Supreme Court dismisses appeal against appeal rejection for obviously groundless claims under Civil Procedure Code. Appeal rejected due to statutory prohibition on cassation for groundless claims. Court corrects clerical error regarding 'ruling' to 'judgment'.

POSTANOWIENIE 26 października 2023 r.Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie: SSN Tomasz Szanciło po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym 26 października 2023 r. w Warszawie‎zażalenia M. spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w T.‎na postanowienie Sądu Okręgowego w Warszawie‎z 17 stycznia 2023 r., V WSC 141/22,‎w sprawie z powództwa M. spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w T.‎przeciwko J.N., A.R. i P.K.‎o zapłatę, 1. prostuje oczywistą omyłkę pisarską w komparycji zaskarżonego postanowienia w ten sposób, że sformułowanie "prawomocnego postanowienia" zastępuje sformułowaniem "prawomocnego wyroku";

2. oddala zażalenie.

UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem z 17 stycznia 2023 r. Sąd Okręgowy w Warszawie odrzucił skargę M. sp. z o.o. w T. o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego wyroku tego Sądu z 21 kwietnia 2022 r. W uzasadnieniu tego orzeczenia wskazano, że z uwagi na fakt, iż powództwo w stosunku do pozwanych zostało oddalone na podstawie ‎art. 1911 k.p.c., odpowiednie zastosowanie znajduje regulacja zawarta ‎w art. 3982 § 4 k.p.c.Na powyższe postanowienie zażalenie złożył powód, zaskarżając je w całości. W uzasadnieniu wskazał, że skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia stanowi realizację normy zawartej ‎w art. 77 ust. 1 Konstytucji RP, a zatem niedopuszczalne jest zamykanie prawa do uzyskania prejudykatu niezbędnego do dochodzenia roszczeń, przepisy nie dają sądowi powszechnemu uprawnienia do odrzucenia takiej skargi, a ponadto przepisy odnoszące się do skargi kasacyjnej nie mają tu zastosowania.Sąd Najwyższy zważył, co następuje:W sytuacjach opisanych w art. 4241 § 1 i 2 k.c. można żądać stwierdzenia niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia.

Zgodnie z art. 42412 k.p.c. w wypadkach nieuregulowanych przepisami działu regulującego skargę o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia do postępowania wywołanego wniesieniem takiej skargi stosuje się odpowiednio przepisy o skardze kasacyjnej.Nie należy zatem pomijać regulacji zawartej w art. 3982 § 4 k.p.c., zgodnie z którym skarga kasacyjna jest niedopuszczalna w sprawach, w których powództwo oddalono na podstawie art. 1911. Skargę kasacyjną wniesioną w takich sprawach pozostawia się w aktach sprawy bez żadnych dalszych czynności.

To samo dotyczy pism związanych z jej wniesieniem. O pozostawieniu skargi kasacyjnej i pism związanych z jej wniesieniem zawiadamia się powoda tylko raz - przy wniesieniu pierwszego pisma.Artykuł 1911 k.p.c., do którego odwołuje się art. 3982 § 4 k.p.c., stanowi o oczywistej bezzasadności powództwa i jego oddaleniu przez sąd z tej właśnie przyczyny. Pozew oczywiście bezzasadny to taki, który nie nadaje najmniejszych szans uwzględnienia. Oczywista bezzasadność powództwa zachodzi bowiem wówczas, gdy każdy prawnik z góry, bez głębszej analizy prawnej stanu faktycznego, może powiedzieć, że powództwo nie może zostać uwzględnione ‎(zob. np. postanowienie SN z 8 października 1984 r., II CZ 112/84).

Jest to zatem takie powództwo, który – niezależnie od podjętych przez stronę czynności oraz podniesionych argumentów – będzie musiało ulec oddaleniu. Taka wykładnia powództwa oczywiście bezzasadnego jest podtrzymywana w orzecznictwie Sądu Najwyższego.Właśnie ta oczywista bezzasadność uzasadnia – zgodnie z art. 3982 ‎§ 4 k.p.c. – pozostawienie w aktach sprawy w określonej sytuacji skargi kasacyjnej wniesionej w takiej sprawie, bez nadawania jej dalszego biegu. Oczywista bezzasadność powództwa rozciąga się również na skargę kasacyjną, która stanowi nadzwyczajny środek zaskarżenia i wszczyna szczególny rodzaj postępowania.Ten przepis znajduje zastosowanie do skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia, co wynika wprost z art. 42412 k.p.c. Wbrew twierdzeniom skarżącego przepisy regulujące tę skargę nie są autonomiczne i nie zawierają pełnej regulacji, o czym świadczy właśnie omawiane odesłanie.

Nie ma żadnych podstaw prawnych, aksjologicznych, czy celowościowych, aby to odesłanie nie odnosiło się do art. 3982 § 4 k.p.c. Procedowanie przed Sądem Najwyższym musi być uzasadnione względami o szczególnej doniosłości. Sąd Najwyższy nie jest usytuowany w strukturze sądownictwa powszechnego, prawo wniesienia jakiegokolwiek środka zaskarżenia do tego Sądu stanowi wyjątek od zasad rozpoznawania spraw w postępowaniu sądowym i musi być wyraźnie przewidziany w ustawie. Skoro zatem ustawodawca wprost wyłączył możliwość wniesienia skargi kasacyjnej w sprawie, w której doszło do oddalenia powództwa oczywiście bezzasadnego, gdyż wniesienie środka zaskarżenia w takiej sytuacji służyłoby jedynie przeciąganiu procesu, a strony tkwiłyby przez dłuższy okres w stanie niepewności, to oczywiste jest, że wniesienie innej skargi (a więc skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia), do której mają zastosowanie przepisy o skardze kasacyjnej, również nie jest dopuszczalne ‎(art. 3982 § 4 w zw. z art. 42412 k.p.c.).Nie można zgodzić się ze skarżącym, że powyższe jest sprzeczne ‎z art. 77 ust. 1 Konstytucji RP, który zakazuje wprost i jednoznacznie zamykania ‎w sposób pośredni albo bezpośredni prawa do uzyskania prejudykatu do dochodzenia roszczenia w trybie tego przepisu.Skarżący nie zauważa jednak, po pierwsze, że o ile zgodnie ‎z art. 77 ust. 2 Konstytucji RP ustawa nie może nikomu zamykać drogi ‎sądowej dochodzenia naruszonych wolności lub praw, to w okolicznościach ‎sprawy nie ma jakichkolwiek podstaw do wniosku, aby doszło do naruszenia tych wolności lub praw powoda.

Wręcz przeciwnie, z orzeczenia Sądu meriti wynika jednoznacznie, że nie doszło do naruszenia jakichkolwiek praw powoda, skoro powództwo przez niego wniesione okazało się być oczywiście bezzasadne, pozbawione zatem prima facie zasadności.Po drugie, z art. 78 Konstytucji RP wynika, że każda ze stron ma prawo do zaskarżenia orzeczeń i decyzji wydanych w pierwszej instancji, przy czym wyjątki od tej zasady oraz tryb zaskarżania określa ustawa. W art. 176 ust. 1 Konstytucji RP ustanowiono natomiast – jako minimalny wymóg – dwuinstancyjność postępowania, przy czym ustęp 2 tego artykułu odsyła do ustaw, jeżeli chodzi o ustrój i właściwość sądów oraz postępowanie przed sądami.

Prawo do sądu nie ma absolutnego charakteru, podlega różnym ograniczeniom, w szczególności w odniesieniu do warunków dopuszczalności odwołania, ponieważ ze względu na swój charakter wymaga ono uregulowania przez państwo. Zaskarżalność orzeczeń, chociaż jest jednym z podstawowych założeń prawa do sądu, nie wynika z uregulowań międzynarodowych, a więc nie stanowi usankcjonowanego standardy rzetelnego procesu sądowego. W szczególności chodzi tu o art. 6 ust. 1 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, sporządzonej w Rzymie 4 listopada 1950 r. (Dz.U. z 1993 r.

Nr 61, poz. 284 ze zm.). Nie stanowi o istocie prawa do sądu możliwość zaskarżenia wszystkich orzeczeń. W szczególności dotyczy to wnoszenia nadzwyczajnych środków zaskarżenia, a takimi są ‎m.in. skarga kasacyjna i skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia.Nie ma również wątpliwości, że Sąd Okręgowy był uprawniony do badania dopuszczalności przedmiotowej skargi. Zgodnie bowiem z art. 4246 § 3 k.p.c. sąd, do którego wniesiono skargę o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia (co wynika z § 1 tego artykułu) odrzuca skargę wniesioną z naruszeniem art. 871 § 1 k.p.c., spóźnioną, nieopłaconą lub z innych przyczyn niedopuszczalną, jak również skargę, której braków strona nie usunęła w wyznaczonym terminie, natomiast Sąd Najwyższy odrzuca skargę, jeżeli ulegała ona odrzuceniu przez sąd niższej instancji, skargę niespełniającą wymagań określonych w art. 4245 § 1 k.p.c., jak również skargę z innych przyczyn niedopuszczalną (art. 4248 § 1 k.p.c.).Należy jednak przy tym wskazać, że Sąd Okręgowy zastosował nieprawidłową sankcję, którą nie powinno być odrzucenie skargi, ale pozostawienie jej w aktach sprawy bez żadnych dalszych czynności, o czym powód (jego pełnomocnik) powinien zostać poinformowany, w wyniku czego przedmiotowemu zażaleniu nie powinien zostać w ogóle nadany bieg.

Od takiego zarządzenia nie przysługuje żaden środek zaskarżenia. Ponieważ jednak Sąd Okręgowy wydał postanowienie o odrzuceniu skargi, Sąd Najwyższy uznał, że nieprawidłowe działanie Sądu, do którego strona dostosowała środek zaskarżenia, nie może wpływać negatywnie na sytuację powoda, w związku z czym wydał orzeczenie merytoryczne.Z przedstawionych względów, na podstawie art. 39814 w zw. z art. 3941 ‎§ 3 k.p.c., orzeczono jak w sentencji postanowienia. [P.L.] [ał]