III CZ 25/11 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt III CZ 25/11

POSTANOWIENIE

Dnia 18 maja 2011 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Krzysztof Strzelczyk (przewodniczący, sprawozdawca)

SSN Wojciech Katner

SSN Bogumiła Ustjanicz

w sprawie z powództwa Konrada D.

przeciwko Univers - Art sp. z o.o.

o zapłatę,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej

w dniu 18 maja 2011 r.,

zażalenia powoda na postanowienie Sądu Apelacyjnego

z dnia 10 lutego 2011 r.,

uchyla zaskarżone postanowienie i przekazuje wniosek

o uzupełnienie orzeczenia do ponownego rozpoznania Sądowi

Apelacyjnemu pozostawiając temu sądowi rozstrzygnięcie o

kosztach postępowania zażaleniowego.

Uzasadnienie

Postanowieniem z dnia 10 lutego 2011 r. Sąd Apelacyjny uzupełnił

postanowienie tego Sądu z dnia 21 stycznia 2011 r. o odrzuceniu apelacji

pozwanego w ten sposób, że oddalił wniosek pełnomocnika powoda o zasądzenie

kosztów

nieopłaconej

pomocy

prawnej

udzielonej

powodowi

z

urzędu.

W uzasadnieniu Sąd wskazał, że pełnomocnik powoda ustanowiony z urzędu

w odpowiedzi na apelację domagał się zasądzenia od pozwanego na rzecz powoda

kosztów postępowania apelacyjnego według norm przepisanych, jednakże nie

zawarł w tej odpowiedzi wniosku o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy

prawnej udzielonej z urzędu, ani oświadczenia, że żądane koszty nie zostały

zapłacone w całości, ani w części. Taki wniosek i oświadczenie złożył dopiero po

podpisaniu

postanowienia

o

odrzuceniu

apelacji

pozwanego,

kończącego

postępowanie w sprawie, a więc w myśl art. 109 § 1 k.p.c. po wygaśnięciu

roszczenia o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej. Sąd uznał, że brak

jest podstaw do przyjęcia, iż w sytuacji, gdy koszty takie obciążają przeciwnika

procesowego, pełnomocnik ustanowiony z urzędu może ograniczyć się jedynie do

żądania zasądzenia kosztów procesu od strony przeciwnej. Strona, dla której

ustanowiono pełnomocnika z urzędu, nie ponosi bowiem kosztów związanych

z jego ustanowieniem.

Powód wniósł zażalenie na postanowienie Sądu Apelacyjnego. Domagał się

jego zmiany i zasądzenia od pozwanej kosztów postępowania apelacyjnego według

norm

przepisanych,

ewentualnie

przyznania

pełnomocnikowi

powoda

ustanowionemu z urzędu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej

w postępowaniu apelacyjnym według norm przepisanych, ewentualnie uchylenia

zaskarżonego postanowieniu i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania.

Ponadto powód wniósł o zasądzenie od pozwanej na rzecz powoda kosztów

postępowania zażaleniowego, ewentualnie przyznania pełnomocnikowi powoda

ustanowionemu z urzędu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej

w postępowaniu zażaleniowym.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zażalenie zasługuje na uwzględnienie.

Na podstawie § 21 i 19 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia

28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia

przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu

(Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.) w sprawie cywilnej, w której kosztami procesu

został obciążony przeciwnik procesowy strony korzystającej z pomocy udzielonej

przez adwokata ustanowionego z urzędu, koszty nieopłaconej pomocy prawnej

ponoszone przez Skarb Państwa, sąd przyznaje po wykazaniu bezskuteczności ich

egzekucji. Ponadto zgodnie z art. 122 § 1 k.p.c. adwokat ustanowiony z urzędu ma

prawo – z wyłączeniem strony – ściągnać sumę należną mu tytułem wynagrodzenia

i zwrotu wydatków z kosztów zasądzonych na rzecz tej strony od przeciwnika.

Z treści powyższych przepisów wynika, że wyegzekwowanie przez adwokata

ustanowionego z urzędu w całości należnych mu kosztów nieopłaconej pomocy

prawnej z kosztów procesu zasądzonych od strony przeciwnej skutkuje

zaspokojeniem jego roszczenia w stosunku do Skarbu Państwa. Wówczas nie

zachodzi potrzeba składania ani wniosku o przyznanie takich kosztów od Skarbu

Państwa, ani przewidzianego w § 20 wspomnianego rozporządzenia oświadczenia,

że nie zostały one uiszczone w całości, ani w części. Natomiast potrzeba taka

zachodzi wówczas, gdy egzekucja przez adwokata należnych mu kosztów od

strony przeciwnej jest nieskuteczna, albo skuteczna jedynie w części. Zatem błędna

jest ocena Sądu drugiej instancji, że zarówno wniosek o przyznanie kosztów

nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata ustanowionego z urzędu,

jak i oświadczenie, iż koszty te nie zostały poniesione w całości, ani w części,

muszą być złożone przed wydaniem orzeczenia kończącego postępowanie

w sprawie w sytuacji, gdy istnieje podstawa do zasądzenia kosztów procesu od

strony przeciwnej na rzecz strony reprezentowanej przez adwokata ustanowionego

z urzędu.

Z tych przyczyn, na podstawie art. 39815 § 1 zd. 1 w zw. z art. 3941 § 3 k.p.c.,

Sąd Najwyższy postanowił jak w sentencji.