III CZ 27/13 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt III CZ 27/13

POSTANOWIENIE

Dnia 27 czerwca 2013 r.

Sąd Najwyższy w składzie:

SSN Anna Owczarek (przewodniczący, sprawozdawca)

SSN Krzysztof Pietrzykowski

SSN Agnieszka Piotrowska

w sprawie z powództwa M. K.

przeciwko Skarbowi Państwa - Komendantowi Wojewódzkiemu Policji w K.

o zapłatę,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej

w dniu 27 czerwca 2013 r.,

zażalenia powoda na postanowienie Sądu Okręgowego w K.

z dnia 13 marca 2013 r.,

oddala zażalenie.

Uzasadnienie

Sąd Okręgowy w K. postanowieniem z dnia 13 marca 2013 r. odrzucił skargę

kasacyjną powoda M. K. od wyroku Sądu z dnia 4 września 2012 r., oddalającego

apelację powoda od wyroku Sądu Rejonowego we W. z dnia 7 lipca 2010 r., którym

oddalone zostało powództwo skierowane przeciwko Skarbowi Państwa

–

Komendantowi Wojewódzkiemu Policji w K. o zapłatę odszkodowania w kwocie

69.389,02 zł. Sąd Okręgowy badając zachowanie wymogów formalnych skargi

stwierdził, że powód, reprezentowany przez adwokata, wniósł skargę kasacyjną w

dniu 7 grudnia 2012 r., wskazując, iż dołącza dowód uiszczenia opłaty sądowej od

skargi, którego w rzeczywistości nie było. Powód w dniu 11 lutego 2013 r., przed

wezwaniem do opłacenia skargi, a więc przed upływem terminu do uiszczenia

opłaty w rozumieniu art. 112 ust. 3 u.k.s.c., wniósł o zwolnienie go od kosztów

sądowych

w

postępowaniu

kasacyjnym.

Wniosek

ten

został

oddalony

postanowieniem Sądu Okręgowego z dnia 13 lutego 2013 r., którego odpis został

doręczony pełnomocnikowi powoda w dniu 25 lutego 2013 r. Powód wniósł

zażalenie na powyższe postanowienie, które postanowieniem Sądu Okręgowego

z dnia 13 marca 2013 r. jako niedopuszczalne zostało odrzucone. Sąd Okręgowy

przyjął, że termin do uiszczenia opłaty od skargi kasacyjnej upłynął bezskutecznie

z dniem 4 marca 2013 r. (art. 112 ust. 3 u.k.s.c.), a wniesienie niedopuszczalnego

zażalenia nie miało wpływu na bieg tego terminu.

Powód zaskarżył zażaleniem postanowienie odrzucające skargę kasacyjną,

żądając jego uchylenia. Zarzucił naruszenie art. 3986 § 2 k.p.c. polegające na

nieuwzględnieniu wymagań standardu sprawiedliwości proceduralnej wynikającego

z art. 2, art. 45 ust. 1 oraz art. 78 w zw. z art. 176 ust. 1 Konstytucji RP, jeśli chodzi

o kontrolę prawidłowości oddalenia wniosku o zwolnienie od opłaty sądowej.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zażalenie jest bezzasadne.

Wobec niezamieszczenia w zażaleniu wniosku o rozpoznanie przez Sąd

Najwyższy postanowienia odmawiającego zwolnienia powoda od opłaty sądowej od

skargi kasacyjnej, opartego na art. 380 w zw. z art. 39821 i art. 3941 § 3 k.p.c.,

zasadność odmowy zwolnienia powoda od opłaty musi pozostać poza zakresem

rozpoznania Sądu Najwyższego. W judykaturze Sądu Najwyższego utrwalony jest

pogląd, że zgłoszenia takiego wniosku nie można przyjąć w sposób dorozumiany,

jeżeli

zażalenie

sporządzone

jest

przez

profesjonalnego

pełnomocnika

(por. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 7 listopada 2006 r., I CZ 53/06,

niepubl.; z dnia 22 stycznia 2010 r., V CZ 62/09, niepubl.; z dnia 23 marca 2011 r.,

V CZ 117/10, niepubl.; z dnia 11 października 2012 r., III CZ 72/12, niepubl.; z dnia

21 listopada 2012 r., V CZ 51/12, niepubl.). Z tych względów zarzuty podniesione

w zażaleniu, dotyczące w istocie odmowy zwolnienia od kosztów sądowych, a nie

odrzucenia skargi zostały pominięte.

Znowelizowany art. 112 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych,

obowiązujący od dnia 19 kwietnia 2010 r., wprowadzony ustawą z dnia 17 grudnia

2009 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania cywilnego oraz niektórych innych

ustaw (Dz. U. z 2010 r. Nr 7, poz. 45) w ust. 3 stwierdza, że jeżeli pismo

procesowe, podlegające opłacie w wysokości stałej lub stosunkowej obliczonej od

wskazanej przez stronę wartości przedmiotu sporu lub wartości przedmiotu

zaskarżenia, zostało wniesione przez adwokata, radcę prawnego lub rzecznika

patentowego i wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych złożony przed upływem

terminu do opłacenia pisma został oddalony, tygodniowy termin do uiszczenia

opłaty biegnie od dnia doręczenia stronie postanowienia, a gdy postanowienie

zostało wydane na posiedzeniu jawnym - od dnia jego ogłoszenia. Wyłączona

została przy tym zasada przewidziana w art. 112 ust. 2 u.k.s.c. wedle której, jeżeli

wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych zgłoszony przed upływem terminu do

opłacenia pisma został prawomocnie oddalony, przewodniczący wzywa stronę do

opłacenia złożonego pisma na podstawie art. 130 k.p.c. Zmiana treści art. 112

u.k.s.c. dotyczy sytuacji, w której czynności za stronę wykonuje profesjonalny

pełnomocnik, a ich charakter nie wymaga dodatkowych wskazówek ze strony sądu.

Na pełnomocniku takim ciąży zatem obowiązek samodzielnego określenia

i wniesienia opłaty stałej lub stosunkowej, obliczonej od podanej przez stronę

wartości przedmiotu sporu (art. 1302 § 1 k.p.c.). Podkreślić przy trzeba,

że ustawodawca w art. 112 ust. 3 u.k.s.c. nie ogranicza zastosowania normy

w nim wyrażonej od całkowitego albo częściowego oddalenia wniosku o zwolnienie

od kosztów sądowych. Jak

wskazał Sąd Najwyższy w postanowieniu z dnia

2 czerwca 2011 r., (I CZ 51/11, nie publ.), za takim rozumieniem art. 112 ust. 3

u.k.s.c. przemawia nadto cel jego ustanowienia, aktualny także w razie

częściowego oddalenia wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych, polegający na

przyspieszeniu

postępowań sądowych oraz odciążeniu sądów od dokonywania

czynności związanych z wzywaniem stron reprezentowanych przez profesjonalnych

pełnomocników o uiszczenie opłat sądowych w sytuacji, gdy konieczność

uiszczenia opłaty i jej wysokość wynika jednoznacznie z przepisów u.k.s.c. oraz

orzeczeń sądów w przedmiocie złożonego przez stronę wniosku o zwolnienie od

kosztów sądowych.

W tym stanie rzeczy odrzucenie skargi kasacyjnej przez Sąd Apelacyjny

z powodu jej nieopłacenia było prawidłowe (por. postanowienia Sądu Najwyższego

z dnia 31 stycznia 2013r., II CZ 161/12, niepubl., z dnia 13 stycznia 2011 r., III CZ

70/10, niepubl., z dnia 1 czerwca 2011 r., II CZ 19/11, niepubl., z dnia

6 października 2011 r., V CZ 73/11, z dnia 26 października 2011 r., I CZ 91/11,

niepubl.).

Sąd Najwyższy, uznając zażalenie za bezzasadne, na podstawie art. 398 14

w zw. z art. 3941 § 3 k.p.c., postanowił jak wyżej.