III CZ 17/10 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt III CZ 17/10

POSTANOWIENIE

Dnia 2 czerwca 2010 r.

Sąd Najwyższy w składzie:

SSN Marian Kocon (przewodniczący)

SSN Stanisław Dąbrowski

SSA Jan Futro (sprawozdawca)

w sprawie z powództwa P.(...) spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w K.

przeciwko R.(...) i Ż.(…) spółce z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w K.

o zapłatę,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 2 czerwca 2010 r.,

zażalenia pozwanej

na postanowienie zawarte w wyroku Sądu Okręgowego w K.

z dnia 4 listopada 2009 r., sygn. akt XII Ga (…),

1. oddala zażalenie;

2. oddala wniosek powódki o zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego w

postępowaniu zażaleniowym.

Uzasadnienie

Sąd Okręgowy w K., po rozpoznaniu apelacji strony pozwanej od wyroku Sądu

Rejonowego w K., wyrokiem z dnia 4 listopada 2009 r. apelację tę oddalił oraz zasądził

od pozwanej na rzecz powódki 1 800 zł tytułem kosztów postępowania apelacyjnego.

W zażaleniu na zawarte w tym wyroku orzeczenie o kosztach postępowania

zażaleniowego, pozwana zarzuciła Sądowi Okręgowemu naruszenie art. 102 k.p.c.

poprzez odmowę jego zastosowania mimo, że istniały po temu podstawy.

W konsekwencji wniosła o zmianę zaskarżonego postanowienia poprzez

nieobciążanie jej kosztami sądowymi w postępowaniu apelacyjnym i zażaleniowym,

wzajemne zniesienie kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu apelacyjnym

oraz zasądzenie na rzecz strony pozwanej kosztów postępowania zażaleniowego, w

tym

kosztów

zastępstwa

procesowego,

ewentualnie

uchylenie

zaskarżonego

postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi II instancji.

W uzasadnieniu wskazała, że w uzasadnieniu wyroku Sąd Okręgowy wskazał na

popełnione przez Sąd pierwszej instancji błędy proceduralne. Gdyby ten ostatni Sąd

przeprowadził wszystkie wnioskowane dowody, mogłoby się okazać, że nie byłoby

konieczności wszczynania przez pozwaną postępowania apelacyjnego i zażaleniowego.

Uniemożliwiono też pozwanej wykazanie, ze dobrze wykonała zobowiązanie.

Powódka wniosła o odrzucenie albo oddalenie zażalenia i zasądzenie od

pozwanej na jej rzecz kosztów postępowania zażaleniowego, w tym kosztów zastępstwa

adwokackiego.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Odnosząc się do granic zaskarżenia należy zauważyć, że pozwana zaskarżyła

postanowienie, na mocy którego zasądzono od niej na rzecz strony powodowej zwrot

kosztów procesu poniesionych przez stronę powodową w wysokości 1 800 zł.

Z twierdzeń uzasadnienia i wskazanej wartości przedmiotu zaskarżenia zdaje się

wynikać, że - zdaniem skarżącej - na niesłusznie pobrane czy zasądzone opłaty

składają się: opłata sądową od apelacji w wysokości 3 482 zł, którą pozwana uiściła 4

grudnia 2007 r., opłata sądowa od zażalenia z dnia 29 lutego 2008 r. w wysokości 697 zł

uiszczona przez nią 29 lutego 2008 r. oraz zasądzona od niej na rzecz powódki

wskazana wyżej kwota 1 800 zł.

Kwota opłaty od zażalenia poniesiona przed Sądem I instancji nie jest objęta

granicami zaskarżenia (postanowienia Sądu drugiej instancji) a nadto – na co wskazał

Sąd Okręgowy w uzasadnieniu postanowienia z dnia 4 maja 2009 r. – powinna być

pozwanej zwrócona.

Powołany w zażaleniu przepis art. 102 k.p.c. nie daje żadnych podstaw do zwrotu

wniesionej opłaty od apelacji. Podstawy do takiego rozstrzygnięcia brak także w

przepisach z ustawy dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych

(Dz. U. Nr 167, poz. 1398 ze zm.).

Wyłącznie prawnoprocesowa podstawa orzekania w zakresie omawianych

kosztów sprawia, że w doktrynie roszczenie o ich zwrot traktuje się, jako roszczenie

pozostające do zasadniczego roszczenia procesowego w stosunku akcesoryjności

formalnej, a nie akcesoryjności materialnej.

Pozostając na gruncie tego prawa stwierdzić trzeba, że podstawowy dla

rozstrzygania o zwrocie kosztów procesu art. 98 k.p.c. statuuje w zakresie kosztów

procesu zasadę odpowiedzialności za jego wynik. Strona przegrywająca sprawę zwraca

na żądanie przeciwnika koszty procesu.

Dla oceny, czy strona przegrała sprawę, obojętne jest czy ponosi ona winę za

prowadzenie procesu. Sam fakt, że sprawę przegrała, choćby nawet tylko formalnie,

kwalifikuje ją jako stronę przegrywającą obowiązaną do zwrotu kosztów przeciwnikowi.

Warto w tym miejscu zaznaczyć, że zgodnie z zaleceniem nr R (81) 7

dotyczącym środków ułatwiających dostęp do wymiaru sprawiedliwości, przyjętym przez

Komitet Ministrów Rady Europy w dniu 14 maja 1981 r., powinno być zasadą, że – z

wyjątkiem szczególnych okoliczności – strona wygrywająca otrzymuje od strony

przegrywającej zwrot sum rozsądnie wydatkowanych na koszty postępowania i

honoraria adwokackie (cyt. za Standardy Prawne Rady Europy. Zalecenia, Tom IV,

Sądownictwo, Warszawa 1998, s. 215).

Uzasadnia to pogląd, że odstępstwo od tej zasady przewidziane w art. 102 k.p.c.

może mieć miejsce tylko w sytuacjach wyjątkowych. Jak zresztą wprost wynika z treści

powołanego przepisu w wypadkach „szczególnie uzasadnionych” sąd może zasądzić od

strony przegrywającej tylko część kosztów albo nie obciążać jej w ogóle kosztami.

Zawarte w uzasadnieniu Sądu Okręgowego uwagi wskazujące na wadliwości w

postępowaniu Sądu pierwszej instancji nie prowadzące jednak do zmiany jego wyroku

nie uzasadniają zastosowania takiego odstępstwa od zasady.

Z powyższych względów Sąd Najwyższy na podstawie art. 398 14 w związku z art.

3941 § 3 k.p.c. orzekł, jak w punkcie 1 postanowienia.

Sąd Najwyższy oddalił wniosek powódki o zasądzenie kosztów postępowania

zażaleniowego mając na względzie, że spóźniona – jak w niniejszym przypadku odpowiedź na środek zaskarżenia nie wywołuje skutków w zakresie zawartego w niej

wniosku o zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego (por. wyrok Sądu Najwyższego

z dnia 7 maja 2003 r., IV CKN 113/01, LEX nr 141392).