III CZ 29/13 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt III CZ 29/13

POSTANOWIENIE

Dnia 27 czerwca 2013 r.

Sąd Najwyższy w składzie:

SSN Anna Owczarek (przewodniczący)

SSN Krzysztof Pietrzykowski

SSN Agnieszka Piotrowska (sprawozdawca)

w sprawie z powództwa M. K.

przeciwko Skarbowi Państwa - Prezydentowi Miasta K.

o ustalenie opłaty rocznej,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej

w dniu 27 czerwca 2013 r.,

zażalenia powódki na postanowienie Sądu Apelacyjnego

z dnia 8 marca 2013 r.,

1. uchyla zaskarżone postanowienie;

2. pozostawia

rozstrzygnięcie

zażaleniowego

sądowi

o

kosztach

wydającemu

postępowanie w sprawie.

Uzasadnienie

postępowania

orzeczenie

kończące

Powódka M. K., w pozwie skierowanym przeciwko Skarbowi PaństwaPrezydentowi Miasta K., domagała się ustalenia, że aktualizacja opłaty rocznej z

tytułu użytkowania wieczystego, stanowiącej własność Skarbu Państwa, działki nr

228/2,położonej w K., objętej księgą wieczystą nr 216078/9 obręb 43, jednostka

ewidencyjna P., jest nieuzasadniona, ewentualnie jest uzasadniona w niższej, niż

zaproponowana przez Skarb Państwa, kwocie.

Sąd Okręgowy w K. wyrokiem z dnia 12 listopada 2012 roku , ustalił z dniem

1 stycznia 2010 roku nową opłatę roczną z tytułu użytkowania wieczystego opisanej

wyżej nieruchomości na kwotę 73.818 złotych (punkt 1) i orzekł co do kosztów

procesu (punkt 2 i 3).

Sąd ten ustalił, że w dniu 4 grudnia 2009 r., Prezydent Miasta K. skierował do

powódki wypowiedzenie dotychczasowej opłaty rocznej z tytułu użytkowania

wieczystego opisanej wyżej działki, wynoszącej 3.252,53 zł., proponując jej

podwyższenie z dniem 1 stycznia 2010 roku do kwoty 82.480,95 złotych.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K., orzeczeniem z dnia 15 czerwca 2010

r., oddaliło wniosek powódki o ustalenie, iż wskazana aktualizacja opłaty rocznej

jest zarówno z przyczyn formalnych, jak i materialnych, nieuzasadniona. W toku

postępowania przed Sądem Okręgowym powódka podniosła, że przy aktualizacji

opłaty rocznej powinny być uwzględnione, poczynione przez nią na nieruchomość,

nakłady w postaci podbudowy i utwardzenia nawierzchni placu manewrowego

kostką brukową, wykonania przyłącza kanalizacji sanitarnej oraz montażu bramy

wjazdowej na posesję.

Po przeprowadzeniu postępowania dowodowego, Sąd Okręgowy ustalił

nową opłatę roczną na kwotę 73.818 złotych, biorąc pod uwagę operat

szacunkowy, wyceniający nieruchomość na 2.460.000 zł. Nie uwzględnił wniosku

M. K. o rozliczenie wymienionych wyżej nakładów, wskazując w uzasadnieniu

wyroku, że wniosek powódki był spóźniony, a nadto poczynione przez nią nakłady

nie stanowią, podlegających zaliczeniu przy aktualizacji opłaty rocznej za

użytkowanie wieczyste, nakładów na budowę urządzeń infrastruktury technicznej, o

których mowa w art. 77 ustęp 4 ustawy o gospodarce nieruchomościami.

Wyrok Sądu Okręgowego zaskarżyła apelacją powódka, zarzucając

naruszenie art. 217 § 1 k.p.c., art. 227 k.p.c. oraz art. 233 § 1 k.p.c. w związku z art.

328 § 2 k.p.c., a także art. 77 ust. 4 i 6, art. 77 ust. 2a i art. 143 ust. 2 ustawy

o gospodarce nieruchomościami.

Postanowieniem z dnia 8 marca 2013 r., Sąd Apelacyjny odrzucił apelację

powódki jako niedopuszczalną, z uwagi na skierowanie jej przeciwko orzeczeniu

nieistniejącemu w sytuacji, gdy Sąd Okręgowy nie oddalił powództwa w części, w

której nie uwzględnił żądania powódki o zaliczenie nakładów na poczet opłaty

rocznej, a powódka nie złożyła wniosku o uzupełnienie w tym zakresie sentencji

wyroku.

W zażaleniu powódka, zarzucając naruszenie przepisów postępowania,

to jest art. 351 k.p.c., art. 367 § 1 k.p.c. oraz naruszenie przepisów prawa

materialnego, to jest art. 77 ustęp 1, 2a, 4 i 6 ustawy o gospodarce

nieruchomościami, domagała się uchylenia zaskarżonego postanowienia.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zażalenie jest uzasadnione.

Wbrew stanowisku Sądu Apelacyjnego, apelacja powódki jest skierowana

przeciwko orzeczeniu istniejącemu, w którym Sąd pierwszej instancji odniósł się

merytorycznie do żądania powódki ustalenia nowej opłaty rocznej na poziomie

niższym od zaproponowanego przez Skarb Państwa, ale wyższym, niż dotychczas

uiszczana przez powódkę. Świadczy o tym wskazany przez powódkę w apelacji

zakres zaskarżenia oraz wartość przedmiotu zaskarżenia (70.566 zł.), stanowiąca

różnicę między opłatą dotychczasową (3.252,53 zł.), a nową - ustaloną przez Sąd

(73.818 zł.).

Rozpoznawane

powództwo

jest

specyficznym

rodzajem

powództwa

o ukształtowanie stosunku prawnego, w którym, skierowany pierwotnie do

Samorządowego Kolegium Odwoławczego, wniosek użytkownika wieczystego,

że aktualizacja opłaty jest nieuzasadniona albo jest uzasadniona w innej

wysokości, zastępuje pozew. Orzeczenie sądu ustalające wysokość opłaty rocznej,

należnej po dokonaniu wypowiedzenia, zastępuje oświadczenie woli i ma charakter

konstytutywny. Na skutek jego wydania dochodzi do ukształtowania sytuacji

podmiotów konkretnego stosunku prawnego, powstałego na skutek zawarcia

umowy o oddanie nieruchomości w użytkowanie wieczyste (por. uchwała SN z dnia

30 marca 2011 roku, III CZP 3/11, OSNC 2011, nr 12, poz. 138).

Zadaniem Sądu jest określenie zaktualizowanej opłaty rocznej z tytułu

użytkowania wieczystego gruntu po przeprowadzeniu postępowania dowodowego

i rozpatrzeniu wniosków stron, wpływających na zasadność zaproponowanej przez

Skarb Państwa nowej opłaty rocznej, w tym wniosku użytkownika wieczystego

o zaliczenie

na

poczet

różnicy między

opłatą

dotychczasową,

a

opłatą

zaktualizowaną, wartości nakładów poniesionych przez niego na budowę

poszczególnych urządzeń infrastruktury technicznej po dniu dokonania ostatniej

aktualizacji (art. 77 ustęp 4 u.g.n.).

W zażaleniu powódka trafnie zarzuciła niedopuszczalność odrzucenia

apelacji z tego względu, że zakwestionowała w apelacji nie zastosowanie przez

Sąd Okręgowy w niniejszej sprawie art. 77 ustęp 2 a u.g.n., co doprowadziło,

w ocenie skarżącej, do zawyżenia należnej od niej opłaty rocznej w pierwszym

i drugim roku od aktualizacji.

Przypomnieć wobec tego należy, że ustawa z dnia 28 lipca 2011 r. o zmianie

ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr

187, poz. 1110) zmieniła treść art. 77 ust. 1 u.g.n. i dodała nowy ust. 2a.

Stosownie do nowych regulacji,

wysokość opłaty rocznej z tytułu

użytkowania wieczystego nieruchomości gruntowej, podlega aktualizacji nie

częściej niż raz na 3 lata. W przypadku gdy zaktualizowana wysokość opłaty

rocznej przewyższa co najmniej dwukrotnie wysokość dotychczasowej opłaty

rocznej, użytkownik wieczysty wnosi opłatę roczną w wysokości odpowiadającej

dwukrotności dotychczasowej opłaty rocznej (art. 77 ust. 2a zdanie pierwsze

u.g.n.). Pozostałą kwotę ponad dwukrotność dotychczasowej opłaty (nadwyżka)

rozkłada się na dwie równe części, które powiększają opłatę roczną w następnych

dwóch latach (art. 77 ust. 2a zdanie drugie u.g.n.). Opłata roczna w trzecim roku od

aktualizacji jest równa kwocie wynikającej z tej aktualizacji (art. 77 ust. 2a zdanie

trzecie u.g.n.).

Sformułowany w apelacji zarzut naruszenia art. 77 ustęp 2a u.g.n. odnosi się

niewątpliwie do opłaty ustalonej przez Sąd w wyroku, także i wtedy, gdyby te opłatę

uznać za usprawiedliwioną zmienioną ( wyższą od dotychczasowej) wartością

gruntu. Konieczne jest w tej sytuacji merytoryczne odniesienie się do tego zarzutu

przez Sąd drugiej instancji, co świadczy o niedopuszczalności odrzucenia apelacji.

W tym stanie orzeczono jak wyżej (art. 39815 § 1 w zw. z art. 3941 § 2 k.p.c.).