III CZ 22/12 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt III CZ 22/12

POSTANOWIENIE

Dnia 23 maja 2012 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Jacek Gudowski (przewodniczący)

SSN Teresa Bielska-Sobkowicz

SSN Anna Owczarek (sprawozdawca)

w sprawie z powództwa P. F.

przeciwko H. Asekuracja Towarzystwu Ubezpieczeń S.A. w W.

o zapłatę,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej

w dniu 23 maja 2012 r.,

zażalenia powódki na postanowienie o kosztach zawarte

w wyroku Sądu Okręgowego

z dnia 22 grudnia 2011 r.,

1. zmienia rozstrzygnięcie o kosztach postępowania zawarte

w punkcie 3 w ten sposób, że kwotę 1200 zł (tysiąc

dwieście

złotych)

podwyższa

do

kwoty

1930

(tysiąc dziewięćset trzydzieści złotych);

2. zasądza od powódki na rzecz pozwanego kwotę 90 zł

(dziewięćdziesiąt

złotych)

postępowania zażaleniowego.

tytułem

zwrotu

kosztów

Uzasadnienie

Sąd Okręgowy wyrokiem z dnia 22 grudnia 2011 r. zmienił wyrok Sądu

Rejonowego z dnia 13 lipca 2011 r. w ten sposób, że datę „13 lipca 2011 r."

zastąpił datą „10 czerwca 2008 r.", oddalił apelację powódki P. F. w pozostałym

zakresie oraz apelację pozwanego H. Asekuracja Towarzystwo Ubezpieczeń S.A.

w całości, zasądził od pozwanego na rzecz powódki kwotę 1200 zł tytułem zwrotu

kosztów postępowania apelacyjnego.

Jako podstawę rozstrzygnięcia o kosztach postępowania odwoławczego Sąd

wskazał art. 98 § 1 k.p.c. uznając, że apelacja powódki co do zasady była trafna,

a oddalenie dotyczyło niewielkiej części przedmiotu zaskarżenia.

Powódka

w

zażaleniu

na

powyższe

orzeczenie

w

części

dotyczącej postanowienia w przedmiocie kosztów zarzuciła: naruszenie art. 98 § 1

i 2 k.p.c. poprzez ustalenie kosztów postępowania apelacyjnego z pominięciem

uiszczonej opłaty sądowej od apelacji i kosztów zastępstwa procesowego powódki

wywołanych apelacją pozwanego; naruszenie art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 28 lipca

2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (Dz. U. Nr 90, poz. 594),

przez pominięcie przy ustalaniu kosztów uiszczonej opłaty od apelacji; naruszenie

art. 108 § 1 k.p.c. poprzez nierozstrzygnięte o całości kosztów apelacyjnych

w orzeczeniu kończącym postępowanie w sprawie; naruszenie art. 109 § 1 i 2 k.p.c.

poprzez nieuwzględnienie żądania zwrotu kosztów postępowania według spisu

kosztów,

a

procesowego

także

nieuwzględnienia

niezbędnego

nakładu

przy

ustalaniu

pracy

oraz

kosztów

wkładu

zastępstwa

pełnomocnika

w przyczynienie się do rozstrzygnięcia sprawy dotyczącej dochodzenia roszczeń

z tytułu

szkody

doznanej

przez

powódkę

w

wypadku

komunikacyjnym;

naruszenie § 12 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia

28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz

ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę

prawnego ustanowionego z urzędu poprzez pominięcie kosztów zastępstwa

procesowego wywołanych apelacją pozwanego oddaloną w całości; naruszenie

art. 328 § 2 k.p.c. poprzez niepełne uzasadnienie rozstrzygnięcia w przedmiocie

kosztów przed sądem drugiej instancji i brak wskazania przyczyn niezasądzenia

opłaty od apelacji oraz pozostałych kosztów zgłoszonych w spisie kosztów.

Skarżąca wniosła o zmianę zaskarżonego postanowienia przez zasądzenie

na jej rzecz zwrotu kosztów postępowania apelacyjnego w pełnej wysokości.

Pozwany wniósł o oddalenie zażalenia i zasądzenie zwrotu kosztów

postępowania zażaleniowego.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zażalenie jest częściowo uzasadnione.

Po pierwsze błędnie wskazano podstawę prawną rozstrzygnięcia o kosztach

postępowania

apelacyjnego.

Jeżeli

Sąd

drugiej

instancji,

w

następstwie

rozpoznania apelacji obu stron, częściowo uwzględnił jedną z nich, a drugą oddalił

w całości powinien - zgodnie z zasadą odpowiedzialności za wynik postępowania

w tej instancji - zastosować nie art. 98 § 1 w zw. z art. 391 § 1 k.p.c., tylko art. 100

w zw. z art. 391 § 1 k.p.c. i stosunkowo je rozdzielić lub wzajemnie znieść.

Jeżeli zaś uznał, że jedna ze stron uległa tylko co do nieznacznej części swego

żądania (tu: odpowiednio zakresu zaskarżenia) był uprawniony, stosując wyjątek

z art. 100 zd. 2 w zw. z art. 391 § 1 k.p.c., do nałożenia na przeciwnika

procesowego obowiązku zwrotu wszystkich kosztów. Na zastosowanie tego

odstępstwa od zasady powołał się Sąd w ostatnim zdaniu uzasadnienia.

Po drugie błędnie wyliczono koszty postępowania odwoławczego, gdyż

koszty poniesione przez stronę powodową wyrażają się kwotą 1930 zł (730 zł

opłata od apelacji, 1.200 zł wynagrodzenie pełnomocnika), a poniesione przez

stronę pozwaną 1912 zł (712 zł opłata od apelacji, 1.200 zł wynagrodzenie

pełnomocnika). Chybione jest jednak stanowisko pełnomocnika powódki, że jej

wynagrodzenie

powinno

być

wyliczone

w

podwójnej

wysokości

poprzez

zsumowanie wynagrodzenia od wartości przedmiotu zaskarżenia apelacji powódki

(obejmującej odsetki) i od wartości przedmiotu zaskarżenia apelacji powódki

(obejmującej należność główną). Mimo że, na skutek samodzielnego zaskarżenia,

łączna kwota zliczonych odsetek stała się samodzielną wartością przedmiotu

zaskarżenia dla środka odwoławczego wniesionego przez powódkę, to - skoro

równolegle rozpoznawana była apelacja strony przeciwnej - podstawą dla ustalenia

wysokości wynagrodzeń pełnomocników jest nadal wysokość należności głównej

(arg. z art. 368 § 2 k.p.c. w zw. z art. 20 k.p.c.). Zaskarżenie wyłącznie w zakresie

odsetek i wnoszenie o oddalenie apelacji strony przeciwnej, przy nieuzupełnieniu

postępowania dowodowego w postępowaniu odwoławczym, nie uzasadnia również

przyjęcia że powstał dodatkowy wkład tego pełnomocnika w przyczynienie się do

wyjaśnienia i rozstrzygnięcia sprawy.

Po trzecie Sąd Apelacyjny pominął wniosek powódki o zastosowanie

zasady słuszności motywowany charakterem roszczenia, jej trudną sytuacją

osobistą i majątkową. Powódka dochodziła roszczeń odszkodowawczych z tytułu b.

poważnych obrażeń ciała doznanych w dniu 23 czerwca 2007 r. w wypadku

komunikacyjnym. Pozwany w postępowaniu likwidacyjnym wypłacił powódce kwotę

12.400

zł

tytułem

odszkodowania

i

zadośćuczynienia.

Kwestią

sporną,

rozstrzygniętą na niekorzyść powódki, było jej przyczynienie się do zwiększenia

zakresu szkody na skutek nie zapięcia pasów bezpieczeństwa podczas jazdy.

Sąd Rejonowy uwzględnił powództwo w części zasądzając kwotę 35.600 zł

z odsetkami od daty wydania orzeczenia. Powódka kontynuuje leczenie, nie ma

majątku, dochodów poza niewielkimi kwotami uzyskiwanymi ze świadczenia

dorywczych usług krawieckich. Podstawa powyższa nie była jednak powoływana

w postępowaniu zażaleniowym.

Mając na uwadze powyższe okoliczności, w szczególności uwzględnienie

apelacji powódki w przeważającym zakresie, tj. w części zaskarżającej oddalenie

powództwa o zasądzenie odsetek za okres od dnia 10 czerwca 2008 r. do dnia

12 lipca 2011 r. przy oddaleniu jej co do takiego rozstrzygnięcia za okres od dnia

19 kwietnia 2008 r. do dnia 9 czerwca 2008 r. Sąd Najwyższy, uznając

że podstawą rozstrzygnięcia o kosztach tego postępowania odwoławczego

powinien być art. 100 zd. 2 w zw. z art. 391 § 1 k.p.c., postanowił w oparciu

o art. 386 § 1 w zw. z art. 39821 k.p.c. w zw. z art. 3941 § 1 pkt 2 i § 3 k.p.c. zmienić

zaskarżone rozstrzygnięcie o kosztach postępowania i podwyższyć zasądzoną

kwotę do 1930 zł.

Sąd Najwyższy zasądził ponadto od powódki na rzecz pozwanego kwotę

90 złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania zażaleniowego przed Sądem

Najwyższym, stosownie do treści § 12 ust. 2 pkt 2 w zw. z § 6 pkt 2 rozporządzenia

Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności

radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy

prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. Nr 163,

poz. 1349).