Supreme Court dismisses appeal for retrial based on judge participation in lower court judgment.

Sygn. akt III CZ 18/05

POSTANOWIENIE

Dnia 20 maja 2005 r.

Sąd Najwyższy w składzie:

SSN Mirosław Bączyk (przewodniczący, sprawozdawca)

SSN Teresa Bielska-Sobkowicz

SSN Barbara Myszka

w sprawie ze skargi powoda J. A.

o wznowienie postępowania w sprawie z powództwa J. A.

przeciwko Bankowi Z.(…) S.A. Oddziałowi w L.

o pozbawienie tytułu wykonawczego wykonalności, sygn. akt I ACz (…), po rozpoznaniu

na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 20 maja 2005 r., zażalenia powoda

na postanowienie Sądu Apelacyjnego z dnia 3 grudnia 2004 r., sygn. akt I ACa (…),

oddala zażalenie.

Uzasadnienie

Postanowieniem z dnia 3 grudnia 2004 r. Sąd Apelacyjny odrzucił skargę J. A. o

wznowienie

postępowania

zakończonego

–

według

wnoszącego

skargę

-

postanowieniem Sądu Apelacyjnego z dnia 15 lutego 2001 r. W tym ostatnim

postanowieniu Sąd Apelacyjny oddalił zażalenie J. A. na postanowienie Sądu

Okręgowego odmawiające mu zwolnienia od kosztów sądowych. Jako przyczynę

wznowienia postępowania wnoszący skargę wskazywał to, że w wydaniu postanowienia

z dnia 15 lutego 2001 r. brała udział Sędzia Sądu Apelacyjnego, która również

uczestniczyła w wydaniu wyroku tego Sądu z dnia 27 listopada 1997 r. [sygn. akt I A Ca

(…)]. Taki stan rzeczy, w ocenie wnoszącego skargę, powoduje nieważność

postępowania (art. 48 § 1 pkt 5 k.p.c.).

Odrzucając skargę J. A., Sąd Apelacyjny powołał się na to, że wznowienia

postępowania można żądać wyłącznie wówczas, gdy zostało ono zakończone

prawomocnym orzeczeniem merytorycznym (art. 399 k.p.c.), a postanowienie Sądu

Apelacyjnego z dnia 9 sierpnia 2004 r. nie należy do kategorii takich orzeczeń.

W zażaleniu na postanowienie z dnia 3 grudnia 2004 r. skarżący wskazywał na

naruszenie art. 363 § 1 k.p.c., art. 190 ust 4 Konstytucji oraz powołanych w zażaleniu

Trybunału Konstytucyjnego i wnosił o uchylenie zaskarżonego postanowienia.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Wprawdzie postanowienie z dnia 3 grudnia 2004 r. zostało wydane jeszcze przed

wejściem w życie ustawy z dnia 22 grudnia 2004 r. o zmianie ustawy - kodeks

postępowania cywilnego (Dz. U. z 2005 r. Nr 13, poz. 98), jednakże w obecnie

obowiązującym stanie prawnym wznowienie postępowania mogłoby nastąpić także

wówczas, gdy zachodzi sytuacja przewidziana w art. 4011 k.p.c. (art. 3 ustawy z 2004

r.). Oznacza to, że de lege lata mogłoby być wznowione postępowanie zakończone

także postanowieniem.

W skardze o wznowienie postępowania zakończonego postanowieniem z dnia 15

lutego 2001 r. skarżący powoływał się na to, że w wydaniu tego postanowienia brała

udział Sędzia Sądu Apelacyjnego, która uczestniczyła również w wydaniu wyroku tego

Sądu z dnia 15 marca 2000 r. i w związku z tym postępowanie dotknięte jest

nieważnością (art. 379 pkt 4 k.p.c.). Wskazywał przy tym na orzeczenie Trybunału

Konstytucyjnego z dnia 20 lipca 2004 r., SK 19/02, zgodnie z którym art. 48 § 1 pkt 5 w

zw. z art. 401 pkt 1 i art. 379 pkt 4 k.p.c. w zakresie, w jakim ogranicza on wyłączenie

sędziego z mocy samej ustawy tylko do spraw, w których rozstrzygnięciu brał udział w

instancji bezpośrednio niższej, jest niezgodny z art. 45 ust 1 Konstytucji R.P.

Zażalenie skarżącego nie może być uznane za uzasadnione. W świetle art. 401 1

k.p.c., brak było bowiem odpowiednich podstaw do wznowienia postępowania

w przedmiocie rozstrzygnięcia o zwolnieniu skarżącego od kosztów sądowych,

ponieważ w powołanym orzeczeniu Trybunału Konstytucyjnego z dnia 20 lipca 2004 r.

wyraźnie określono to, w jakim zakresie można by uznać przepis art. 48 § 1 pkt 5 k.p.c.

za sprzeczny z art. 45 ust 1 Konstytucji. Chodzi mianowicie o taką sytuację, w której

Sędzia brał udział w wykonaniu zaskarżonego wyroku w instancji bezpośrednio niższej.

De lege lata wyłączenie sędziego ex lege następuje wówczas, gdy sędzia brał udział w

wydaniu zaskarżonego orzeczenia jedynie w instancji niższej. Tymczasem w wydaniu

wyroku z dnia 27 listopada 1997 r. i postanowienia z dnia 15 lutego 2001 r. brała udział

Sędzia Sądu Apelacyjnego, a zatem nie sędzia niższej instancji. Ponadto należy

stwierdzić i to, że nie zachodziła sytuacja tożsamości przedmiotu rozstrzyganej sprawy.

W tej sytuacji należało oddalić zażalenie jako nieuzasadnione (art. 398 14 k.p.c. w zw. z

art. 3941 § 3 k.p.c. i w zw. art. 397 § 2 k.p.c.).