Supreme Court allows cassation complaints by granting fee waivers due to changed financial circumstances. The court ruled that the lower court erred in denying fee waivers. The Supreme Court allowed the cassation complaints by granting fee waivers due to changed financial circumstances. The court ruled that the lower court erred in denying fee waivers. The Supreme Court allowed the cassation complaints by granting fee waivers due to changed financial circumstances. The court ruled that the lower court erred in denying fee waivers.

III CZ 241/23 POSTANOWIENIE 14 sierpnia 2024 r.Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie: SSN Agnieszka Piotrowska po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym 14 sierpnia 2024 r. w Warszawie‎zażaleń K. P. i Ł. P.‎na postanowienia Sądu Apelacyjnego w Łodzi‎z 23 stycznia 2023 r., I WSC 362/22 oraz I WSC 363/22,‎w sprawie z powództwa Ł. P. i K. P.‎przeciwko M. T.‎o zapłatę, uchyla oba postanowienia Sądu Apelacyjnego w Łodzi odrzucające skargi kasacyjne powodów.

UZASADNIENIE

Odrębnymi postanowieniami z 23 stycznia 2023 r. Sąd Apelacyjny w Łodzi odrzucił, na podstawie art. 3986 § 2 k.p.c., odrębnie wniesione od prawomocnego wyroku tego Sądu z 14 września 2022 r. skargi kasacyjne powodów K. P. i Ł. P. z powodu nieuiszczenia przez skarżących opłat kasacyjnych ustalonych w wyniku częściowego uwzględnienia ich wniosków o zwolnienie od kosztów sądowych i zwolnienia powoda K. P. od opłaty ponad kwotę 2000 zł, zaś powoda Ł. P. od opłaty ponad kwotę 1500 zł.W odrębnie złożonych zażaleniach na te postanowienia, powodowie, domagając się ich uchylenia, zarzucili naruszenie art. 101 ust. 1 i art. 102 ust. 1 ustawy z 28 lipca 2005 r. kosztach sądowych w sprawach cywilnych (jedn. tekst:

Dz.U. z 2024 r., poz.959, dalej „u.k.s.c.”), naruszenie art. 233 § 1 k.p.c. oraz art. 3985 § 1 k.p.c. Wnieśli także o skontrolowanie, na podstawie art. 380 k.p.c., postanowień Sądu Apelacyjnego w Łodzi z 14 grudnia 2022 r. w przedmiocie oddalenia ich wniosków o zwolnienie ich od kosztów sądowych w postępowaniu kasacyjnym w całości i tylko częściowego zwolnienia od opłat ponad kwoty odpowiednio 2000 zł i 1500 zł. Sąd Najwyższy zważył, co następuje; Postanowienie sądu drugiej instancji w przedmiocie wniosku strony ‎o zwolnienie od kosztów sądowych jest niezaskarżalne.

W sytuacji, w której nieopłacenie skargi kasacyjnej stanowiło jedyną przyczynę jej odrzucenia na podstawie art. 3986 § 2 k.p.c. Sąd Najwyższy, w ramach postępowania wywołanego zażaleniem strony na odrzucenie skargi, kontroluje także, na wniosek strony zgłoszony na podstawie art. 380 k.p.c., postanowienie sądu drugiej instancji rozstrzygające wniosek skarżącego o zwolnienie od kosztów sądowych ‎w postępowaniu kasacyjnym (zob. postanowienia Sądu Najwyższego z 8 marca 2000 r. I CZ 259/99; z 17 stycznia 2003 r. I CZ 193/02; z 29 kwietnia 2003 r.

V CZ 45/03; z 28 kwietnia 2004 r. III CZ 22/04 oraz z 19 listopada 2009 r., IV CZ 75/09). W rozpatrywanej sprawie Sąd Apelacyjny odmówił zwolnienia obu powodów od opłat kasacyjnych w całości, podkreślając wyjątkowość instytucji zwolnienia od kosztów sądowych, a także dokonując analizy sytuacji majątkowej i dochodów wskazanych przez skarżących w oświadczeniach i dokumentach złożonych do akt sprawy. W konkluzji Sąd ten uznał, że obaj skarżący są w stanie ponieść obniżone opłaty od skarg kasacyjnych bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla nich i ich rodzin.

Tymczasem w świetle składanych w toku postępowania oświadczeń o ich stanie rodzinnym, majątku, dochodach i źródłach utrzymania, a także przy uwzględnieniu faktu, że obaj powodowie zostali zwolnieni postanowieniem Sądu Okręgowego z 4 stycznia 2018 r od kosztów sądowych w całości w postępowaniu przed sądami powszechnymi, należy podzielić argumentację skarżących, że nie są w stanie uiścić nawet obniżonych opłat. Z przedstawionych dokumentów wynika bowiem, że ich sytuacja, w zakresie możliwości poniesienia opłat od skarg kasacyjnych nie tylko uległa zmianie na lepsze w stosunku do sytuacji, uzasadniającej zwolnienie ich od kosztów sądowych w całości, ale wręcz pogorszyła się.W tej sytuacji niezasadne było odrzucenie skarg kasacyjnych, skoro powodowie wykazali, że nie są w stanie ponieść opłat od skarg kasacyjnych bez uszczerbku utrzymania dla nich i ich rodzin, w tym małoletnich dzieci.

W tym stanie rzeczy, orzeczono, jak na wstępie (art.3941 § 3 w zw. ‎z art.39815 § 1 k.p.c.).[SOP][ms] ‎