniu

sprawy pełnomocnik taki może więc złożyć wniosek o wydanie odpisu orzeczenia,

czy też wniosek o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia orzeczenia sądu drugiej

instancji. W ocenie Sądu Okręgowego skoro Michał W., s. Stanisława, nie

wypowiedział adwokatowi pełnomocnictwa, to adwokat mógł nie tylko żądać

sporządzenia

uzasadnienia

zaskarżonego

postanowienia,

ale

także

temu

adwokatowi należało doręczyć odpis postanowienia z uzasadnieniem. Jeśli zaś

wniosek o doręczenie orzeczenia z uzasadnieniem złożyła zarówno strona

osobiście, jak i reprezentujący ją pełnomocnik, tak jak to miało miejsce w niniejszej

sprawie, to zgodnie z art. 133 § 3 k.p.c. doręczenia należy dokonać do rąk

ustanowionego pełnomocnika procesowego. Sąd Okręgowy podniósł, że Michał W.,

s. Stanisława, reprezentowany przez dwóch pełnomocników – adwokata oraz

Michała W., s. Michała, nie oświadczył, do rąk którego z nich mają następować

doręczenia. W takiej sytuacji Sąd Okręgowy uznał, że doręczenia dokonuje się

tylko jednemu pełnomocnikowi, a jego wybór należy do sądu lub przewodniczącego

zgodnie z art. 141 § 3 k.p.c. Sąd Okręgowy wskazał, że odpis zaskarżonego

postanowienia

wraz

z

uzasadnieniem

doręczony

został

pełnomocnikowi

wnioskodawcy będącego adwokatem w dniu 6 września 2011 r. i przyjął, że z tym

dniem rozpoczął bieg termin do wniesienia skargi kasacyjnej przez Michała W., s.

Stanisława. Wobec tego, że dzień 6 listopada 2011 r. był dniem ustawowo wolnym

od pracy, termin ten upłynął z dniem 7 listopada 2011 r. stosownie do art. 115 k.c.

Natomiast skarga kasacyjna została wniesiona w jego imieniu w dniu 16 listopada

2011 r. Ponadto Sąd Okręgowy ustalił, że w dniu 17 września 2011 r. odpis

zaskarżonego postanowienia wraz z uzasadnieniem doręczony został Michałowi

W., s. Michała, jako wnioskodawcy oraz jako pełnomocnikowi Stanisława W. Z tego

względu Sąd Okręgowy przyjął, że z doręczeniem tym nie można łączyć

rozpoczęcia biegu terminu do wniesienia skargi kasacyjnej przez Michała W.,

s. Stanisława. Sąd Okręgowy wskazał, że wprawdzie przy doręczeniu tym nie

wskazano, iż chodzi o pełnomocnika Stanisława W., jednak gdyby nawet przyjąć,

że Michał W., s. Michała, otrzymał odpis zaskarżonego orzeczenia wraz z

uzasadnieniem również jako pełnomocnik Michała W., s. Stanisława, to i tak

doręczenie to nie mogłoby stanowić podstawy obliczania terminu do wniesienia

skargi kasacyjnej przez ostatniego z wymienionych, skoro wcześniej dokonano

skutecznie

doręczenia

do

rąk

jego

pełnomocnika

będącego

adwokatem.

Sąd Okręgowy uznał bowiem, że doręczenie kolejnemu pełnomocnikowi odpisu

orzeczenia wraz z uzasadnieniem nie oznacza, że otwiera się późniejszy termin do

wniesienia środka zaskarżenia.

Postanowieniem z dnia 13 grudnia 2011 r. zaskarżył zażaleniem Michał W.,

s. Stanisława. Zarzucił błąd w ustaleniach faktycznych polegający na przyjęciu, że

nie wypowiedział pełnomocnictwa adwokatowi ustanowionemu z urzędu. Podniósł,

że pomimo skierowanej do sądu prośby o przesłanie kopii wszystkich wniosków

złożonych przez tego adwokata, zawartej w piśmie z dnia 14 lipca 2011 r., nie

otrzymał kopii wniosku o doręczenie odpisu orzeczenia wraz z uzasadnieniem

złożonego przez tego adwokata w dniu 11 lipca 2011 r. Zarzucił również

naruszenie art. 3985 § 1 k.p.c. polegające na przyjęciu w oparciu o błędne

ustalenia, że termin do wniesienia skargi kasacyjnej nie został zachowany. Z tych

względów wniósł o uchylenie zaskarżonego w postanowienia.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.

Według art. 94 § 1 k.p.c. wypowiedzenie pełnomocnictwa procesowego

przez mocodawcę odnosi skutek prawny w stosunku do sądu z chwilą

zawiadomienia go o tym. Dotyczy to również wypowiedzenia pełnomocnictwa

adwokatowi ustanowionemu z urzędu (por. postanowienia Sądu Najwyższego

z dnia 3 czerwca 1976 r., III CRN 64/76, OSNC 1977, nr 1, poz. 14 oraz z dnia

19 października 2011 r., II CSK 85/11, nie publ.). Z treści dołączonych do zażalenia

pisma z dnia 7 lipca 2011 r. (k. 515) oraz dowodu jego nadania (k. 516)

jednoznacznie wynika, że zawarte w tym piśmie wypowiedzenie pełnomocnictwa

skierowane zostało przez Michała W., s. Stanisława, do reprezentującego go

adwokata, a nie do Sądu Okręgowego. W aktach sprawy brak jest natomiast

zawiadomienia Sądu Okręgowego o wypowiedzeniu pełnomocnictwa temu

adwokatowi. W szczególności nie zawiera go powołane w zażaleniu pismo z dnia

14 lipca 2011 r. (k. 420) obejmujące m.in. żądanie sporządzenia kopii wszystkich

wniosków, które adwokat ten złożył do Sądu Okręgowego w niniejszej sprawie.

Wobec tego nie można uznać, aby Michał W., s. Stanisława zawiadomił

ze skutkiem prawnym Sąd Okręgowy o wypowiedzeniu pełnomocnictwa temu

adwokatowi, co z kolei prowadzi do wniosku, że doręczenie temu adwokatowi

odpisu postanowienia z dnia 7 lipca 2011 r. wraz z uzasadnieniem - dokonane na

wniosek złożony zarówno przez Michała W., s. Stanisława osobiście (k. 418), jak i

przez tego adwokata (k. 419 i 424) - nastąpiło zgodnie z art. 133 § 3 k.p.c. Zgodnie

z jego treścią, jeżeli ustanowiono pełnomocnika procesowego lub osobę

upoważnioną do odbioru pism sądowych doręczenia należy dokonywać tym

osobom. Poza tym w przypadku, gdy ustanowiono kilku pełnomocników jednej

strony a strona ta wyraźnie nie wskaże pełnomocnika, któremu należy dokonywać

doręczeń, wybór należy do sądu (art. 141 § 3 k.p.c. por. też powołane przez Sąd

Okręgowy postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 30 stycznia 1973 r., I CZ

163/72, OSNC 1973, nr 11, poz. 202). Tak było w niniejszej sprawie albowiem

pełnomocnikiem Michała W., s. Stanisława, był zarówno adwokat (k. 253),

jak i Michał W., s. Michała (k. 69), a zatem wybór, któremu z nich dokonać

doręczenia należał do Sądu Okręgowego. Wobec tego prawidłowy jest wniosek

tego Sądu, że stosownie do treści art. 3985 § 1 w zw. z art. 13 § 2 k.p.c. doręczenie

dokonane adwokatowi

otwierało termin do wniesienia skargi kasacyjnej przez

Michała W., s. Stanisława. Termin ten biegł niezależnie od tego, czy został

uwzględniony wniosek zawarty w piśmie wnioskodawcy z dnia 14 lipca 2011 r.

o przesłanie kopii wszystkich wniosków złożonych przez jego pełnomocnika –

adwokata ustanowionego z urzędu. Okoliczność ta nie ma znaczenia dla

stwierdzenia przekroczenia ustawowego terminu do wniesienia skargi kasacyjnej.

Z tych względów Sąd Najwyższy, na podstawie art. 398 14 w zw. z art. 3941

§ 3 i art. 13 § 2 k.p.c., postanowił jak w sentencji.