III CZ 22/07 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt III CZ 22/07

POSTANOWIENIE

Dnia 26 kwietnia 2007 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Barbara Myszka (przewodniczący, sprawozdawca)

SSN Mirosław Bączyk

SSN Henryk Pietrzkowski

w sprawie z powództwa Skarbu Państwa-Starosty K.

przeciwko J. B.-B., T. G. i W. B.

o założenie księgi wieczystej i wpis prawa własności,

po rozpoznaniu w Izbie Cywilnej na posiedzeniu niejawnym

w dniu 26 kwietnia 2007 r.,

zażalenia uczestniczki J. B.-B.

na postanowienie Sądu Okręgowego w K.

z dnia 28 listopada 2006 r.,

oddala zażalenie.

Uzasadnienie

Postanowieniem z dnia 20 marca 2006 r. Sąd Okręgowy w K. odrzucił

skargę kasacyjną uczestniczki J. B. – B., stwierdzając, że skarga ta nie została

należycie opłacona, gdyż pełnomocnik uczestniczki wniósł opłatę stałą w kwocie 60

zł, pobieraną zgodnie z art. 44 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach

sądowych w sprawach cywilnych (Dz.U. Nr 167, poz. 1398 ze zm. – dalej: „u.k.s.c.”)

od wniosku o założenie księgi wieczystej, podczas gdy, zgodnie z art. 42 ust. 1 tej

ustawy, powinien uiścić opłatę stałą w kwocie 200 zł, należną od wniosku o wpis w

księdze wieczystej prawa własności (art. 3986 § 2 w związku z art. 1302 § 3 k.p.c.).

Uczestniczka zaskarżyła postanowienie odrzucające skargę kasacyjną

zażaleniem, a ponadto złożyła wniosek o przywrócenie terminu do uiszczenia

opłaty i wniosła prawidłowo opłaconą skargę kasacyjną.

Zażalenie

uczestniczki

zostało

przez

Sąd

Najwyższy

oddalone

postanowieniem z dnia 6 lipca 2006 r.

Z kolei postanowieniem z dnia 28 listopada 2006 r. Sąd Okręgowy oddalił

wniosek o przywrócenie terminu do złożenia skargi kasacyjnej i wniesioną skargę

kasacyjną odrzucił. Stwierdził, że przyczyną uchybienia terminowi była pomyłka

pełnomocnika

uczestniczki

co

do

wysokości

należnej

opłaty. Warunkiem

uwzględnienia wniosku o przywrócenie terminu jest natomiast brak winy osoby,

która uchybiła terminowi do dokonania czynności procesowej. Zdaniem Sądu

Okręgowego, w zakresie wiedzy prawniczej nie można powoływać się na brak winy,

dlatego trzeba uznać, że przewidziana w art. 168 k.p.c. przesłanka braku winy nie

została w sprawie wykazana. W tej sytuacji wniosek o przywrócenie terminu

podlegał oddaleniu, a skarga kasacyjna odrzuceniu (art. 3986 § 2 k.p.c.).

W zażaleniu na postanowienie odrzucające skargę kasacyjną uczestniczka

zarzuciła Sądowi Okręgowemu naruszenie art. 168 § 1 k.p.c. przez błędną i wysoce

formalistyczną

wykładnię,

polegającą

na

nieuwzględnieniu

obiektywnych

i całkowicie nowych okoliczności związanych z charakterem rozstrzygnięcia

i wymierzeniem opłaty, oraz art. 14 ust. 1 i art. 23 ust. 2 u.k.s.c. przez ich

pominięcie, mimo że w świetle tych przepisów wniesiona skarga kasacyjna

podlegała opłacie stałej w wysokości 40 zł. W konkluzji żaląca wniosła o uchylenie

zaskarżonego postanowienia i nadanie złożonej skardze kasacyjnej dalszego biegu

ewentualnie przekazanie sprawy, w zakresie wniosku o przywrócenie terminu, do

ponownego rozpoznania.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Z treści złożonego zażalenia wynika, że żaląca kwestionuje stanowisko Sądu

Okręgowego dotyczące wysokości opłaty należnej od wniesionej skargi kasacyjnej,

a „z ostrożności” także postanowienie oddalające wniosek o przywrócenie terminu

do wniesienia skargi kasacyjnej.

Uszło uwagi żalącej, że Sąd Najwyższy, rozpoznając zażalenie na

postanowienie Sądu Okręgowego z dnia 20 marca 2006 r., rozstrzygnął już kwestię

wysokości opłaty należnej od wniesionej przez nią skargi kasacyjnej i zaaprobował

wyrażone w tym postanowieniu stanowisko, że skarga podlegała opłacie stałej

w wysokości 200 zł, określonej w art. 42 ust. 1 u.k.s.c. W tej sytuacji kwestia

wysokości należnej opłaty nie podlega już ponownemu badaniu.

Sąd Najwyższy – rozpoznając zażalenie na postanowienie sądu drugiej

instancji odrzucające skargę kasacyjną – na wniosek strony, rozpoznaje również te

postanowienia sądu drugiej instancji, które nie podlegały zaskarżeniu w drodze

zażalenia, a miały wpływ na rozstrzygnięcie sprawy (art. 380 w związku z art. 398 21

i art. 3941 § 3 k.p.c.). Do takich postanowień należy postanowienie oddalające

wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej czy do uiszczenia

należnej od niej opłaty.

Kwestionując prawidłowość postanowienia o odmowie przywrócenia terminu,

żaląca podniosła, że jest ono wyrazem daleko posuniętego formalizmu,

nieodpowiadającego rzeczywistym intencjom art. 168 § 1 k.p.c., Sąd Okręgowy nie

uwzględnił bowiem, że błąd dotyczący wysokości opłaty wynikał z całkowitej

nowości przepisów i stanowił pomyłkę, która jest rzeczą ludzką.

Odnosząc się do tego zarzutu, trzeba przypomnieć, że, zgodnie z art. 168 §

1 k.p.c., przywrócenie terminu może nastąpić tylko wtedy, gdy strona nie dokonała

w terminie czynności procesowej bez swej winy. Brak winy strony w uchybieniu

terminowi podlega ocenie z uwzględnieniem wszystkich okoliczności danej sprawy,

w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać

od strony dbającej należycie o swoje interesy. Przykładowo, o braku winy można

mówić w wypadku choroby strony czy jej pełnomocnika, która uniemożliwia

podjęcie działania nie tylko osobiście, ale i skorzystanie z pomocy innych osób,

w wypadku klęski żywiołowej, katastrofy, czy w wypadku udzielenia stronie mylnej

informacji przez pracownika sądu.

W niniejszej sprawie przyczyną nieuiszczenia należnej opłaty od skargi

kasacyjnej nie były tego rodzaju przeszkody, lecz błąd popełniony przez

profesjonalnego

pełnomocnika,

który

–

wnosząc

skargę

kasacyjną

od

postanowienia oddalającego apelację od wpisu własności w księdze wieczystej –

niewłaściwie zastosował przepisy powołanej na wstępnie ustawy z dnia 28 lipca

2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych i zamiast opłaty przewidzianej

w art. 42 ust. 1 tej ustawy uiścił opłatę stałą w kwocie 60 zł, jaką, zgodnie z art. 44

ust. 1 pkt 1 u.k.s.c. pobiera się od wniosku o założenie księgi wieczystej. Tego

rodzaju błąd profesjonalnego pełnomocnika jest błędem w zakresie stosowania

prawa, który nie może stanowić podstawy do żądania przywrócenia terminu.

Z tych względów Sąd Najwyższy na zasadzie art. 39814 w związku z art. 3941

§ 3 k.p.c. oddalił zażalenie jako pozbawione uzasadnionych podstaw.

jc