III CZ 146/23 · Sąd Najwyższy

III CZ 146/23 POSTANOWIENIE 22 czerwca 2023 r.Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie: SSN Ewa Stefańska (przewodniczący, sprawozdawca)‎SSN Aleksander Stępkowski‎SSN Leszek Bosek po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym 22 czerwca 2023 r. w Warszawie,‎zażalenia B.N. i D.N.‎na postanowienie Sądu Okręgowego Warszawa - Praga w Warszawie‎z 24 stycznia 2023 r., WSC 64/22 (IV Ca 2773/21),‎w sprawie z wniosku S. spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w W. ‎z udziałem B.N. i D.N.‎o ustanowienie służebności przesyłu, oddala zażalenie.

UZASADNIENIE

Postanowieniem z 24 stycznia 2023 r. Sąd Okręgowy Warszawa-Praga w Warszawie odrzucił skargę kasacyjną uczestników B.N. i D.N. od postanowienia tego Sądu z 12 kwietnia 2022 r. w sprawie z wniosku S. spółki z o.o. w W. (poprzednio: I. spółki z o.o. w W.) o ustanowienie służebności przesyłu.Sąd Okręgowy wskazał, że uczestnicy w terminie złożyli wniosek o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia postanowienia Sądu Okręgowego Warszawa-Praga w Warszawie z 12 kwietnia 2022 r., jednak uiścili opłatę sądową od wniosku na rachunek bankowy Sądu Okręgowego w Warszawie, nie zaś na rachunek bankowy Sądu Okręgowego Warszawa-Praga w Warszawie.

Zarządzeniem z 31 maja 2022 r. wezwano uczestników do uzupełnienia braku fiskalnego wniosku o uzasadnienie poprzez uiszczenie opłaty sądowej w kwocie 100 zł w terminie tygodniowym pod rygorem odrzucenia wniosku. W odpowiedzi na wezwanie skarżący poinformowali, że opłata została uiszczona, na dowód czego ponownie dołączyli dowód wykonania przelewu z 19 maja 2022 r., tj. uiszczenia pierwotnej opłaty na rachunek bankowy niewłaściwego Sądu. W konsekwencji, postanowieniem z 23 czerwca 2022 r. Sąd Okręgowy odrzucił wniosek o uzasadnienie.

Uczestnicy zgłosili wniosek o przywrócenie terminu do usunięcia braków fiskalnych wniosku o uzasadnienie, który został oddalony postanowieniem z 30 sierpnia 2022 r.. Zważywszy, że wniosek o sporządzenie uzasadnienia postanowienia Sądu Okręgowego z 12 kwietnia 2022 r. oddalającego apelację został prawomocnie odrzucony, skarga kasacyjna podlegała odrzuceniu jako niedopuszczalna, na podstawie art. 3986 § 2 k.p.c.Uczestnicy wnieśli zażalenie na postanowienie Sądu Okręgowego z 24 stycznia 2023 r., zaskarżając je w całości. Zarzucili naruszenie ‎art. 3986 § 2 k.p.c. poprzez jego zastosowanie.

Na podstawie art. 380 k.p.c. wnieśli o rozpoznanie przez Sąd Najwyższy postanowienia z 30 sierpnia 2022 r. ‎w zakresie, w jakim oddalono wniosek o przywrócenia terminu do uzupełnienia braków fiskalnych wniosku o sporządzenie uzasadnienia postanowienia ‎z 13 kwietnia 2022 r. oraz w zakresie, w jakim odrzucono, złożony wraz ‎z wnioskiem o przywrócenie terminu, wniosek o sporządzenie uzasadnienia postanowienia z 12 kwietnia 2022 r. Na tej podstawie uczestnicy wnieśli o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy Sądowi Okręgowemu celem sporządzenia uzasadnienia postanowienia z 12 kwietnia 2023 r. oraz nadania biegu skardze kasacyjnej.Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Stosownie do art. 3985 § 1 k.p.c. złożenie skutecznego wniosku o sporządzenie i doręczenie orzeczenia sądu drugiej instancji stanowi konieczny warunek powstania zindywidualizowanego uprawnienia do wniesienia skargi kasacyjnej. W przeciwnym razie nie dochodzi do rozpoczęcia biegu dwumiesięcznego terminu określonego przez art. 3985 § 1 k.p.c., a tym samym nie jest możliwe wniesienie skargi kasacyjnej (zob. postanowienia SN: z 14 sierpnia 2020 r., I CSK 792/19; z 30 grudnia 2021 r., I CSK 803/21). W okolicznościach sprawy wniosek złożony przez uczestników okazał się nieskuteczny ze względu na jego nieopłacenie.

Uczestnicy uiścili bowiem opłatę na konto sądu niewłaściwego, a wezwani do uzupełnienia braku fiskalnego poprzez uiszczenie opłaty na numer rachunku bankowego sądu właściwego, nie zastosowali się do wezwania. Zgodnie z § 3 pkt 1 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości ‎z dnia 21 marca 2016 r. w sprawie sposobu uiszczania opłat sądowych w sprawach cywilnych ((tekst jedn. Dz. U. z 2023 r. poz. 923), uiszczenie opłaty sądowej ‎w formie bezgotówkowej odbywa się na rachunek bieżący dochodów sądu właściwego dla podjęcia czynności procesowej, z którą wiąże się uiszczenie opłaty sądowej, lub sądu, za którego pośrednictwem, zgodnie z obowiązującymi przepisami, wnosi się pismo podlegające opłacie sądowej.

Jak wskazał Sąd Najwyższy w uchwale z 26 czerwca 1989 r., III CZP 62/89, uiszczenie opłaty na rachunek sądu niewłaściwego tylko wtedy może być uznane za dokonane ‎w terminie, jeżeli sąd ten w ciągu 7 dni od otrzymania przez stronę wezwania do uiszczenia opłaty złoży w banku polecenie przelewu na rachunek sądu właściwego. Zważywszy, że w okolicznościach sprawy brak fiskalny nie został sanowany, wniosek o sporządzenie i doręczenie postanowienia Sądu Okręgowego Warszawa-Praga w Warszawie z 12 kwietnia 2022 r. podlegał odrzuceniu.Rozpoznając zażalenie na postanowienie sądu drugiej instancji odrzucające skargę kasacyjną, Sąd Najwyższy na wniosek strony rozpoznaje również te postanowienia sądu drugiej instancji, które nie podlegały zaskarżeniu w drodze zażalenia, a miały wpływ na rozstrzygnięcie sprawy (art. 380 w zw. z art. 39821 ‎i art. 3941 § 3 k.p.c.).

Do takich postanowień należy postanowienie oddalające (odrzucające) wniosek o przywrócenie terminu do dokonania czynności procesowej. Uczestnicy za pośrednictwem zawodowego pełnomocnika zgłosili wniosek o przywrócenie terminu do usunięcia braków fiskalnych wniosku ‎o uzasadnienie, który został oddalony postanowieniem z 30 sierpnia 2022 r. ‎W orzecznictwie dominuje obecnie stanowisko, że wniosek o przywrócenie terminu do uiszczenia opłaty sądowej od środka zaskarżenia lub wniosku o uzasadnienie jest niedopuszczalny, gdyż uiszczenie opłaty nie jest czynnością procesową (zob. postanowienia SN: z 11 stycznia 2008 r., V CZ 121/07; z 9 lipca 2008 r., ‎V CZ 44/08; z 27 maja 2020 r., I CZ 106/19 oraz uchwałę SN z 29 kwietnia 2010 r., III CZP 19/10).

Nawet gdyby jednak przyjąć pogląd przeciwny, brak winy ‎w uchybieniu terminu powinien być oceniany w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony należycie dbającej o swoje interesy. Okolicznością wykluczającą możliwość uznania, że uchybienie nastąpiło bez winy, jest nawet lekkie niedbalstwo (zob. postanowienia SN: z 18 grudnia 2019 r., I UZ 19/19; z 28 kwietnia 2021 r., V CZ 16/21). Zważywszy, że sami uczestnicy przyznają w zażaleniu, iż na wezwaniu do uiszczenia opłaty był inny numer rachunku bankowego, niż ten na potwierdzeniu przelewu, nie można uznać, że uczestnicy nie ponoszą winy w uchybieniu terminu do skutecznego zgłoszenia wniosku o uzasadnienie.

Mając powyższe na względzie, orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 39814 w zw. z art. 3941 § 3 k.p.c. (a.g.) [ał]