III CZ 23/08 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt III CZ 23/08

POSTANOWIENIE

Dnia 16 maja 2008 r.

Sąd Najwyższy w składzie:

SSN Irena Gromska-Szuster (przewodniczący, sprawozdawca)

SSN Grzegorz Misiurek

SSN Hubert Wrzeszcz

w sprawie z wniosku J. S.

przy uczestnictwie M. S. oraz Prokuratora Apelacyjnego o ubezwłasnowolnienie,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 16 maja 2008 r.,

zażalenia uczestniczki M. S.

na postanowienie Sądu Apelacyjnego z dnia 11 stycznia 2008 r., sygn. akt I ACa (…),

1)

oddala zażalenie;

2)

przyznaje adwokatowi B. M. od Skarbu Państwa - Sądu Apelacyjnego kwotę

120 zł (sto dwadzieścia), powiększoną o stosowną stawkę podatku od

towarów i usług, tytułem wynagrodzenia nieopłaconej pomocy prawnej

udzielonej z urzędu uczestniczce M. S. w postępowaniu zażaleniowym.

Uzasadnienie

Zaskarżonym postanowieniem z dnia 11 stycznia 2008 r. Sąd Apelacyjny odrzucił

skargę kasacyjną wniesioną przez pełnomocnika uczestniczki M. S. bez uiszczenia opłat

i nie zawierającą wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych. Sąd Apelacyjny stwierdził,

że wydanie prawomocnego wyroku przez Sąd drugiej instancji kończy postępowanie w

sprawie przed sądami powszechnymi, a wniesienie skargi kasacyjnej rozpoczyna

szczególne postępowanie kontrolne, na które nie rozciąga się zwolnienie od kosztów

sądowych udzielone stronie w postępowaniu przed sądami powszechnymi. Z tych

względów zawodowy pełnomocnik strony wnoszący skargę kasacyjną obowiązany jest

uiścić bez wezwania stosowną opłatę sądową albo złożyć wniosek o zwolnienie

o kosztów sądowych, czego pełnomocnik skarżącej nie uczynił i dlatego Sąd Apelacyjny

na podstawie art. 1302 § 3 w zw. z art. 13 § 2 k.p.c. odrzucił skargę kasacyjną.

W zażaleniu na powyższe postanowienie pełnomocnik uczestniczki zarzucając

naruszenie art. 120 w zw. z art. 117 k.p.c. oraz art. 328 § 2 w zw. z art. 361 k.p.c. wnosił

o uchylenie zaskarżonego postanowienia.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Uczestniczka zwolniona była od kosztów sądowych w postępowaniu toczącym się

przed sądami pierwszej i drugiej instancji, które wszczęte zostało wnioskiem z dnia 11

stycznia 2006 r.

W orzecznictwie Sądu Najwyższego doszło do rozbieżności stanowisk w kwestii,

czy zwolnienie od kosztów sądowych udzielone stronie w postępowaniu rozpoznawczym

rozciąga się także na postępowanie wszczęte wniesieniem skargi kasacyjnej (porównaj

między innymi postanowienie z dnia 23 stycznia 2007 r. III CZ 3/07, nie publ., w którym

przyjęto, że zwolnienie takie nie rozciąga się na postępowanie wywołane wniesieniem

skargi kasacyjnej oraz postanowienie z dnia 29 listopada 2007 r. III CZ 52/07, nie publ.,

w którym zajęto stanowisko przeciwne). Rozbieżność ta stała się przyczyną

przedstawienia przez Pierwszego Prezesa Sądu Najwyższego zagadnienia prawnego

do rozstrzygnięcia Sądowi Najwyższemu. Stosowna uchwała nie została jeszcze

podjęta.

Wystąpienie powyższej rozbieżności nie ma jednak znaczenia dla rozstrzygnięcia

rozpoznawanej sprawy, bowiem niezależnie od tego, czy zwolnienie od kosztów

sądowych udzielone uczestniczce w postępowaniu rozpoznawczym obejmuje czy nie

postępowanie wywołane wniesieniem skargi kasacyjnej, skarga ta, wniesiona przez

pełnomocnika uczestniczki, podlegała odrzuceniu.

Jeżeli bowiem stanąć na stanowisku, że zwolnienie od kosztów sądowych nie

obejmuje postępowania kasacyjnego, pełnomocnik uczestniczki obowiązany był uiścić

od skargi kasacyjnej stałą opłatę sądową w wysokości 40 zł (art. 2 ust. 2 w zw. z art. 3

ust. 2 i art. 12 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach

cywilnych, Dz. U. Nr 167 ze zm.) albo złożyć wniosek o zwolnienie od obowiązku jej

uiszczenia (art. 100 ust. 2 u.k.s.c.), czego nie uczynił. Uzasadniało to odrzucenie skargi

kasacyjnej na podstawie art. 1302 § 3 k.p.c. Ustanowiony dla strony w postępowaniu

rozpoznawczym pełnomocnik z urzędu był bowiem uprawniony do działania także w

postępowaniu kasacyjnym (porównaj postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 7

kwietnia 2006 r. III CZ 13/06, OSNC 2006/10/176 oraz art. 118 k.p.c.), a zatem nie ma

racji skarżąca twierdząc, że przy uznaniu, że zwolnienie od kosztów sądowych

udzielone w postępowaniu rozpoznawczym nie rozciąga się na postępowanie

kasacyjne,

strona,

dla

której

w postępowaniu

rozpoznawczym

ustanowiono

pełnomocnika z urzędu, powinna w postępowaniu kasacyjnym być traktowana jako nie

mająca zawodowego pełnomocnika.

Jeżeli natomiast stanąć na stanowisku, że udzielone w postępowaniu

rozpoznawczym zwolnienie od kosztów sądowych rozciąga się także na postępowanie

wszczęte wniesieniem skargi kasacyjnej, pełnomocnik uczestniczki, zwolnionej od

kosztów sądowych, powinien był wraz z wniesieniem skargi kasacyjnej uiścić opłatę

podstawową w kwocie 30 zł, zgodnie z art. 14 ust. 2 i 3 oraz art. 100 ust. 2 u.k.s.c. W

rozpoznawanej sprawie, wszczętej w dniu 11 stycznia 2006 r., nie mają bowiem

zastosowania przepisy ustawy z dnia 14 grudnia 2006 r. o zmianie ustawy o kosztach

sądowych w sprawach cywilnych (Dz. U. z 2007 r. Nr 21, poz. 123) uchylające

obowiązek uiszczenia opłaty podstawowej przez stronę zwolnioną od kosztów

sądowych, które, zgodnie z art. 2 tej ustawy, stosuje się do spraw wszczętych po jej

wejściu w życie, to jest po dniu 10 marca 2007 r. Z uwagi na to, że pełnomocnik

uczestniczki nie uiścił przy wnoszeniu skargi kasacyjnej opłaty podstawowej, podlegała

ona odrzuceniu na podstawie art. 1302 § 3 k.p.c.

Z tych wszystkich względów zażalenie na postanowienie o odrzuceniu skargi

kasacyjnej należało uznać za nieuzasadnione, co prowadziło do jego oddalenia na

podstawie art. 39814 w zw. z art. 3941 § 3 k.p.c.