III CZ 14/08 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt III CZ 14/08

POSTANOWIENIE

Dnia 23 kwietnia 2008 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Barbara Myszka (przewodniczący)

SSN Teresa Bielska-Sobkowicz

SSN Gerard Bieniek (sprawozdawca)

w sprawie z powództwa D. K.

przeciwko (…) Fabryce Urządzeń Górniczych "N.(...)" S.A. z siedzibą w N.

o zapłatę,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 23 kwietnia 2008 r.,

zażalenia strony pozwanej na postanowienie Sądu Apelacyjnego z dnia 24 października

2007 r., sygn. akt I ACa (…),

odrzuca zażalenie i zasądza od strony pozwanej na rzecz powoda kwotę 3.600 zł

tytułem kosztów postępowania zażaleniowego.

Uzasadnienie

Postanowieniem z dnia 24 października 2007 r. Sąd Apelacyjny odrzucił apelację

pozwanego wniesioną od wyroku Sądu Okręgowego z dnia 29.06.2007 r. W

uzasadnieniu wskazano, że apelacja powinna zostać odrzucona już przez sąd pierwszej

instancji na podstawie art. 1302 § 3 k.p.c., ponieważ środek prawny został wniesiony

przez radcę prawnego, który uiścił opłatę stosunkową w niewłaściwej wysokości (27 505

zł zamiast 27 755 zł). W konsekwencji należało uznać, że apelacja została niewłaściwie

opłacona. Wskazano dalej, że jedynie wówczas, kiedy strona dochodzi kilku

przedmiotowo odrębnych roszczeń, a uiści opłatę tylko od jednego z nich, to należy

prowadzić dalej postępowanie co do tego opłaconego roszczenia. Tymczasem w

badanej sprawie występuje jedno roszczenie (zwrot uiszczonego wynagrodzenia w

związku z odstąpieniem od umowy), a zatem opłacenie apelacji w niepełnej wysokości

dotyczy apelacji w całości i w przypadku wniesienia apelacji przez fachowego

pełnomocnika, prowadzi do jej odrzucenia.

Na wskazane postanowienie Sądu Apelacyjnego pozwany wniósł zażalenie

zarzucając naruszenie art. 130 § 3 k.p.c. i art. 370 k.p.c. oraz oparcie rozstrzygnięcia na

art. 1302 § 3 k.p.c. sprzecznym z art. 45 ust. 1 i art. 176 ust. 1 w zw. z art. 87 ust. 1

Konstytucji RP.

Na uzasadnienie swoich twierdzeń wnoszący zażalenie dowodził, że przedmiot

sporu (świadczenie pieniężne) jest z natury podzielny, a zatem dopuszczalne było

wyłącznie odrzucenie apelacji w części nieopłaconej, a nie w całości. Powołał się także

na niekonstytucyjność art. 1302 § 3 k.p.c. twierdząc, że w przypadku zwrotu pisma

możliwe jest uzupełnienie braku w postaci wadliwie wniesionej opłaty, natomiast przy

apelacji sankcja jest dużo surowsza. Przedstawiając te zarzuty wnosił o uchylenie

zaskarżonego postanowienia.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Pozwany wnosząc zażalenie sporządzone przez radcę prawnego nie wskazał

wartości przedmiotu zaskarżenia. Sąd Apelacyjny wezwał do uzupełnienia tego braku

formalnego, co pozwany wykonał, ale następnie uiścił opłatę sądową po oddaleniu jego

wniosku o zwolnienie od obowiązku uiszczenia opłaty. Sprawa ma charakter

gospodarczy. W związku z tym należy zauważyć, że ustawą z dnia 16.11.2006 r. (Dz. U.

Nr 235, poz. 1699) wprowadzono do kodeksu postępowania cywilnego art. 479 8a, który

przewiduje sankcję zwrotu pisma wniesionego przez stronę względnie odrzucenia

sprzeciwu od wyroku zaocznego, wniesionych przez profesjonalnego pełnomocnika,

jeżeli nie mogą one otrzymać prawidłowego biegu wskutek niezachowania warunków

formalnych. W świetle tych uregulowań do oceny formalnej zażalenia należy zastosować

art. 4798a § 5 k.p.c. w zw. z art. 391 § 1 k.p.c., art. 39821 k.p.c. i art. 3941 § 3 k.p.c., a to

dlatego, że ani przepisy o postępowaniu zażaleniowym przed Sądem Najwyższym, ani

przepisy o postępowaniu ze skargi kasacyjnej przed Sądem Najwyższym, ani wreszcie

ogólne przepisy o postępowaniu apelacyjnym nie zawierają szczególnej regulacji

braków pisma procesowego wniesionego w sprawie gospodarczej przez fachowego

pełnomocnika. W efekcie należało zatem stosować przepisy o postępowaniu przed

sądem l instancji w tym względzie, a więc art. 4798a § 5 k.p.c. Zastosowanie zaś tego

przepisu uzasadnia odrzucenie zażalenia, skoro zawierało ono braki formalne, których

istnienie uniemożliwiało nadanie mu prawidłowego biegu.

Niezależnie od tego podnieść należy, że zażalenie także merytorycznie nie było

uzasadnione. Jest przecież poza sporem, że apelacja wniesiona przez radcę prawnego

jako profesjonalnego pełnomocnika pozwanego nie była należycie opłacona. Uiszczono

bowiem 27.505 zł zamiast 27.755 zł. Art. 1302 § 1 k.p.c. stanowiąc o piśmie nienależycie

opłaconym obejmuje zarówno przypadek nieopłacenia w ogóle apelacji, jak i opłacenia

jej w wysokości niższej, niż należna. Sankcją jest odrzucenie apelacji jako środka

zaskarżenia, i to w całości, a nie – jak sugeruje pozwany – w części nieopłaconej. Takie

stanowisko zajął Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 22.11.2006 r. III CZP 83/06 (OSNC

2007, nr 7-8, poz. 106) i ten pogląd jako uzasadniony, podziela skład orzekający w

niniejszej sprawie. Jest przy tym zrozumiałe, że nieprawidłowe opłacenie apelacji

obciąża pełnomocnika pozwanego, tym samym nie można zarzucać, że strona została

pozbawiona możliwości rozpatrzenia jej sprawy przez wyższą instancję sądową. Tak

przyjął Sąd Najwyższy w postanowieniu z dnia 10.09.1998 r. III CZ 114/98 (OSNC 1999,

nr 2, poz. 42) oraz w niepublikowanym postanowieniu z dnia 21.03.2000 r. II CKN

713/00. Stwierdzono, że jeżeli strona korzysta nieprawidłowo z przysługującego jej

prawa do zaskarżenia orzeczenia sądowego i wskutek tego spotyka się z zasadnym

odrzuceniem wniesionego przez nią środka, to nie może skutecznie odwoływać się do

art. 45 ust. 1 Konstytucji RP dla wykazania, że została pozbawiona możliwości

sprawiedliwego rozpatrzenia jej sprawy przez wyższą instancję sądową. Pogląd ten

skład orzekający podziela. Z takim przypadkiem mamy do czynienia w niniejszej

sprawie.

Z tych względów, na podstawie art. 3941 § 3 i 3986 § 3 k.p.c. orzeczono jak w

sentencji.