III CZ 29/10 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt III CZ 29/10

POSTANOWIENIE

Dnia 21 lipca 2010 r.

Sąd Najwyższy w składzie:

SSN Antoni Górski (przewodniczący, sprawozdawca)

SSN Barbara Myszka

SSN Marek Sychowicz

w sprawie z wniosku Skarbu Państwa-Urzędu Skarbowego

przy uczestnictwie S. B. i A. B.

o wpis hipoteki,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 21 lipca 2010 r.,

zażalenia uczestników na postanowienie Sądu Okręgowego w K.

z dnia 30 marca 2010 r., sygn. akt II Ca (…), II Ca (…),

oddala zażalenie; zasądza od uczestników S. i A. B. na rzecz Prokuratorii

Generalnej Skarbu Państwa 120 (sto dwadzieścia) zł kosztów zastępstwa

prawnego w postępowaniu zażaleniowym.

Uzasadnienie

Postanowieniem z dnia 30 marca 2010 r. Sąd Okręgowy w K. odrzucił skargę

kasacyjną uczestników A. B. i S. B. na postanowienie Sądu Okręgowego w K. z dnia 5

stycznia 2010 r. w sprawie z wniosku Skarbu Państwa – Urzędu Skarbowego o wpis

hipoteki przymusowej. Sąd Okręgowy stwierdził, że stosownie do art. 398 5 § 1 w zw. z

art. 13 § 2 k.p.c. skargę kasacyjną wnosi się do sądu, który wydał zaskarżone

orzeczenie w terminie dwóch miesięcy od dnia doręczenia stronie skarżącej orzeczenia

wraz z uzasadnieniem. Zgodnie z art. 387 § 1 w zw. 13 § 2 zdanie drugie k.p.c., sąd

drugiej instancji sporządza uzasadnienie tylko wówczas, gdy strona zażądała jego

sporządzenia.

Uczestnicy

reprezentowani

w

sprawie

przez

profesjonalnego

pełnomocnika nie złożyli wniosku o sporządzenie uzasadnienia i nie został im doręczony

odpis orzeczenia wraz z uzasadnieniem. W związku z tym termin do złożenia skargi

kasacyjnej przez uczestników nie został otwarty, a złożoną przez nich skargą należało

odrzucić jako niedopuszczalną.

W zażaleniu na powyższe orzeczenie uczestnicy A. B. i S. B. zarzucili naruszenie

art. 517 w zw. z art. 357 § 2 k.p.c. polegające na pominięciu tych przepisów oraz

naruszenie art. 3985 k.p.c. przez błędne przyjęcie, iż uczestnicy nie wystąpili do sądu o

doręczenie orzeczenia wraz z uzasadnieniem, podczas gdy zostało ono doręczone z

urzędu w trybie art. 517 k.p.c. W konkluzji wnieśli o uchylenie zaskarżonego

postanowienia.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zarzuty poniesione przez skarżących należy uznać za nietrafne.

Zasady sporządzania i doręczenia uzasadnienia przez sąd drugiej instancji

zostały uregulowane w art. 387 k.p.c. Przepisy art. 517 w zw. z art. 357 § 2 k.p.c.,

których naruszenie skarżący wskazują w zażaleniu, odnoszą się do postępowania przed

sądem pierwszej instancji i w związku z tym nie mają zastosowania w sprawie. Przepisy

te mogą bowiem mieć zastosowanie w postępowaniu przed sądem drugiej instancji

jedynie posiłkowo w przypadku, gdy jakieś kwestie nie są szczegółowo uregulowane

(art. 391 § 3 k.p.c.).

Zgodnie z art. 387 § 1 k.p.c. wyroki sądu drugiej instancji i postanowienia

kończące postępowanie w sprawie podlegają uzasadnieniu z urzędu, z wyłączeniem

jednak orzeczeń, którymi oddalono apelację, gdyż w takim wypadku uzasadnienie

sporządzane jest tylko na wniosek. Tryb dla doręczeń uzasadnień został uregulowany w

art. 387 § 3 k.p.c. Z zestawienia tej regulacji z przepisem § 1 wynika jednak problem

interpretacyjny, który ujawnia się na tle orzeczeń sądu drugiej instancji oddalających

apelację, wydanych na posiedzeniu niejawnym. W zdaniu pierwszym § 3 jest mowa o

doręczaniu orzeczenia z uzasadnieniem stronie, która zażądała doręczenia, jednak

termin do złożenia wniosku liczy się od ogłoszenia. Natomiast w zdaniu trzecim § 3 art.

387 k.p.c. jest mowa o doręczaniu z urzędu orzeczenia z uzasadnieniem, gdy

orzeczenie nie było ogłoszone. W orzecznictwie Sądu Najwyższego zaprezentowano

pogląd, zgodnie z którym należy odczytywać normę § 3 art. 387 k.p.c. w taki sposób, iż

dotyczy ona wszystkich nieogłoszonych, a więc wydanych na posiedzeniu niejawnym

orzeczeń (por. postanowieniu z dnia 9 marca 2007 r., V CSK 467/06, niepubl.). Sąd

Najwyższy w składzie rozpoznającym niniejsze zażalenie przychyla się jednak do

poglądu odmiennego, zgodnie z którym przy interpretacji art. 387 k.p.c. należy przyznać

znaczenie pierwszorzędne zasadzie sporządzania przez sąd uzasadnienia orzeczenia,

przyjmując jednocześnie, że jego doręczenie jest kwestią wtórną. O obowiązku

doręczenia orzeczenia z uzasadnieniem można mówić tylko w takiej sytuacji, w której

sąd uzasadnienie sporządza. W wypadku oddalenia apelacji orzeczenie nie jest

sporządzane z urzędu, nie może zatem być z urzędu doręczane (por. postanowienie z

dnia 8 stycznia 2010 r., IV CZ 101/09, niepubl.). Interpretacja taka zapewnia stronom

pełną realizację uprawnień procesowych. Wniosek o doręczenie orzeczenia z

uzasadnieniem strona może złożyć tylko wtedy, gdy wie o jego wydaniu i zna jego treść.

Z zamieszczonego w zdaniu drugim art. 387 § 3 odesłania do odpowiedniego

stosowania art. 327 § 2 k.p.c. wynika, że w razie wydania na posiedzeniu niejawnym

orzeczenia sądu apelacyjnego o oddaleniu apelacji, należy doręczyć stronie odpisy jego

sentencji, co zastąpi ogłoszenie orzeczenia i spełni jego funkcję oraz w pełni

zagwarantuje możliwość skorzystania z uprawnień do złożenia wniosku o uzasadnienie

wydanego orzeczenia. W tej sytuacji należy podzielić stanowisko sądu odwoławczego,

że wniesienie skargi kasacyjnej bez doręczenia stronie odpisu orzeczenia z

uzasadnieniem było niedopuszczalne.

Z wskazanych względów zażalenie skarżącego podlegało oddaleniu, na

podstawie art. 3941 § 3 w zw. z art. 39814 k.p.c., z obciążeniem żalących się kosztami

postępowania zażaleniowego (art. 987 § 1 k.p.c.).