III CZ 21/08 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt III CZ 21/08

POSTANOWIENIE

Dnia 16 maja 2008 r.

Sąd Najwyższy w składzie:

SSN Irena Gromska-Szuster (przewodniczący)

SSN Grzegorz Misiurek (sprawozdawca)

SSN Hubert Wrzeszcz

w sprawie z powództwa J. Z. i S. Z.

przeciwko S. S., M. G. i J. H.

o zapłatę,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 16 maja 2008 r.,

zażalenia powodów

na postanowienie Sądu Apelacyjnego z dnia 22 stycznia 2008 r., sygn. akt I ACa (…),

uchyla zaskarżone postanowienie w części odrzucającej apelację i w tym zakresie

przekazuje

sprawę

Sądowi

Apelacyjnemu

do

ponownego

rozpoznania

i

rozstrzygnięcia o kosztach postępowania zażaleniowego; odrzuca zażalenie w

pozostałej części.

Uzasadnienie

Sąd Apelacyjny postanowieniem z dnia 22 stycznia 2008 r. oddalił wniosek

powodów o przywrócenie terminu do uiszczenia apelacji od wyroku Sądu Okręgowego

w K. z dnia 18 maja 2007 r. i apelację tę odrzucił. W ocenie Sądu Apelacyjnego

powodowie nie wykazali, że nie uiścili w terminie opłaty podstawowej od wniesionego

środka odwoławczego bez swojej winy. Wskazywana przez nich okoliczność, że w

czasie, kiedy obowiązani byli wnieść tę opłatę, nie dysponowali wystarczającymi

środkami finansowymi, nie może stanowić przyczyny usprawiedliwiającej uchybienie

terminowi dokonania obciążającej ich czynności.

W

zażaleniu

na

powyższe

postanowienie

powodowie

zarzucili

Sądowi

Apelacyjnemu naruszenie art. 168 § 1 k.p.c. przez uznanie, że niedysponowane przez

stronę zwolnioną od kosztów sądowych środkami umożliwiającymi wniesienie opłaty

podstawowej od złożonego środka zaskarżenia, nie może stanowić niezawinionej przez

nich przyczyny uchybienia terminowi do uiszczenia tej opłaty, a w konsekwencji

prowadzić do odrzucenia apelacji. W konkluzji skarżący wnieśli o uchylenie

zaskarżonego

postanowienia

i

przekazanie

sprawy

Sądowi

Apelacyjnemu

do

ponownego rozpoznania.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Rozpoznając zażalenie na postanowienie sądu drugiej instancji odrzucające

apelację Sąd Najwyższy, na wniosek strony, rozpoznaje również te postanowienia sądu

drugiej instancji, które nie podlegały zaskarżeniu w drodze zażalenia, a miały wpływ na

rozstrzygnięcie sprawy (art. 380 w związku z art. 39821 i art. 3941 § 3 k.p.c.). Do takich

postanowień należy niewątpliwie postanowienie oddalające wniosek o przywrócenie

terminu do uiszczenia opłaty należnej od apelacji, stanowiące przesłankę odrzucenia

tego środka odwoławczego. Stanowisko skarżących kwestionujące rozstrzygnięcie

złożonego przez nich wniosku o przywrócenie terminu do uiszczenia opłaty od apelacji

należało zatem odczytać jako żądanie rozpoznania wydanego w tym przedmiocie

postanowienia.

U podstaw oddalenia przez Sąd Apelacyjny wniosku powodów o przywrócenie

terminu do uiszczenia opłaty podstawowej od apelacji legło zapatrywanie, że skoro

ustawodawca w - mającym zastosowanie w sprawie - art. 14 ust. 2 ustawy z dnia 28

lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (Dz. U. Nr 167, poz. 1398 ze

zm.; dalej: „u.k.s.c.") przewidział, iż obowiązek wniesienia tej opłaty spoczywa nawet na

stronach zwolnionych od kosztów sądowych, to strony korzystające z takiego zwolnienia

nie

mogą

powoływać

się

na

brak

środków

finansowych

jako

okoliczność

usprawiedliwiająca opóźnienie się z uiszczeniem tej opłaty. Z poglądem takim - jak

trafnie podnieśli skarżący - nie można się jednak zgodzić.

Przesłanki przywrócenia terminu do dokonania czynności procesowej określone

zostały w art. 168 § 1 k.p.c. Zgodnie z tym przepisem przywrócenie terminu może

nastąpić wtedy, gdy strona nie dokonała w nim czynności procesowej bez swej winy.

Brak winy strony w uchybieniu terminowi podlega ocenie z uwzględnieniem wszystkich

okoliczności danej sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności,

jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o swoje interesy. W takim ujęciu,

chwilowy obiektywny brak środków finansowych niezbędnych do uiszczenia wymaganej

opłaty może stanowić przyczynę usprawiedliwiającą uchybienie terminowi do jej

wniesienia. Odmienne stanowisko Sądu Apelacyjnego, zakładające a priori, że - w

świetle art. 14 ust. 2 u.k.s.c. (uchylonego przez art. 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 grudnia

2006 r. o zmianie ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych; Dz. U. Nr 21,

poz. 123) - sama niemożność uwolnienia się przez stronę od obowiązku uiszczenia

opłaty podstawowej wyklucza dopuszczalność przywrócenia terminu do dokonania tej

czynności nie znajduje żadnego uzasadnienia.

Wskazana

prze

powodów

przyczyna

nieuiszczenia

wymaganej

opłaty

w terminie winna zatem zostać poddana ocenie merytorycznej. Lakoniczne stwierdzenie

przez Sąd Apelacyjny, że powodowie nie wykazali niedokonania tej czynności w

terminie bez swojej winy, nie spełnia wymagań takiej oceny. W związku z powyższym

nie można skutecznie odeprzeć zarzutu skarżących kwestionującego zasadność

odrzucenia wniesionej przez nich apelacji.

Z tych też względów Sąd Najwyższy na podstawie art. 398 15 w związku z art.

3941 § 3 k.p.c. orzekł jak w sentencji.