III CZ 20/12 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt III CZ 20/12

POSTANOWIENIE

Dnia 23 maja 2012 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Jacek Gudowski (przewodniczący)

SSN Teresa Bielska-Sobkowicz (sprawozdawca)

SSN Anna Owczarek

w sprawie z powództwa S. J.

przeciwko T. K.

o zapłatę,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej

w dniu 23 maja 2012 r.,

zażalenia pozwanego na postanowienie o kosztach zawarte

w wyroku Sądu Apelacyjnego

z dnia 5 października 2011 r.,

1)

2)

zmienia zaskarżone postanowienie zawarte w pkt 3

wyroku Sądu Apelacyjnego z dnia 5 października 2011 r.

i zasądza od powoda na rzecz pozwanego 2700 (dwa

tysiące siedemset) złotych tytułem zwrotu kosztów

postępowania apelacyjnego;

zasądza od powoda na rzecz pozwanego 1847 (jeden

tysiąc osiemset czterdzieści siedem) złotych tytułem

zwrotu kosztów postępowania zażaleniowego.

Uzasadnienie

Wyrokiem z dnia 14 lutego 2011 r. Sąd Okręgowy oddalił powództwo S. J.

przeciwko T. K. o zasądzenie kwoty 82 760 zł z odsetkami ustawowymi tytułem

odszkodowania i zasądził od powoda na rzecz pozwanego kwotę 3 617 zł tytułem

zwrotu kosztów procesu.

Sąd Apelacyjny wyrokiem z dnia 5 października 2011 r. oddalił apelację

powoda od powyższego wyroku, natomiast zmienił zawarte w nim postanowienie o

kosztach procesu w ten sposób, że odstąpił od obciążenia nimi powoda. Odstąpił

także od obciążenia powoda kosztami postępowania apelacyjnego.

Sąd Apelacyjny uznał, że pomimo przegrania przez powoda procesu przed

Sądem pierwszej instancji istniała podstawa do zastosowania art. 102 k.p.c.

Powód bowiem, wnosząc powództwo oparte na przepisie art. 299 k.s.h., wytoczył

je przeciwko osobie wpisanej jako prezes zarządu spółki w Krajowym Rejestrze

Sądowym, nie wiedząc o tym, że wpis ten nie jest aktualny. Działanie w zaufaniu do

urzędowego rejestru uzasadniało uznanie, że zachodzi szczególny wypadek,

uzasadniający nieobciążanie powoda kosztami przegranego procesu, tym bardziej,

że pozwany nie ujawnił tej okoliczności w odpowiedzi na pozew, lecz dopiero

w kolejnym piśmie procesowym. Te same względy przemawiały, zdaniem Sądu

Apelacyjnego, za nieobciążaniem powoda kosztami postępowania apelacyjnego.

Postanowienie o kosztach postępowania apelacyjnego, zawarte w punkcie

trzecim

powyższego

wyroku,

pozwany

zaskarżył

zażaleniem,

zarzucając

naruszenie art. 102 k.p.c. oraz wnosząc o uchylenie postanowienia i przekazanie

sprawy w tym zakresie do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie kosztów

postępowania zażaleniowego.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

W myśl zasady odpowiedzialności za wynik procesu, wyrażonej w art. 98 § 1

k.p.c., strona przegrywająca sprawę obowiązana jest zwrócić przeciwnikowi na jego

żądanie koszty niezbędne do celowego dochodzenia praw i celowej obrony.

Wyjątek od tej reguły przewidziany został w art. 102 k.p.c., wyrażającym zasadę

słuszności, zgodnie z którą, w wypadkach szczególnie uzasadnionych sąd może

zasądzić od strony przegrywającej tylko część kosztów albo nie obciążać jej

w ogóle kosztami.

W orzecznictwie Sądu Najwyższego dominuje pogląd, że ustalenie, czy

w sprawie zachodzi "wypadek szczególnie uzasadniony", zależy od swobodnej

oceny sądu, przy czym wskazuje się, że ocena wystąpienia takiego przypadku

dokonywana jest z uwzględnieniem okoliczności konkretnego przypadku w ramach

tzw. suwerennego uprawnienia jurysdykcyjnego składu orzekającego (zob. m.in.

wyroki: z dnia 19 maja 2006 r., III CK 221/05, niepubl.; postanowienia:

z dnia 13 grudnia 2007 r., I CZ 110/07, niepubl.; z dnia 27 stycznia 2010 r., II CZ

88/09, niepubl., z dnia 11 lutego 2010 r., I CZ 112/09, niepubl.). Ingerencja

w to uprawnienie, w ramach rozpoznawania środka zaskarżenia od rozstrzygnięcia

o kosztach procesu, może być usprawiedliwiona w razie stwierdzenia, że dokonana

w zaskarżonym postanowieniu ocena jest dowolna lub oczywiście pozbawiona

uzasadnionych podstaw (por. postanowienie SN z dnia 15 czerwca 2011 r., V CZ

23/11, niepubl.). Taki właśnie wypadek zachodzi w niniejszej sprawie. O ile bowiem

trafne jest stanowisko, że istniały podstawy do zastosowania art. 102 k.p.c.

w postępowaniu przed Sądem pierwszej instancji, to te same względy nie

uzasadniały zastosowania tego przepisu również w postępowaniu apelacyjnym.

Powód, wnosząc powództwo oparte na przepisie art. 299 k.s.h, nie miał

świadomości, że pozwany, wpisany w Krajowym Rejestrze Sądowym jako prezes

zarządu spółki, której jest wierzycielem, a przeciwko której egzekucja okazała się

bezskuteczna, w rzeczywistości funkcji tej nie pełnił. Pozwanie tej właśnie osoby

uzasadniało domniemanie wynikające z art. 17 ustawy z dnia 20 sierpnia 1997 r.

o Krajowym Rejestrze Sądowym (tekst jedn. Dz.U. z 2007, Nr 168, poz. 1186

ze zm.). Domniemanie to jednak zostało obalone w postępowaniu przed Sądem

Okręgowym, co stało się przyczyną oddalenia powództwa. W postępowaniu

apelacyjnym powód nie powoływał się na brak świadomości co do biernej

legitymacji pozwanego, zarzucał natomiast, że kwestia zmiany składu zarządu nie

ma znaczenia dla odpowiedzialności z art. 299 k.s.h. W postępowaniu przed

Sądem

Apelacyjnym

nie

istniały

już

zatem

żadne

szczególne

względy,

uzasadniające orzeczenie wbrew zasadzie odpowiedzialności za wynik procesu.

Z tych względów orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 394 1 § 3

w związku z art. 39815 k.p.c.