III CZ 13/06 · Sąd Najwyższy

Postanowienie z dnia 7 kwietnia 2006 r., III CZ 13/06

Udzielenie pełnomocnictwa procesowego do reprezentowania strony w

określonej sprawie, bez ograniczenie jego zakresu, oznacza umocowanie

pełnomocnika także do sporządzenia i wniesienia skargi kasacyjnej.

Sędzia SN Irena Gromska-Szuster (przewodniczący, sprawozdawca)

Sędzia SN Józef Frąckowiak

Sędzia SN Krzysztof Pietrzykowski

Sąd Najwyższy w sprawie z powództwa "I.L." sp. z o.o. w K. przy interwencji

ubocznej Zbigniewa G. przeciwko Powszechnemu Zakładowi Ubezpieczeń S.A.,

Inspektorat w K. o zapłatę, po rozpoznaniu w Izbie Cywilnej na posiedzeniu

niejawnym w dniu 7 kwietnia 2006 r., zażalenia interwenienta ubocznego na

postanowienie Sądu Apelacyjnego w Krakowie z dnia 20 września 2005 r.

uchylił zaskarżone postanowienie.

Uzasadnienie

Zaskarżonym postanowieniem z dnia 20 września 2005 r., wydanym na

podstawie art. 3986 § 2 w związku z art. 3984 § 2 k.p.c., Sąd Apelacyjny w Krakowie

odrzucił skargę kasacyjną interwenienta ubocznego od wyroku tego Sądu z dnia 7

czerwca 2005 r., wskazując, że pełnomocnik skarżącego, mimo wezwania, nie

złożył pełnomocnictwa upoważniającego do wniesienia skargi kasacyjnej, a w

świetle art. 91 k.p.c. udzielone mu pełnomocnictwo procesowe do prowadzenia

sprawy nie obejmuje umocowania do wniesienia skargi kasacyjnej.

W zażaleniu pełnomocnik skarżącego, zarzucając naruszenie art. 91 k.p.c.

przez przyjęcie, że pełnomocnictwo procesowe do prowadzenia sprawy nie

obejmuje z mocy prawa umocowania do wniesienia skargi kasacyjnej, wnosił o

uchylenie zaskarżonego postanowienia.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Udzielone przez interwenienta ubocznego adwokatowi pełnomocnictwo „do

reprezentowania go” w rozpoznawanej sprawie, w której po wydaniu wyroku przez

Sąd drugiej instancji wniesiona została skarga kasacyjna, jest pełnomocnictwem

procesowym szczególnym, którego zakres umocowania określa art. 91 k.p.c. Ze

względu na to, że po zmianie przepisów kodeksu postępowania cywilnego

ustawami z dnia 2 lipca i 22 grudnia 2004 r. (Dz.U. Nr 172, poz. 1804 oraz Dz.U. z

2005 r. Nr 13, poz. 98) skarga kasacyjna jest nadzwyczajnym środkiem

odwoławczym przysługującym od prawomocnego orzeczenia sądu drugiej instancji,

może zachodzić wątpliwość, czy zachowało aktualność stanowisko Sądu

Najwyższego wyrażone na gruncie poprzedniego stanu prawnego, iż udzielenie

pełnomocnictwa procesowego do zastępowania strony w konkretnej sprawie, bez

ograniczenia zakresu pełnomocnictwa, oznacza umocowanie pełnomocnika do

podejmowania wszystkich łączących się z tą sprawą czynności procesowych, w tym

także do sporządzenia i wniesienia kasacji (por. m.in. postanowienie Sądu

Najwyższego z dnia 19 października 1999 r., III CZ 115/99, OSNC 2000, nr 4, poz.

80). Można bowiem obecnie bronić poglądu, że wniesienie skargi kasacyjnej,

przysługującej od prawomocnego orzeczenia, podobnie jak wniesienie skargi o

stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia, wszczyna nową

sprawę rozpoznawaną przez Sąd Najwyższy poza strukturami sądów

powszechnych, której celem jest wyłącznie kontrola legalności tego orzeczenia.

Skoro zatem art. 91 k.p.c., określając zakres pełnomocnictwa procesowego, nie

wymienia umocowania do wniesienia obu tych skarg, konieczne jest udzielenie

osobnego pełnomocnictwa procesowego do ich wniesienia, gdyż określony w art.

91 k.p.c. zakres pełnomocnictwa udzielonego w zakończonej sprawie nie obejmuje

tej czynności procesowej.

Stanowisko takie w odniesieniu do pełnomocnictwa do wniesienia skargi o

stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia wyraził Sąd

Najwyższy w postanowieniu z dnia 14 czerwca 2005 r., V CZ 61/05 (nie publ.),

stwierdzając, że umocowanie adwokata lub radcy prawnego do reprezentowania

strony w sprawie wywołanej wniesieniem takiej skargi nie może wynikać z

pełnomocnictwa udzielonego temu pełnomocnikowi w sprawie zakończonej

prawomocnym orzeczeniem kwestionowanym w skardze. Sąd Najwyższy wskazał,

że postępowanie wszczęte skargą o stwierdzenie niezgodności z prawem

prawomocnego orzeczenia, uregulowane w art. 4241-42412 k.p.c., nie jest

kontynuacją postępowania zakończonego kwestionowanym orzeczeniem sądu ani

nawet nadzwyczajnym środkiem zaskarżenia, takim jak skarga kasacyjna i skarga o

wznowienie postępowania, gdyż nie zmierza do zmiany bądź uchylenia tego

orzeczenia. Jest nadzwyczajnym środkiem umożliwiającym dochodzenie roszczenia

odszkodowawczego od Skarbu Państwa na podstawie art. 417 § 1 k.c. za

niezgodną z prawem działalność orzeczniczą sądu jako władzy publicznej i stanowi

niezbędny prejudykat do dochodzenia takiego odszkodowania. Jest zatem sprawą

odrębną wobec zakończonej prawomocnie sprawy, której orzeczenie kwestionuje,

ma inny przedmiot i w istocie inną tożsamość zainteresowanych stron. Dlatego nie

ma podstaw do przyjęcia, że wskazany w art. 91 k.p.c. zakres pełnomocnictwa

procesowego udzielonego do prowadzenia określonej sprawy obejmuje także

umocowanie do wniesienia skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem wydanego

w niej prawomocnego orzeczenia.

Stanowisko to należy podzielić, stwierdzając jednocześnie, że uwypukla ono

istotne różnice pomiędzy skargą o stwierdzenie niezgodności z prawem

prawomocnego orzeczenia a skargą kasacyjną. Jak wskazał Sąd Najwyższy w

uzasadnieniu postanowienia z dnia 24 sierpnia 2005 r., II CZ 73/05 (nie publ.),

zakres pełnomocnictwa procesowego został w sposób ogólny określony w

pierwszej części art. 91 pkt 1 k.p.c., stanowiącej, że pełnomocnictwo procesowe

obejmuje z mocy samego prawa umocowanie do wszystkich łączących się ze

sprawą czynności procesowych, natomiast w dalszej części wymienione zostały już

tylko przykładowo łączące się ze sprawą czynności procesowe, które m.in.

obejmuje udzielone pełnomocnictwo. To sformułowanie oraz przykładowo

wymienione czynności procesowe wskazują, że pełnomocnictwo procesowe

obejmuje nie tylko czynności podejmowane w sprawie do czasu jej prawomocnego

zakończenia, skoro przykładowo wymienia umocowanie do wniesienia skargi o

wznowienie postępowania, a także stwierdza, że pełnomocnictwo obejmuje też

wszystkie czynności dotyczące zabezpieczenia i egzekucji.

Należy zatem przyjąć, że wskazane w części pierwszej punktu pierwszego art.

91 k.p.c. „wszystkie łączące się ze sprawą czynności” objęte zakresem

pełnomocnictwa, to także czynności podejmowane po uprawomocnieniu się

orzeczenia, związane z wnoszeniem nadzwyczajnych środków odwoławczych

przysługujących w sprawie, w której udzielono pełnomocnictwa. Przykładowe

wymienienie jako takiej czynności skargi o wznowienie postępowania znajduje

uzasadnienie w tym, że ze względu na szczególny charakter tej skargi (art. 399-416

k.p.c.), mogły powstać wątpliwości, czy jest to czynność „łącząca się ze sprawą”,

skoro niewątpliwie wniesienie skargi o wznowienie postępowania wszczyna nową,

odrębną sprawę. Wniesienie skargi kasacyjnej nie prowadzi jednak do wszczęcia

nowej sprawy, lecz jest czynnością procesową łączącą się ze sprawą, w której

udzielono pełnomocnictwa. To że skarga kasacyjna jest nadzwyczajnym środkiem

odwoławczym, dotyczy prawomocnego orzeczenia, może być wniesiona nie tylko

przez strony, lecz na podstawie szczególnego upoważnienia także przez

Prokuratora Generalnego i Rzecznika Praw Obywatelskich, jest rozpoznawana

przez Sąd Najwyższy i służy kontroli legalności orzeczenia, nie zmienia faktu, iż

wnoszona jest w sprawie, której dotyczy i w której udzielono pełnomocnictwa do

podejmowania wszystkich łączących się z nią czynności procesowych, także po

uprawomocnieniu się wyroku. Inaczej niż skarga o stwierdzenie niezgodności z

prawem prawomocnego orzeczenia, nie kreuje nowego przedmiotu sporu ani

przedmiotu orzekania, jak również innej konfiguracji zainteresowanych stron.

Stanowi kontynuację tego samego postępowania pod względem podmiotowym i

przedmiotowym, a jej celem jest doprowadzenie do wzruszenia wydanego w tej

sprawie orzeczenia. Z tych względów trudno uznać, że skarga kasacyjna, tak jak

skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia,

wszczyna nową sprawę. (...)

Należy zatem uznać, że skoro wskazany w art. 91 k.p.c. zakres

pełnomocnictwa procesowego obejmuje wszystkie łączące się ze sprawą czynności

procesowe, także związane z nadzwyczajnymi środkami odwoławczymi

podejmowanymi po jej prawomocnym zakończeniu, jak wymieniona przykładowo

skarga o wznowienie postępowania oraz obejmuje czynności postępowania

egzekucyjnego, to brak istotnych racji, by wyłączyć spod zakresu ustawowo

określonego umocowania wniesienie skargi kasacyjnej i udział we wszczętym w jej

wyniku postępowaniu. Dlatego przyjąć trzeba, że udzielenie pełnomocnictwa

procesowego do reprezentowania strony w określonej sprawie, bez ograniczenia

jego zakresu, oznacza umocowanie pełnomocnika także do sporządzenia i

wniesienia skargi kasacyjnej.

Z tych względów Sąd Najwyższy na podstawie art. 3941 § 3 w związku z art.

39816 k.p.c. uchylił zaskarżone postanowienie.