III CZ 28/01 · Sąd Najwyższy

Postanowienie z dnia 11 maja 2001 r., III CZ 28/01

W postępowaniu toczącym się na skutek zażalenia na postanowienie o

odrzuceniu kasacji, nie zawierającej przedstawienia okoliczności

uzasadniających jej rozpoznanie, Sąd Najwyższy nie bada nieważności

postępowania przed sądem drugiej instancji.

Przewodniczący Sędzia SN Tadeusz Żyznowski

Sędziowie SN Antoni Górski, Zbigniew Kwaśniewski (sprawozdawca)

Sąd Najwyższy w sprawie z powództwa Józefa A. przeciwko Spółdzielni

Mieszkaniowej w L. o zapłatę, po rozpoznaniu w Izbie Cywilnej na posiedzeniu

niejawnym w dniu 11 maja 2001 r. zażalenia powoda na postanowienie Sądu

Apelacyjnego w Lublinie z dnia 31 stycznia 2001 r.

oddalił zażalenie.

Uzasadnienie

Sąd Apelacyjny w Lublinie postanowieniem z dnia 31 stycznia 2001 r. odrzucił

kasację powoda od wyroku tego Sądu z dnia 7 grudnia 2000 r., wobec braku

uzasadnienia podstaw kasacyjnych oraz nie przedstawienia okoliczności

uzasadniających rozpoznanie kasacji.

W zażaleniu na to postanowienie powód zarzucił, że kasacja zawiera

przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie oraz przedstawia okoliczności

uzasadniające rozpoznanie kasacji. Podniósł także nieważność postępowania

apelacyjnego z powołaniem się na art. 379 pkt 4 k.p.c. w związku z art. 48 § 1 pkt 5

k.p.c., twierdząc, że w składzie Sądu Rejonowego wydającego nakaz zapłaty w

1994 r. i w składzie Sądu Apelacyjnego, który zaskarżonym kasacją wyrokiem

uchylił ten nakaz zapłaty, orzekał ten sam sędzia.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje: (...)

Zaskarżony kasacją wyrok wydany został w dniu 7 grudnia 2000 r., a zatem

wniesiona od niego kasacja powinna spełniać wszelkie wymogi, wynikające z

obecnej treści przepisów art. 3933 § 1 i § 2 k.p.c.

W art. 3933 § 1 k.p.c. ustawodawca w czterech punktach skatalogował

konstrukcyjne elementy kasacji, a więc cechy istotne tego szczególnego środka

odwoławczego, natomiast w art. 3933 § 2 k.p.c. wskazano na pozostałe wymagania

kasacji, które stawiane są każdemu pismu procesowemu (art. 126-128 k.p.c., z

rygorem przewidzianym w art. 130 k.p.c.). W tej sytuacji przyjęto w orzecznictwie,

że brak któregokolwiek z elementów kasacji, określonych w punktach art. 393 3 § 1

k.p.c., nie podlega naprawieniu w trybie art. 130 § 1 k.p.c., a kasacja dotknięta

takim brakiem podlega odrzuceniu a limine (postanowienia Sądu Najwyższego z

dnia 9 listopada 2000 r., II CKN 1385/00, OSNC 2001, nr 3, poz. 51 i z dnia 12

grudnia 2000 r., V CKN 1780/00, OSNC 2001, nr 3, poz. 52).

Obowiązek przedstawienia przez skarżącego okoliczności uzasadniających

rozpoznanie kasacji, wynikający z art. 3933 § 1 pkt 3 k.p.c., wiąże się z instytucją

tzw. przedsądu, polegającego na możliwości odmowy przyjęcia kasacji do

rozpoznania (art. 393 k.p.c. w związku z art. 3937 § 1 k.p.c.). (...) Za spełnienie

wymogu z art. 3933 § 1 pkt 3 k.p.c. nie można jednak uznać odwołania się przez

skarżącego do uzasadnienia podstaw kasacyjnych i sformułowanych w ich ramach

zarzutów, z pominięciem wyraźnego zaprezentowania okoliczności

uzasadniających rozpoznanie kasacji.

Uwzględniając odrębność przedmiotów regulacji pkt 2 i 3 art. 3933 § 1 k.p.c.

stwierdzić należy, że choć argumentacja skarżącego może się niekiedy w obu tych

kwestiach częściowo pokrywać, to jednak orzeczenie w przedmiocie przyjęcia

kasacji do rozpoznania zapada po zbadaniu okoliczności określonych w art. 393

k.p.c.

Skoro kasacja powoda niewątpliwie nie zawierała przedstawienia okoliczności

uzasadniających jej rozpoznanie, to Sąd drugiej instancji zasadnie orzekł o jej

odrzuceniu.

Zarzut naruszenia art. 379 pkt 4 k.p.c. w związku z art. 48 § 1 pkt 5 k.p.c.,

zmierzający do wykazania nieważności postępowania odwoławczego, nie może być

przedmiotem kontroli Sądu Najwyższego w postępowaniu zażaleniowym, mającym

za przedmiot ocenę zasadności odrzucenia przez Sąd drugiej instancji kasacji z

powodu jej niedopuszczalności. Nieważność postępowania odwoławczego jest

oczywiście przedmiotem kontroli Sądu Najwyższego sprawowanej z urzędu dopiero

po przesądzeniu dopuszczalności kasacji, tj. po stwierdzeniu, że spełnia ona

wszystkie wymagania wynikające z art. 3933 k.p.c.

Również zatem Sąd Najwyższy orzekający w składzie jednego sędziego w

przedmiocie odmowy przyjęcia kasacji do rozpoznania (art. 3937 § 1 k.p.c.),

zobowiązany jest – jeszcze przed przystąpieniem do badania przesłanek

wymienionych w art. 393 § 1 k.p.c. – odrzucić kasację, jeśli stwierdzi, że ulegała

ona odrzuceniu przez sąd drugiej instancji, albo zwrócić ją temu sądowi w celu

usunięcia dostrzeżonych braków (art. 3937 § 2 k.p.c.). W tej fazie postępowania

Sąd Najwyższy nie bada jeszcze nieważności postępowania przed sądem drugiej

instancji, dopiero jeśli stwierdzi, że kasacja nie zawiera braków wymagających

zwrócenia jej sądowi drugiej instancji lub odrzucenia (art. 3935 k.p.c.), zobowiązany

jest – na podstawie art. 393 § 2 k.p.c. – zbadać czy nie zachodzi nieważność

postępowania przed sądem drugiej instancji. (...) W razie stwierdzenia nieważności

Sąd Najwyższy nie może odmówić przyjęcia kasacji do rozpoznania, bowiem art.

393 § 2 k.p.c. oznacza zakaz stosowania § 1 tego artykułu.

W tym stanie rzeczy Sąd Najwyższy orzekł, jak w sentencji postanowienia,

działając na podstawie art. 385 k.p.c. w związku z art. 397 § 2 k.p.c. i art. 393 19

k.p.c.