III CZ 29/08 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt III CZ 29/08

POSTANOWIENIE

Dnia 10 lipca 2008 r.

Sąd Najwyższy w składzie:

SSN Gerard Bieniek (przewodniczący)

SSN Zbigniew Kwaśniewski

SSN Barbara Myszka (sprawozdawca)

w sprawie ze skargi L. S. o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym

postanowieniem Sądu Okręgowego w K. z dnia 31 stycznia 2006 r., sygn. akt II Ca

(…)

przy uczestnictwie W. R. i J. S.

o stwierdzenie nabycia spadku po K. S. i dział spadku po L. S. i K. S.,

po rozpoznaniu w Izbie Cywilnej na posiedzeniu niejawnym w dniu 10 lipca 2008 r.,

zażalenia skarżącego L. S. na postanowienie Sądu Okręgowego w K. z dnia 4 marca

2008 r., sygn. akt II Ca (…),

oddala zażalenie.

Uzasadnienie

Postanowieniem z dnia 4 marca 2008 r. Sąd Okręgowy w K. odrzucił złożoną

przez L. S. skargę o wznowienie postępowania w sprawie, w której Sąd ten

postanowieniem z dnia 31 stycznia 2006 r. oddalił jego apelację od postanowienia

Sądu Rejonowego w M. stwierdzającego nabycie spadku po K. S. Sąd Okręgowy

podniósł, że skarżący oparł skargę o wznowienie na twierdzeniach, iż Sąd oddalając

jego apelację nie wypowiedział się w przedmiocie złożonego przez niego

alternatywnego wniosku o stwierdzenie zasiedzenia gospodarstwa rolnego przez K. S.

z dniem 4 listopada 1971 r. i przyjęcie, że w skład spadku wchodzi gospodarstwo

rolne. Uznając, że przytoczone twierdzenia nie wypełniają żadnej z ustawowych

podstaw wznowienia, Sąd Okręgowy odrzucił skargę na podstawie art. 410 § 1 k.p.c.

W zażaleniu L. S. zarzucił Sądowi Okręgowemu naruszenie art. 401 pkt 2 k.p.c.

przez przyjęcie, że brak wyrzeczenia w zakresie alternatywnego wniosku w

przedmiocie nabycia własności przez zasiedzenie nie prowadzi do nieważności

postępowania i w związku z tym nie stanowi podstawy wznowienia. W konkluzji żalący

wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 401 pkt 2 k.p.c., można żądać wznowienia postępowania

z powodu nieważności, jeżeli strona nie miała zdolności sądowej lub procesowej albo

nie była należycie reprezentowana bądź jeżeli wskutek naruszenia przepisów prawa

była pozbawiona możności działania; nie można jednak żądać wznowienia, jeżeli

przed uprawomocnieniem się wyroku niemożność działania ustała lub brak

reprezentacji był podniesiony w drodze zarzutu albo strona potwierdziła dokonane

czynności procesowe.

Zdaniem żalącego, został on pozbawiony możności działania, gdyż Sąd

Okręgowy – rozpoznając jego apelację od postanowienia Sądu Rejonowego w M. z

dnia 31 marca 2005 r. – nie uwzględnił ani nie oddalił zawartego w apelacji

alternatywnego wniosku o stwierdzenie zasiedzenia własności gospodarstwa rolnego

przez spadkodawczynię oraz jej męża L. S., ani też w żaden sposób nie wypowiedział

w kwestii zasiedzenia. W konsekwencji żalący został pozbawiony możności obrony

swoich praw, regulacje zawarte w art. 618 § 1 w związku z art. 688 k.p.c. zamykają mu

bowiem możność wystąpienia z takim wnioskiem w innym postępowaniu.

Odnosząc się do powyższych zarzutów trzeba zauważyć, że instytucja

wznowienia postępowania pozwala na podważenie prawomocnego orzeczenia,

dlatego przyczyny usprawiedliwiające jej zastosowanie muszą mieć charakter

wyjątkowy oraz odpowiednio dużą wagę. O pozbawieniu możności działania można

mówić dopiero wtedy, gdy strona – wbrew swej woli – z powodu wadliwości

procesowych

sądu,

będących

skutkiem

naruszenia

konkretnych

przepisów

postępowania, nie mogła brać udziału w postępowaniu lub jego istotnej części i nie

miała możliwości usunięcia skutków tych uchybień na rozprawie poprzedzającej

wydanie wyroku czy postanowienia orzekającego co do istoty sprawy w postępowaniu

nieprocesowym (zob. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 10 maja 2000 r., III CKN

416/98, OSNC 2000, nr 12, poz. 220 i powołane tam orzecznictwo oraz postanowienie

Sądu Najwyższego z dnia 28 marca 2007 r., II CZ 16/07, niepubl.).

Żalący nie wykazał, by – wbrew swej woli – został po wniesieniu apelacji od

postanowienia Sądu pierwszej instancji faktycznie pozbawiony możności działania

przed Sądem Okręgowym. Przeciwnie, żalący realizował swoje uprawnienia

procesowe, brał bowiem udział w rozprawie przed Sądem Okręgowym, a następnie

wniósł skargę kasacyjną, która w części dotyczącej orzeczenia o stwierdzeniu nabycia

spadku została przez Sąd Najwyższy oddalona postanowieniem z dnia 22 sierpnia

2007 r. Trafnie zatem Sąd Okręgowy uznał, że wniesiona przez żalącego skarga o

wznowienie postępowania, która dotyczyła jedynie postanowienia Sądu Okręgowego

w części odnoszącej się do stwierdzenia nabycia spadku, nie została oparta na

ustawowej podstawie (art. 410 § 1 k.p.c.).

Z tych względów Sąd Najwyższy na podstawie art. 398 14 w związku z art. 3941 §

3 k.p.c. postanowił, jak w sentencji.