III CZ 236/22 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt III CZ 236/22 POSTANOWIENIE Dnia 13 stycznia 2023 r.Sąd Najwyższy w składzie: SSN Mariusz Łodko (przewodniczący, sprawozdawca)‎SSN Ewa Stefańska‎SSN Mariusz Załucki w sprawie z wniosku E. Funduszu Inwestycyjnego Zamkniętego Niestandaryzowanego Funduszu Sekurytyzacyjnego z siedzibą w W. ‎przeciwko M. K. ‎w przedmiocie skargi dłużniczki na czynności komornika,‎po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym 13 stycznia 2023 r. w Izbie Cywilnej w Warszawie,‎zażalenia pozwanej‎na postanowienie Sądu Rejonowego w Grodzisku Mazowieckim‎z 9 lutego 2022 r., sygn. akt I Co 441/21, odrzuca zażalenie.

UZASADNIENIE

Postanowieniem z 9 lutego 2022 r. Sąd Rejonowy w Grodzisku Mazowieckim odrzucił skargę M. K. o stwierdzenie niezgodności z prawem zarządzenia z 28 grudnia 2021 r. Sąd Rejonowy wskazał, że skargę dłużniczka wniosła osobiście, z naruszeniem art. 871 § 1 i 2 k.p.c. Ponadto skarga była niedopuszczalna, ponieważ została wniesiona od zarządzenia Przewodniczącego Wydziału. Zażalenie na postanowienie Sądu Rejonowego skarżąca wniosła osobiście, zarzucając naruszenie art. 328 § 2 w zw. z art. 361 k.p.c., art. 5 k.p.c. i art. 504 § 1 k.p.c. wniosła o jego uchylenie w całości.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:W postępowaniu przed Sądem Najwyższym obowiązuje zastępstwo stron przez adwokatów lub radców prawnych (art. 871 § 1 k.p.c.). Przepis ten w postępowaniu przed Sądem Najwyższym oraz przy podejmowaniu przed sądem niższej instancji czynności procesowych, związanych z postępowaniem przed Sądem Najwyższym, wyłącza zdolność postulacyjną stron oraz możliwość zastępowania ich przez innych niż adwokat bądź radca prawny pełnomocników. Przymus adwokacko-radcowski, o którym jest mowa w art. 871 § 1 k.p.c., obejmuje między innymi sporządzenie danego środka prawnego, w tym również zażalenia, którego rozpoznanie należy do właściwości Sądu Najwyższego.

W poglądach orzeczniczych Sądu Najwyższego przyjmuje się jednolicie, że przymus adwokacko-radcowski dotyczy także postępowania zainicjowanego skargą o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia sądu oraz toczącego się w jego ramach postępowania wywołanego wniesieniem zażalenia (zob. postanowienia SN: z 8 maja 2013 r., I CZ 19/13; z 25 lipca 2013 r., II CZ 46/13, i z 7 maja 2014 r., II CZ 19/14).Sporządzenie zażalenia do Sądu Najwyższego osobiście przez stronę pozbawioną zdolności postulacyjnej jest dotknięte brakiem nieusuwalnym i powoduje konieczność jego odrzucenia wprost, jako niedopuszczalnego.

Usunięcie takiego braku, zarówno samodzielnie przez stronę, jak i jej pełnomocnika w jakiejkolwiek formie jest niemożliwe (zob. postanowienia SN z 30 czerwca 2022 r., III CZ 158/22, i z 14 kwietnia 2021 r., I CZ 33/20). Z tego względu wniosek skarżącej o ustanowienie pełnomocnika z urzędu, zgłoszony w zażaleniu nie mógł odnieść skutku. Już tylko z tego względu, zażalenie skarżącej na postanowienie Sądu Rejonowego wniesione przez nią osobiście podlega odrzuceniu. Na podstawie art. 4241 § 1 k.p.c. można żądać stwierdzenia niezgodności z prawem prawomocnego wyroku sądu drugiej instancji kończącego postępowanie w sprawie, jeżeli przez jego wydanie stronie została wyrządzona szkoda, a zmiana lub uchylenie tego wyroku w drodze przysługujących stronie środków prawnych nie było i nie jest możliwe.

Skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia zasadniczo przysługuje tylko od prawomocnych orzeczeń kończących postępowanie w sprawie w sposób merytoryczny (w procesie i w postępowaniu nieprocesowym bez jakiegokolwiek wyjątku od tej zasady). Skarga nie przysługuje natomiast od pozostałych prawomocnych orzeczeń – postanowień kończących postępowania wpadkowe i incydentalne – w tym wydanych w sprawie zarządzeń. Z tego też względu skarga podlega odrzuceniu jako niedopuszczalna. Mając na uwadze powyższe, Sąd Najwyższy na podstawie art. 3986 § 3 w zw. z art. 3941 § 3 k.p.c. odrzucił zażalenie.