III CZ 28/06 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt III CZ 28/06

POSTANOWIENIE

Dnia 19 maja 2006 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Antoni Górski (przewodniczący)

SSN Zbigniew Kwaśniewski (sprawozdawca)

SSN Krzysztof Pietrzykowski

w sprawie z powództwa J. O.

przeciwko Bankowi […] S.A. w W.

o pozbawienie wykonalności tytułu wykonawczego,

po rozpoznaniu w Izbie Cywilnej na posiedzeniu niejawnym w dniu 19 maja 2006 r.,

zażalenia strony pozwanej

na postanowienie Sądu Apelacyjnego

z dnia 3 marca 2006 r.,

oddala zażalenie i zasądza od strony pozwanej na rzecz powoda

kwotę 3600 zł (trzy tysiące sześćset złotych) tytułem kosztów

postępowania zażaleniowego.

Uzasadnienie

Sąd II instancji postanowieniem z dnia 3 marca 2006 r. odrzucił apelację

pozwanego Banku na podstawie art. 16 ust. 3 uksc w zw. z art. 373 k.p.c., uznając

że pozwany uchybił terminowi do uiszczenia wpisu od apelacji.

Ocenił jako wydane z naruszeniem art.168 § 1 k.p.c. postanowienie Sądu I

instancji przywracające pozwanemu termin do uiszczenia wpisu od apelacji. Sąd

odwoławczy uznał, że wadliwe zafunkcjonowanie systemu informatycznego

pozwanego

Banku,

skutkujące

opóźnionym

wygenerowaniem

przelewu

elektronicznego, nie może stanowić usprawiedliwienia dla uchybienia terminowi

uiszczenia wpisu. Twierdzenie pozwanego o wadliwym zadziałaniu systemu

informatycznego

ocenił

Sąd

Apelacyjny

jako

gołosłowne

i

niczym

nie

uprawdopodobnione, a nadto podkreślił, że to właśnie pozwanego obciąża

obowiązek zapewnienia sprawności działania systemu informatycznego, tak jak

i negatywne skutki jego nieprawidłowego funkcjonowania.

W ocenie Sądu odwoławczego pozwany, poza gołosłownym twierdzeniem,

nie poddał pod osąd żadnych dowodów uprawdopodabniających brak winy

w uchybieniu terminowi, co przesądza o braku podstaw do przyjęcia, że

uchybienie terminu nastąpiło bez winy strony pozwanej.

W zażaleniu pozwanego Banku zarzucono naruszenie art. 168 § 1 k.p.c., art.

243 k.p.c. w zw. z art. 169 § 2 k.p.c. wskutek odrzucenia apelacji w następstwie

przyjęcia

uchybienia

terminu

do

uiszczenia

wpisu

pomimo,

że

żalący

uprawdopodobnił brak zawinienia w przekroczeniu terminu poprzez wskazanie na

wadliwe zafunkcjonowanie systemu informatycznego. Zarzut naruszenia art. 16 ust.

3 uksc uzasadniono odrzuceniem apelacji, która nie podlegała odrzuceniu wobec

przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu przez Sąd I instancji. Naruszenie art. 5

k.c. uzasadnia żalący sprzecznością z zasadami współżycia społecznego

obciążenia pozwanego kosztami postępowania apelacyjnego przy jednoczesnym

odrzuceniu apelacji.

W uzasadnieniu zażalenia pozwany akcentuje pogląd, że uprawdopodobnił

okoliczność, która spowodowała uchybienie terminu do uiszczenia wpisu, w postaci

wadliwego zadziałania systemu informatycznego pomimo staranności Banku

w zapewnieniu sprawnego działania systemu.

Powód w odpowiedzi na zażalenie wniósł o oddalenie zażalenia w całości

oraz o zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego, twierdząc, że pozwany

uprawdopodobnił zdarzenie wadliwego zadziałania systemu informatycznego, które

nie jest jednak zdarzeniem uzasadniającym wniosek o przywrócenie terminu.

W ocenie powoda uprawdopodobnieniem powinna być objęta okoliczność, która

wystąpiła po wprowadzeniu polecenia przelewu do systemu informatycznego i która

spowodowała, że termin nie został dochowany.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje.

Zażalenie nie zasługiwało na uwzględnienie.

Ocena prawidłowości i zasadności twierdzeń zawartych we wniosku

o przywrócenie terminu do dokonania czynności procesowej należy do Sądu

rozpatrującego wniosek, w tym także do Sądu II instancji działającego na podstawie

art. 380 k.p.c.

Spełnienie wymogu uprawdopodobnienia okoliczności uzasadniających wniosek

o przywrócenie

terminu

nastąpi,

jeżeli

zostaną

przytoczone

okoliczności

uzasadniające ten wniosek zarówno merytorycznie, tj. wskazujące na brak winy

strony w uchybieniu

terminu,

jak

i pod

względem formalnym.

Chociaż

uprawdopodobnienie jest wyjątkiem od reguły formalnego przeprowadzenia

dowodu, działającym na korzyść strony powołującej się na określony fakt, to jednak

nie oznacza to, że może ono w każdej sytuacji opierać się tylko na samych

twierdzeniach strony. Odróżnienie aktu uprawdopodobnienia w stosunku do

przeprowadzenia dowodu polega m. in. na tym, że uprawdopodobnienie

przeprowadza się za pomocą środków nie skrępowanych wymaganiami stawianymi

co do formy przez przepisy k.p.c.

Trafnie przyjął Sąd drugiej instancji, że o uprawdopodobnieniu braku winy

pozwanego w uchybieniu terminu do uiszczenia wpisu od apelacji nie może

świadczyć samo jego twierdzenie wskazujące na wadliwe funkcjonowanie systemu

informatycznego, które wystąpiło w ostatnim dniu terminu do uiszczenia wpisu.

Odmienne

stanowisko

żalącego

dowodzi

bezzasadnej

próby

zupełnej

depersonifikacji winy, czemu sprzeciwia się przepis art. 168 § 1 k.p.c., który

wymaga dokonania oceny braku winy przy uwzględnianiu określonego zachowania

się samej strony. Wadliwe funkcjonowanie systemu informatycznego Banku było

tylko skutkiem określonych przyczyn sprawczych i ocena tych przyczyn, a nie tylko

samego skutku pozwalałaby dopiero na wnioskowanie o ewentualnym istnieniu lub

braku winy strony. Tymczasem pozwany Bank niczym nie uprawdopodobnił swych

twierdzeń o dochowywaniu podwyższonej staranności w zapewnieniu sprawnego

działania systemu poprzez dołożenie najwyższej staranności także i przez

specjalistów czuwających nad sprawnością tego systemu. Dlatego trafnie twierdzi

powód w odpowiedzi na zażalenie, że samo uprawdopodobnienie wadliwego

działania systemu informatycznego nie jest równoznaczne z uprawdopodobnieniem

okoliczności uzasadniających wniosek o przywrócenie terminu, a więc zachowań

pozwanego świadczących o braku jego winy w uchybieniu terminu do uiszczenia

wpisu. Nadto o braku winy pozwanego nie może również świadczyć fakt, że

dokonał on wprowadzenia do systemu informatycznego zlecenia wykonania

przelewu dopiero w ostatnim dniu terminu płatności wpisu, mając świadomość, że

nie można wykluczyć sytuacji, iż może dojść do zakłóceń w funkcjonowaniu

systemu informatycznego.

Zarzut wadliwego rozstrzygnięcia przez Sąd o kosztach postępowania

odwoławczego, uzasadniony naruszeniem art. 5 k.c., należało uznać za

bezzasadny. Przepis art. 5 k.c. nie jest podstawą rozstrzygania o kosztach

postępowania sądowego i zasadność rozstrzygnięcia Sądu w tym przedmiocie nie

podlega ocenie przez pryzmat klauzuli generalnej służącej ocenie zachowań strony

i sposobu korzystania przez nią ze swego prawa podmiotowego.

W tym stanie rzeczy Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji, działając na

podstawie art. 39814 k.p.c., znajdującego odpowiednie zastosowanie z mocy art.

3941 § 3 k.p.c.

O kosztach postępowania zażaleniowego orzeczono na podstawie art. 98 §

1 k.p.c. i art. 99 k.p.c. oraz na podstawie § 6 pkt. 7 w zw. z § 12 ust. 2 pkt. 2

rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie

opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa

kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego

z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1349 ze zm.).