III CZ 12/13 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt III CZ 12/13

POSTANOWIENIE

Dnia 8 marca 2013 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Dariusz Dończyk (przewodniczący, sprawozdawca)

SSN Józef Frąckowiak

SSN Katarzyna Tyczka-Rote

w sprawie z powództwa Skarbu Państwa - Ministra Skarbu Państwa

przeciwko Kopalniom Surowców Mineralnych S.A. w K.

w upadłości układowej

przy uczestnictwie interwenienta ubocznego po stronie pozwanej Polskiego Banku

Przedsiębiorczości S.A. w W.

o stwierdzenie nieważności ewentualnie uchylenie uchwały,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej

w dniu 8 marca 2013 r.,

zażalenia interwenienta ubocznego na postanowienie Sądu Apelacyjnego

z dnia 17 października 2012 r.,

oddala zażalenie.

Uzasadnienie

Od wyroku Sądu Okręgowego w K. z dnia 20 czerwca 2012 r. interwenient

uboczny (Polski Bank Przedsiębiorczości S.A. w W.) działający po stronie pozwanej

(Kopalni Surowców Mineralnych S.A. w upadłości układowej w K.) złożył apelację,

wnosząc o zmianę zaskarżonego wyroku przez oddalenie powództwa Skarbu

Państwa

–

Ministra

Skarbu

Państwa

o

uchylenie

uchwały

nr

4/2011

Nadzwyczajnego Walnego Zgromadzenia KKSM. Pismem z dnia 4 października

2012 r., pozwany cofnął apelację interwenienta ubocznego. Postanowieniem z dnia

17 października 2012 r. Sąd Apelacyjny umorzył postępowanie apelacyjne. W

zażaleniu na to postanowienie interwenient uboczny, zarzucając naruszenie art.

355 k.p.c. w zw. z art. 391 § 2 k.p.c., art. 79 k.p.c. oraz art. 203 § 4 k.p.c., wniósł o

uchylenie tego postanowienia.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Postanowienie sądu drugiej instancji umarzające postępowanie apelacyjne,

jako

postanowienie

kończące

postępowanie

w

sprawie

podlega

kontroli

w postępowaniu zażaleniowym (art. 3941 § 2 k.p.c.). Przepis art. 3981 k.p.c.

przewidujący skargę kasacyjną od orzeczenia sądu drugiej instancji umarzającego

postępowanie kończącego postępowanie dotyczy bowiem orzeczenia sądu drugiej

instancji umarzającego postępowanie w sprawie w całości.

Według utrwalonego stanowiska Sądu Najwyższego, do cofnięcia apelacji

przez stronę nie ma zastosowania art. 203 k.p.c. dotyczący cofnięcia pozwu.

Oczywiste jest, że strona może zrezygnować z zaskarżenia orzeczenia także po

wniesieniu środka odwoławczego, gdyż rezygnacja taka należy do uprawnień

procesowych

strony,

z których

może ona

korzystać

zgodnie

z zasadą

dyspozycyjności. Nie ma bowiem w kodeksie postępowania cywilnego, poza

wyraźnie

przewidzianymi

wyjątkami

(por.

art.

k.p.c.),

uregulowania

określającego warunki dopuszczalności cofnięcia apelacji oraz wprowadzającego

kontrolę sądu wymienionej czynności procesowej strony. Sama strona decyduje

o przedmiocie zaskarżenia, a sąd drugiej instancji jest związany zakresem

zaskarżenia (art. 378 § 1 k.p.c.). W takim stanie rzeczy wola strony skarżącej

powinna

mieć

nieprawomocnego

znaczenie

rozstrzygające

rozstrzygnięcia

sprawy,

dla

a

sprawdzenia

więc

także

w

prawidłowości

kwestii,

czy

postępowanie odwoławcze ma być prowadzone do końca. Sama strona ocenia, czy

jej interes prawny wymaga rozpoznania sprawy na szczeblu wyższej instancji.

Czynnością cofnięcia apelacji przez stronę sąd jest związany, a jej konsekwencją

jest konieczność umorzenia postępowania apelacyjnego na podstawie art. 355 § 1

in fine k.p.c., gdyż w takiej sytuacji wydanie wyroku staje się zbędne. W tym

zakresie art. 391 § 2 k.p.c., przewidujący umorzenie postępowania apelacyjnego na

skutek cofnięcia apelacji, umożliwia odpowiednie zastosowanie wymienionego

artykułu. Cofnięcie apelacji nie podlega zatem kontroli sądu (por. uchwała Sądu

Najwyższego z dnia 29 maja 2000 r., III CZP 6/00, Biul. SN 2000, nr 5, s. 9,

postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 19 grudnia 2007 r., V CSK 346/07, nie

publ.), według zasad przewidzianych w art. 203 k.p.c., jak przy cofnięciu pozwu.

Odesłanie zawarte w art. 391 § 2 k.p.c. dotyczące orzekania, jak przy cofnięciu

pozwu, dotyczy tylko orzekania o kosztach. Podobne stanowisko zajmuje Sąd

Najwyższy

w

kwestii

sądowej

kontroli

cofnięcia

skargi

kasacyjnej

(por. postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 3 września 1998 r., I CKN 820/97,

OSP 1999, nr 2, poz. 35; z dnia 16 kwietnia 2008 r., I CZ 13/08, nie publ.; z dnia

17 października 2008 r., I CSK 552/07, nie publ.; z dnia 4 lutego 2011 r., I UK

366/10, nie publ.; z dnia 2 marca 2011 r., II PK 211/10, nie publ.).

Sąd Najwyższy podziela także stanowisko wyrażone we wcześniejszym jego

orzecznictwie,

że

strona

może

skutecznie

odwołać

czynność

procesową

interwenienta ubocznego, w tym złożony przez niego środek odwoławczy

(por. postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 10 listopada 1982 r., II CZ 121/82,

OSNC 1983, nr 9, poz. 131 oraz z dnia 19 grudnia 2007 r., V CSK 346/07, nie

publ.). Pozycję interwenienta ubocznego w procesie cywilnym określa zasadniczo

art. 79 k.p.c., według którego interwenient uboczny jest uprawniony do wszelkich

czynności

procesowych

zastrzeżeniem,

że

nie

dopuszczalnych

mogą

one

według

jednak

stanu

pozostawać

sprawy,

w

z

tym

sprzeczności

z czynnościami i oświadczeniami strony, do której przystąpił. Przepis ten odnosi

się zarówno do interwencji ubocznej zwykłej, jak i interwencji ubocznej, do której

stosuje się przepisy o współuczestnictwie jednolitym (art. 81 k.p.c.). Sprzeczna

z czynnościami i oświadczeniami strony będzie każda czynność procesowa i każde

oświadczenie interwenienta ubocznego, które zawierają treści przeciwstawne treści

czynności lub oświadczeń strony, do której interwenient uboczny przystąpił.

W rachubę w tym wypadku będą wchodziły czynności lub oświadczenia, które

w sposób wyraźny wzajemnie się wyłączają ze względu na diametralnie odmienną

treść i intencje strony i interwenienta ubocznego. Jednakże czynności procesowe

interwenienta ubocznego nie muszą pokrywać się z czynnościami i oświadczeniami

strony, do której przystąpił. Interwenient uboczny, jak to wynika w szczególności

z art. 82 k.p.c., może korzystać ze środków obrony. Może więc dokonywać

czynności, których nie podejmuje strona, do której przystąpił. Strona jednak z racji

swojej pozycji „gospodarza procesu” może skutecznie w odpowiednim czasie

sprzeciwić się poszczególnym czynnościom interwenienta ubocznego, jeżeli byłyby

one sprzeczne z jej stanowiskiem; wtedy nie wywierają one skutków procesowych

(por. postanowienie Sąd Najwyższego z dnia 10 listopada 1982 r., II CZ 121/82,

OSNC 1983, nr 9, poz. 131; wyrok Sądu Najwyższego z dnia 7 września 1964 r.,

II CR 214/64, OSNCP 1965, nr 10, poz. 165, uchwała Sądu Najwyższego z dnia

25 sierpnia 1989 r., III CZP 75/89, nie publ.). Uwzględniając z jednej strony to, że

czynność dyspozytywna samej strony polegająca na cofnięciu apelacji nie podlega

kontroli sądu oraz z drugiej strony charakter relacji łączącej stronę z interwenientem

ubocznym, należy przyjąć, iż nie podlega kontroli sądu, według zasad

przewidzianych w art. 203 § 4 k.p.c., czynność procesowa strony polegająca na

cofnięciu apelacji wniesionej przez interwenienta ubocznego.

Z tych względów zażalenie jako bezzasadne podlegało oddaleniu na

podstawie art. 39814 w zw. z art. 3941 § 3 k.p.c.