III CZ 15/10 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt III CZ 15/10

POSTANOWIENIE

Dnia 27 maja 2010 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Zbigniew Kwaśniewski (przewodniczący, sprawozdawca)

SSN Dariusz Dończyk

SSN Wojciech Katner

w sprawie z powództwa Polskiego Towarzystwa Ubezpieczeń S.A. w Warszawie

przeciwko Zenonowi S.

o zapłatę,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej

w dniu 27 maja 2010 r.,

zażalenia pozwanego na postanowienie Sądu Apelacyjnego […]

z dnia 30 grudnia 2009 r.,

1)

2)

odrzuca zażalenie w części zaskarżającej postanowienie

odrzucające wniosek o wstrzymanie wykonalności

wyroku, zawarte w punkcie 2 (drugim) sentencji;

uchyla zaskarżone postanowienie w pozostałej części

i w tym

zakresie

przekazuje

sprawę

Sądowi

Apelacyjnemu

do

ponownego

rozpoznania

i rozstrzygnięcia o kosztach postępowania zażaleniowego

przed Sądem Najwyższym.

Uzasadnienie

Postanowieniem z dnia 30 grudnia 2009 r. Sąd Apelacyjny:

1) odrzucił skargę kasacyjną,

2) odrzucił wniosek o wstrzymanie wykonalności wyroku.

Odrzucenie

skargi

kasacyjnej

jako

niedopuszczalnej

uzasadniono

wniesieniem jej przez nieuprawnioną osobę, a mianowicie przez adwokata

powołującego

się

na

pełnomocnictwo

pełnomocnika

procesowego

z

urzędu

subsytucyjne

udzielone

ustanowionego

dla

mu

przez

pozwanego

w postępowaniu rozpoznawczym przed sądami powszechnymi. Sąd Apelacyjny

stwierdził, że pełnomocnik z urzędu ustanowiony w postępowaniu przed sądem

powszechnym nie jest upoważniony z mocy prawa do reprezentowania strony

w postępowaniu kasacyjnym.

W konsekwencji odrzucenia skargi kasacyjnej Sąd odwoławczy uznał za

niedopuszczalne rozpoznanie wniosku pozwanego o wstrzymanie wykonalności

wyroku, ponieważ stosownie do art. 388 § 1 k.p.c. wniosek ten jest rozpoznawany

w przypadku wniesienia skargi kasacyjnej, a ta została odrzucona. Ponadto

wniosek ten pochodzi od osoby nieuprawnionej.

W zażaleniu pozwanego, sporządzonym przez później ustanowionego

innego pełnomocnika procesowego z urzędu, zaskarżono powyższe postanowienie

w całości.

Żalący zarzucił naruszenie art. 91 k.p.c. w zw. z art. 118 k.p.c. uzasadniając

je wadliwym przyjęciem, że pełnomocnik z urzędu ustanowiony przed sądem

powszechnym nie jest umocowany z mocy prawa do reprezentowania strony

w postępowaniu kasacyjnym. Na wypadek nieuwzględnienia tego zarzutu skarżący

zarzucił naruszenie art. 3986 § 1 k.p.c. w zw. z art. 3984 § 2 k.p.c. w zw. z art. 126

§ 3 k.p.c. przez odrzucenie a limine skargi kasacyjnej pozbawionej dołączonego

właściwego pełnomocnictwa, podczas gdy brak pełnomocnictwa jest brakiem

formalnym wymagającym wezwania pełnomocnika strony do jego usunięcia pod

rygorem odrzucenia skargi, a Sąd Apelacyjny zaniechał takiego wezwania.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zażalenie okazało się w części niedopuszczalne, a mianowicie w zakresie

zaskarżającym

postanowienie

zawarte

w

pkt

sentencji

zaskarżonego

postanowienia, a mianowicie odrzucające wniosek o wstrzymanie wykonalności

wyroku. Postanowienie to nie jest postanowieniem kończącym postępowanie

w sprawie, a zatem z mocy art. 3941 § 2 k.p.c. nie przysługuje od niego zażalenie

do Sądu Najwyższego.

W tej części zażalenie okazało się więc niedopuszczalne i podlegało

odrzuceniu na podstawie art. 373 k.p.c. w zw. z art. 370 k.p.c., art. 398 1 k.p.c. i art.

3941 § 3 k.p.c. (punkt 1 sentencji).

Natomiast dopuszczalne, a zarazem uzasadnione jest zażalenie na

postanowienie odrzucające skargę kasacyjną z powodu przyjęcia przez Sąd

wniesienia jej przez nieumocowanego pełnomocnika procesowego, choć nie

wszystkie argumenty skarżącego zasługiwały na aprobatę.

Nie można obecnie zgodzić się z żalącym, że pełnomocnik z urzędu

ustanowiony

przed

sądem

powszechnym

jest

upoważniony

nadal

do

reprezentowania strony w postępowaniu kasacyjnym.

Z mocy art. 118 k.p.c. ustanowienie pełnomocnika z urzędu jest

równoznaczne z udzieleniem pełnomocnictwa procesowego. Tymczasem z mocy

uchwały składu siedmiu sędziów SN z dnia 5 czerwca 2008 r., III CZP 142/07

(OSNC 2008 r., Nr 11, poz. 122), której nadano moc zasady prawnej,

pełnomocnictwo procesowe nie obejmuje samego prawa umocowania do

wniesienia skargi kasacyjnej i udziału w postępowaniu kasacyjnym. Oznacza to, że

także

pełnomocnik

ustanowiony

z urzędu

w postępowaniu

przed

sądami

powszechnymi nie jest nadal umocowany, także do wniesienia skargi kasacyjnej.

Przedwczesne jednak było stanowcze stanowisko Sądu Apelacyjnego,

że skarga kasacyjna została sporządzona przez osobę nieuprawnioną do

reprezentowania pozwanego w postępowaniu kasacyjnym. W orzecznictwie utrwalił

się pogląd, że jeżeli pełnomocnik reprezentujący stronę przed sądami obu instancji

nie dołączy do wniesionej skargi kasacyjnej pełnomocnictwa wskazującego, że jest

umocowany także do wniesienia tej skargi i udziału w postępowaniu kasacyjnym, to

zachodzi brak formalny skargi, o którym mowa w art. 398 4 § 2 zd. 1 w zw. z art. 126

§ 3 k.p.c, podlegający uzupełnieniu w trybie przewidzianym w art. 398 6 § 1 k.p.c.

(postanowienie SN z dnia 4 września 2008 r., IV CZ 68/08, niepubl.). Innymi słowy,

niedołączenie do skargi kasacyjnej pełnomocnictwa dla adwokata lub radcy

prawnego, który skargę sporządził i wniósł do sądu, stanowi zwykły brak formalny

pisma procesowego (art. 126 § 3 k.p.c), podlegający usunięciu w trybie

przewidzianym w art. 3986 § 1 k.p.c – przez wezwanie do złożenia pełnomocnictwa

(postanowienie SN z dnia 23 czerwca 2009 r., III UZ 4/09, niepubl.). W judykaturze

wyrażono nawet pogląd, że brak formalny pisma procesowego może być usunięty

potwierdzeniem strony dokonanych przez niego czynności. W tym celu sąd

powinien wyznaczyć stronie odpowiedni termin (uchwała składu siedmiu sędziów

z dnia 23 stycznia 2009 r., III CZP 118/08, OSNC 2009 r., Nr 6, poz. 76).

Ponieważ Sąd Apelacyjny, kontrolując skargę kasacyjną pod względem

spełnienia przez nią wymagań formalnych pisma procesowego, zaniechał

wezwania osoby sporządzającej tę skargę w imieniu strony skarżącej do

udokumentowania swojego umocowania, przeto z tego względu zażalenie należało

uwzględnić w części zaskarżającej postanowienie odrzucające skargę kasacyjną.

Wobec powyższego Sąd Najwyższy orzekł jak w punkcie 2) sentencji na

podstawie art. 39815 § 1 zd. 1 k.p.c. w zw. z art. 3941 § 3 k.p.c, a o kosztach

postępowania zażaleniowego na podstawie art. 108 § 2 k.p.c.