III CZ 11/09 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt III CZ 11/09

POSTANOWIENIE

Dnia 19 marca 2009 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Mirosław Bączyk (przewodniczący)

SSN Krzysztof Strzelczyk (sprawozdawca)

SSN Hubert Wrzeszcz

w sprawie ze skargi W.Ż. i H.Ż.

o wznowienie postępowania w sprawie,

z wniosku W.Ż. i H.Ż.

przy uczestnictwie [...]

o zasiedzenie,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej

w dniu 19 marca 2009 r.,

zażalenia wnioskodawców

na postanowienie Sądu Okręgowego w K.

z dnia 16 września 2008 r., sygn. akt [...],

oddala zażalenie i zasądza od W. i H. małżonków Ż. na rzecz

K.J. i S.S. kwoty po 300 (trzysta) złotych oraz na rzecz K. i E.

małżonków M. kwotę 300 (trzysta) złotych tytułem zwrotu

kosztów postępowania zażaleniowego.

Uzasadnienie

Sąd Rejonowy w K. postanowieniem z dnia 20 grudnia 2005 r. oddalił

wniosek W. i H. małżonków Ż., w którym domagali się stwierdzenia, że nabyli z

dniem 1 stycznia 1988 r. przez zasiedzenie na współwłasność nieruchomość

położoną w Z., oznaczoną numerami 390/8 o pow. 156 m 2, 390/12 o pow. 37 m2,

390/14 o pow. 234 m2, 392/9 o pow. 140 m2 na mapie sporządzonej 20.08.2003 r.

przez

geodetę

J.S.,

przyjętej

do

państwowego

zasobu

geodezyjnego

i

kartograficznego w dniu 28.08.2003 r. za numerem [...].

Po rozpoznaniu apelacji wnioskodawców od powyższego orzeczenia Sąd

Okręgowy w K. postanowieniem z dnia 19 lipca 2006 r. zmienił postanowienie Sądu

Rejonowego w K. w ten sposób, że stwierdził, iż wnioskodawcy nabyli z dniem

1.01.1998 r. na współwłasność działkę o pow. 140 m 2 oznaczoną numerem 392/9.

W pozostałym zaś zakresie apelacje wnioskodawców oddalił.

W dniu 25 marca 2008 r. wnioskodawcy wnieśli skargę o wznowienie

postępowania zakończonego prawomocnym postanowieniem Sądu Okręgowego

w K. z dnia 19 lipca 2006 r. opierając ją na podstawie wskazanej w przepisie art.

403 § 2 k.p.c. W uzasadnieniu wskazali, że Sąd Okręgowy oparł zaskarżone

orzeczenie przede wszystkim na zeznaniach świadków, zaś wnioskodawcy w

prawomocnie zakończonym postępowaniu nie dysponowali innymi dowodami

potwierdzającymi fakt posiadania spornego pasa gruntu przez okres niezbędny do

zasiedzenia. Dalej wnioskodawcy wskazali, że: „okazało się jednak, że Centralny

Ośrodek Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej Głównego Urzędu Geodezji i

Kartografii dysponuje zdjęciami lotniczymi terenu Z., obejmującego sporne działki,

wykonanymi w latach 1969, 1977, 1982 i 1992, które wnioskodawcy uzyskali po

zakończeniu

postępowania”.

Zdaniem

wnioskodawców

analiza

tych

zdjęć

dokonana przez geodetę J.B. w dniu 20.02.2008 r. potwierdza, że granice

sąsiadujących działek w latach 1969 – 1992 od strony lasu praktycznie nie ulegały

zmianom. Analiza dokonana przez geodetę ma charakter danych przybliżonych,

dlatego celowym jest wniosek o dopuszczenie dowodu z opinii biegłego

dysponującego odpowiednimi przyrządami fotogrametrycznymi celem ustalenia

przebiegu i kompilacji granic sąsiadujących działek na całej długości.

W ocenie wnioskodawców przedmiotowe urzędowe zdjęcia lotnicze mogłyby

mieć istotny, wręcz decydujący wpływ na wynik sprawy, gdyby wówczas o ich

istnieniu wiedzieli i mogli z nich skorzystać w poprzednim postępowaniu.

Sąd Okręgowy w K. postanowieniem z dnia 16 września 2008 r. odrzucił

skargę wnioskodawców o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym

postanowieniem tegoż Sądu z dnia 19 lipca 2006 r. W uzasadnieniu wskazał –

powołując się przy tym na opinię biegłego geodety – że powołane w skardze

zdjęcia lotnicze nie mogły mieć wpływu na wynik sprawy. Przedmiotem zasiedzenia

są bowiem przygraniczne pasy gruntu, zaś w oparciu o wymienione zdjęcia lotnicze

nie można ustalić przebiegu granicy. W konsekwencji Sąd przyjął, że przedmiotowe

zdjęcia nie stanowią środka dowodowego w rozumieniu art. 403 § 2 k.p.c. i z tych

względów skargę o wznowienie jako nie opartą na ustawowej podstawie odrzucił.

W ocenie Sądu Okręgowego wniesiona w niniejszej sprawie skarga

o wznowienie postępowania podlega odrzuceniu również ze względu na nie

zachowanie przez wnioskodawców trzy miesięcznego terminu do jej wniesienia (art.

407 k.p.c. w zw. z art. 13 § 2 k.p.c.). Sąd wskazał, że z oświadczenia pełnomocnika

wnioskodawców złożonego na rozprawie w dniu 15.09.2008 r. wynika, że

przedmiotowe zdjęcia lotnicze przekazał wnioskodawcom około połowy 2007 r.

Z uwagi na powyższe Sąd przyjął, że skarżący dysponowali tymi zdjęciami już

w miesiącu lipcu 2007 r., z kolei powołując się na opinię biegłego geodety uznał, że

czas potrzebny na odczytanie tych zdjęć i sporządzenie ich opisu to okres około

dwóch tygodni. Zdaniem Sądu skarżący przy dołożeniu należytej staranności,

działając bez zwłoki, powinni dysponować opisem przedmiotowych zdjęć znacznie

wcześniej, a konkretnie już z końcem sierpnia 2007 r., a nie dopiero w miesiącu

lutym 2008 r. Od tej daty – zdaniem Sądu – należy też liczyć termin trzymiesięczny

do złożenia skargi o wznowienie, który w tym wypadku upłynął z dniem

31.11.2007 r. Skarga zaś została wniesiona dopiero w dniu 25 marca 2008 r.,

a zatem z uchybieniem ustawowego terminu.

W zażaleniu wniesionym od powyższego postanowienia wnioskodawcy

zarzucili Sądowi Okręgowemu naruszenie następujących przepisów:

-

art. 403 § 2 k.p.c. przez odrzucenie skargi w wyniku przyjęcia, ze

przedstawiony dowód z czterech zdjęć lotniczych

spornego terenu

i zawnioskowanej opinii biegłego geodety w celu ich geodezyjnego

opracowania

na

okoliczności

dokonania

kompilacji

granic

spornych

nieruchomości przy wykorzystaniu dostępnych środków fotogrametrycznych

nie stanowi ustawowej podstawy wznowienia gdyż nie mógłby mieć wpływu

na wynik sprawy;

-

art. 407 § 1 k.p.c. wskutek błędnej jego interpretacji przez przyjęcie, że

trzymiesięczny termin do złożenia skargi o wznowienie postępowania opartej

na wykryciu nowych środków dowodowych, biegnie od dnia w którym strona

– przy dołożeniu należytej staranności – powinna uzyskać opis zdjęć

lotniczych celem oceny ich prawdopodobnego wpływu na wynik sprawy;

-

art. 410 § 1 k.p.c. przez odrzucenie skargi, wskutek błędnego przyjęcia, że

wnioskodawcy nie zachowali terminu do złożenia skargi, nie zachowując

należytej staranności przy uzyskaniu opisu zdjęć lotniczych, a także wskutek

dokonania

błędnej

oceny

zdjęć

lotniczych

bez

ich

geodezyjnego

opracowania i stwierdzenie na tej podstawie, że wskazane dowody nie

mogłyby mieć wpływu na wynik sprawy a więc skarga nie jest oparta na

ustawowej podstawie wznowienia.

Zarzucając

powyższe

skarżący

wnieśli

o

uchylenie

zaskarżonego

postanowienia i zasądzenie na ich rzecz kosztów postępowania.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zaskarżonym postanowieniem Sąd Okręgowy w K. odrzucił skargę

wnioskodawców o wznowienie postępowania ze względu na nie zachowanie

terminu do jej wniesienia oraz nie oparcie skargi na ustawowej podstawie.

W pierwszej kolejności należy więc, wobec podniesienia stosownego zarzutu przez

skarżących, ocenić terminowość wniesienia skargi o wznowienie opartej na

wykryciu nowych środków dowodowych. Kwestia ta była już przedmiotem

wypowiedzi Sądu Najwyższego, który w postanowieniu z dnia 25 stycznia 1967 r.,

II CZ 128/66, (OSPiKA 1968, z. 9, poz. 198) wskazał, że termin do wniesienia

skargi o wznowienie postępowania opartej na wykryciu nowych okoliczności

faktycznych lub środków dowodowych biegnie od dnia, w którym strona w sposób

wiarygodny dowiedziała się o ich istnieniu i mogła ocenić ich prawdopodobny wpływ

na wynik sprawy. W uzasadnieniu Sąd Najwyższy trafnie wyjaśnił, że terminu do

wniesienia skargi nie można liczyć od dnia, w którym strona po raz pierwszy

powzięła ogólnikową wiadomość o możliwości istnienia nowych faktów lub

dowodów. Strona powinna uprzednio sprawdzić uzyskane, często przypadkowe

informacje i dopiero wówczas kierować skargę o wznowienie postępowania do

sądu. Jednocześnie Sąd Najwyższy podkreślił, że nie można wymagać od strony

procesowej, aby przeprowadzała trudne dochodzenie w celu pełnego wyjaśnienia

treści i wiarygodności dowodów. Za wystarczającą – w ocenie Sądu Najwyższego –

należy uważać taką wiadomość o nowych faktach i dowodach, która w świetle

przeciętnego doświadczenia uchodzi za wiarygodną.

Również w najnowszym orzecznictwie Sądu Najwyższego prezentowany jest

pogląd, który skład Sądu Najwyższego rozpoznający niniejsza sprawę w całości

podziela, że przez „dowiedzenie się o podstawie wznowienia” w rozumieniu art. 407

§

k.p.c.

należy

rozumieć

dowiedzenie

się

o

okolicznościach

uprawdopodobniających podstawę wznowienia, oraz, że nie chodzi w tym wypadku

o uzyskanie przez stronę pewności co do faktu istnienia podstawy wznowienia (por.

postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 16 maja 2008 r., III CZ 20/08, (niepubl.).

Według art. 407 § 1 k.p.c. skargę o wznowienie wnosi się w terminie

trzymiesięcznym. Termin ten liczy się od dnia, w którym strona dowiedziała się

o przyczynie wznowienia. W wypadku, gdy przyczynę wznowienia stanowi

późniejsze wykrycie takich środków dowodowych, które mogłyby mieć wpływ na

wynik sprawy (art. 403 § 2 k.p.c.), termin ten należy liczyć od dnia ich „wykrycia”,

tj. dowiedzenia się przez stronę o ich istnieniu. Należy przy tym zważyć, że chodzi

w tym wypadku nie o dowiedzenie się o istnieniu jakichkolwiek środków

dowodowych, ale takich które mogłyby mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia. Strona

swoją świadomością powinna więc objąć, zarówno fakt wykrycia konkretnego

środka dowodowego jak również jego prawdopodobny wpływ na wynik sprawy. Nie

chodzi jednak w tym wypadku o uzyskanie przez stronę pewności, czy też

kwalifikowanego,

np.

wysokiego

prawdopodobieństwa,

w zakresie

wpływu

wykrytego środka dowodowego na treść rozstrzygnięcia, wystarczająca bowiem

w tym wypadku jest sama świadomość istnienia prawdopodobieństwa takiego

wpływu. Jak trafnie zwrócił na to uwagę Sąd Najwyższy w powyżej powołanym

postanowieniu z dnia 25 stycznia 1967 r., za wystarczającą należy uważać taką

wiadomość o nowych faktach i dowodach, która w świetle przeciętnego

doświadczenia uchodzi za wiarygodną.

W niniejszej sprawie skarżący wykryli środki dowodowe w postaci zdjęć

lotniczych terenu Z., obejmującego sporne działki co najmniej w lipcu 2007 r.

Należy więc przyjąć, że od tego momentu byli świadomi istnienia środków

dowodowych, które zgodnie z art. 403 § 2 k.p.c. mogłyby mieć wpływ na wynik

sprawy. Tak bowiem należy ocenić zdjęcia lotnicze spornego terenu, w sprawie

o zasiedzenie przygranicznych pasów gruntu. Skargę o wznowienie skarżący

wnieśli natomiast w dniu 25 marca 2008 r., a zatem po upływie trzymiesięcznego

terminu do jej wniesienia.

Jak wynika z akt niniejszej sprawy wnioskodawcy dysponując „wykrytymi”

środkami dowodowymi nie wnieśli skargi o wznowienie w terminie, bowiem w celu

uzyskania pewności w zakresie istnienia podstawy wznowienia zlecili wykonanie

„prywatnej opinii” w postaci analizy geodezyjnej przedmiotowych zdjęć. Okoliczność

ta nie ma jednak żadnego znaczenia dla oceny terminowości wniesionej skargi.

Mając powyższe na uwadze Sąd Najwyższy na podstawie art. 39814 k.p.c.

w zw. z art.

3941 § 3 k.p.c. orzekł jak w sentencji, rozstrzygając o kosztach

postępowania na podstawie art. 98 § 1 i 3 oraz art. 108 § 1 k.p.c.