III CZ 181/23 · Sąd Najwyższy

III CZ 181/23 POSTANOWIENIE 30 listopada 2023 r.Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie: SSN Beata Janiszewska po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym 30 listopada 2023 r. w Warszawie‎zażalenia D.M. i P.M.‎na postanowienie Sądu Apelacyjnego w Łodzi‎z 16 stycznia 2023 r., I WSC 357/22 (I ACa 897/21),‎w sprawie z powództwa D.M. i P.M.‎przeciwko K. spółce z ograniczoną odpowiedzialnością w Ł., F. spółce akcyjnej w K., D. spółce akcyjnej w W., Skarbowi Państwa - Ministrowi Zdrowia i […] Wojewódzkiemu Inspektorowi Farmaceutycznemu‎o zapłatę, 1. odrzuca zażalenie co do punktu 1. (pierwszego) zaskarżonego postanowienia, 2. uchyla zaskarżone postanowienie w pozostałym zakresie.

UZASADNIENIE

Powodowie D.M. i P.M. wnieśli skargę kasacyjną od wyroku Sądu Apelacyjnego w Łodzi oddalającego apelację skarżących od wyroku Sądu pierwszej instancji w sprawie o zapłatę przeciwko K. sp. z o.o. w Ł., D. S.A. w W. oraz Skarbowi Państwa – Ministrowi Zdrowia i […] Inspektoratowi Farmaceutycznemu. Zarządzeniem z 9 grudnia 2022 r., wykonanym tego dnia przez zamieszczenie w Portalu Informacyjnym stosownego pisma, Sąd drugiej instancji wezwał powodów do usunięcia bliżej określonych braków skargi w terminie 7 dni, pod rygorem odrzucenia skargi.

Z informacji zamieszczonych w Portalu wynika, że 24 grudnia 2022 r. przesyłka została zwrócona, gdyż nie została podjęta w terminie. Następnie, pismem z 5 stycznia 2023 r., pełnomocnik powodów uzupełnił braki skargi oraz wniósł o przywrócenie terminu na dokonanie tej czynności. Przedstawił przy tym zaświadczenie, z którego wynika, że od około 29 grudnia 2022 r. odczuwał on dolegliwości bólowe gardła i migdałków, lecz na zwolnieniu przebywał w dniach od 31 grudnia 2022 r. do 4 stycznia 2023 r. Postanowieniem z 16 stycznia 2023 r.

Sąd Apelacyjny w Łodzi oddalił wniosek o przywrócenie terminu i odrzucił skargę. Wskazał, że termin na uzupełnienie braków rozpoczął bieg 23 grudnia 2022 r., a zatem dobiegł końca – bezskutecznie – już 30 grudnia 2022 r. Tymczasem pełnomocnik powodów był niezdolny do pracy dopiero od 31 grudnia 2022 r., co uzasadniało oddalenie wniosku o przywrócenie terminu do usunięcia braków skargi. W konsekwencji braki te nie zostały usunięte w terminie, wobec czego skarga kasacyjna powodów podlegała odrzuceniu. Sąd Apelacyjny podkreślił przy tym, że dolegliwości chorobowe trwające przed okresem zwolnienia nie były tego rodzaju, by uniemożliwiały pełnomocnikowi uzupełnienie braków skargi; nadto mógł on ustanowić w tym celu substytuta.

Skarżący wnieśli zażalenie na postanowienie z 16 stycznia 2023 r., zaskarżając je w całości i zarzucając naruszenie art. 168 § 1 k.p.c., art. 233 § 1 k.p.c., a także § 7 ust. 3 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 10 listopada 2015 r. w sprawie trybu i sposobu orzekania o czasowej niezdolności do pracy, wystawiania zaświadczenia lekarskiego oraz trybu i sposobu sprostowania błędu w zaświadczeniu lekarskim. W ich ocenie Sąd Apelacyjny błędnie uznał, że okres niezdolności do pracy po stronie pełnomocnika powodów rozpoczął się dopiero dnia 31 grudnia 2022 r.

W istocie pełnomocnik nie mógł wykonać zarządzenia już od 29 grudnia 2022 r. Z kolei ustanowienie substytucji byłoby niemożliwe, gdyż dalszy pełnomocnik nie miałby wystarczająco czasu, by zapoznać się ze sprawą.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zażalenie podlegało uwzględnieniu, choć z powodów innych niż wskazane w zarzutach sformułowanych przez powodów.Wbrew założeniu Sądu Apelacyjnego datą doręczenia wezwania do uzupełnienia braków skargi kasacyjnej nie był 23 grudnia 2022 r., lecz dzień kolejny: 24 grudnia 2023 r. Wynika to z art. 15zzs9 ust. 3 zd. 2 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych. Zgodnie z tym przepisem w przypadku braku zapoznania się pismo uznaje się za doręczone po upływie 14 dni od dnia umieszczenia pisma w portalu informacyjnym.

Sformułowanie „po upływie 14 dni” oznacza, że skutek doręczenia następuje dnia „piętnastego”; datą doręczenia jest zatem dzień następujący po upływie 14 dni od dnia umieszczenia pisma w portalu informacyjnym (zob. uchwała SN z 20 października 2023 r., III CZP 24/23).W konsekwencji powyższego termin do uzupełnienia braków skargi upływał nie 30 grudnia 2022 r., lecz 31 grudnia tego roku. Termin ten zbiegał się zatem z pierwszym dniem okresu potwierdzonej niezdolności pełnomocnika powodów do pracy. Na marginesie należy zauważyć, że 31 grudnia 2022 r. wypadał w sobotę, a zatem rzeczywisty koniec terminu przypadał na 2 stycznia 2023 r. (art. 165 § 1 k.p.c. w zw. z art. 115 k.c.); ten dzień również objęty był przedstawionym przez pełnomocnika zaświadczeniem o niezdolności do pracy.

W efekcie powyższego postanowienie w przedmiotowe oddalenia wniosku o przywrócenie terminu do usunięcia braków skargi było niezasadne. Nie sposób bowiem przyjąć, że powodowie nie uprawdopodobnili, iż nieuzupełnienie braków nastąpiło bez ich winy. Czynności procesowe mogą być podejmowane także w ostatnim dniu wyznaczonego na nie terminu. Wobec tego choroba pełnomocnika, skutkująca jego niezdolnością do pracy w takim dniu, a in casu nawet w dniach poprzedzających, zasadniczo uzasadniała uwzględnienie wniosku z art. 168 § 1 k.p.c. Powyższej oceny nie zmienia możliwość ustanowienia pełnomocnika substytucyjnego, skoro w okresie zwolnienia lekarskiego pełnomocnik główny jest niezdolny do pracy.

Rzecz nie tylko w tym, że nierzadko nie ma on fizycznej możliwości podjęcia w tym kierunku odpowiednich działań, lecz także w tym, że stawianie tego typu wymagań nie powinno mieć miejsca, skoro świadczenie pracy lub wykonywanie czynności z zakresu działalności gospodarczej w okresie niezdolności do pracy jest niedopuszczalne – zwłaszcza jeżeli pełnomocnik korzysta w związku z chorobą ze świadczeń z systemu ubezpieczeń społecznych.Skutkiem powyższej oceny jest konieczność przyjęcia wniosku o zasadności zażalenia. Odrzucenie skargi nastąpiło bowiem wskutek błędnej oceny, że skarżący nie uzupełnili braków tego środka zaskarżenia w terminie.

Na marginesie należy jednak odnieść się do dwóch kwestii podniesionych w zażaleniu.Po pierwsze, skarżący in abstracto słusznie wskazują, że uprawdopodobnienie okoliczności, o których mowa w art. 169 § 2 k.p.c., może nastąpić przy pomocy wszelkich środków dowodowych. Choroba pełnomocnika nie musi zostać każdorazowo wykazana zaświadczeniem o niezdolności do pracy wystawionym zgodnie z rozporządzeniem Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 10 listopada 2015 r. w sprawie trybu i sposobu orzekania o czasowej niezdolności do pracy, wystawiania zaświadczenia lekarskiego oraz trybu i sposobu sprostowania błędu w zaświadczeniu lekarskim.

Ocena, czy określone okoliczności zostały uprawdopodobnione, i czy świadczą one o braku winy w terminowym dokonaniu czynności procesowej, należy przy tym do sądu. Po drugie, powyższa uwaga o charakterze generalnym nie oznacza, że zażalenie okazałoby się uzasadnione, gdyby termin do usunięcia braków istotnie przypadał na 30 grudnia 2022 r. Ból gardła i migdałków, jakkolwiek niewątpliwie uciążliwy, nie stanowi przeszkody, która uniemożliwiałaby sporządzenie pisma zawierającego uzupełnienie braków formalnych skargi kasacyjnej.

Co więcej, przed 31 grudnia 2022 r. pełnomocnik powodów mógł ustanowić substytuta: twierdzenia, że nie miałby on czasu na zapoznanie się ze sprawą, są nieadekwatne do czynności, której miałby dokonać pełnomocnik dalszy, polegających na wskazaniu adresów pozwanych oraz numerów PESEL skarżących.Z uwagi na powyższe, na podstawie art. 3941 § 3 w zw. z art. 39815 § 1 k.p.c., orzeczono jak w sentencji postanowienia. (M.M.)[ms]