III CZ 103/05 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt III CZ 103/05

POSTANOWIENIE

Dnia 11 stycznia 2006 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Marian Kocon (przewodniczący)

SSN Barbara Myszka (sprawozdawca)

SSN Grzegorz Misiurek

w sprawie ze skargi E.D. i B.Z.

przy uczestnictwie Skarbu Państwa - Prezydenta Miasta K. i Gminy Miejskiej K.

o wznowienie postępowania w sprawie [...] o stwierdzenie nabycia własności,

po rozpoznaniu w Izbie Cywilnej na posiedzeniu niejawnym

w dniu 11 stycznia 2006 r.,

zażalenia skarżących na postanowienie Sądu Okręgowego w K.

z dnia 21 października 2005 r., sygn. akt [...],

oddala zażalenie.

Uzasadnienie

Postanowieniem z dnia 11 marca 2005 r. Sąd Rejonowy w K. odrzucił skargę

E.D.

i

B.Z.

o

wznowienie

postępowania

zakończonego

prawomocnym

postanowieniem Sądu Powiatowego w K. z dnia 15 października 1958 r.,

wydanym w sprawie o stwierdzenie nabycia własności nieruchomości. Zażalenie

skarżących na to postanowienie zostało przez Sąd Okręgowy w K. oddalone

postanowieniem z dnia 13 czerwca 2005 r. Skarżący wnieśli od wymienionego

postanowienia skargę kasacyjną, którą Sąd Okręgowy odrzucił postanowieniem z

dnia 21 października 2005 r., uznając ją za niedopuszczalną (art. 398 6 § 2 w

związku z art. 5191 k.p.c.).

W zażaleniu na postanowienie odrzucające skargę kasacyjną E.D. i B.Z.

wnosili o jego uchylenie, zarzucając, że Sąd Okręgowy naruszył przysługujące im

prawo do sądu. Podkreślili, że nie podzielają poglądu Sądu Najwyższego

wyrażonego w postanowieniu z dnia 15 października 2001 r., V CKN 357/01,

zgodnie z którym kasacja od postanowienia sądu drugiej instancji w przedmiocie

odrzucenia

skargi

o

wznowienie

postępowania

nieprocesowego

jest

niedopuszczalna. Z ostrożności procesowej – na wypadek uznania skargi

kasacyjnej za niedopuszczalną – zarzucili, że Sąd Okręgowy powinien rozpoznać

wniesioną skargę kasacyjną jako zażalenie, nakaz taki wynika bowiem z

postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 8 marca 2004 r., I PZ 8/04 (OSNP 2005,

nr 1, poz. 9).

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Problem dopuszczalności kasacji od postanowienia sądu drugiej instancji

oddalającego zażalenie na postanowienie sądu pierwszej instancji odrzucające

skargę o wznowienie postępowania był przedmiotem rozważań Sądu Najwyższego

przed nowelizacją kodeksu postępowania cywilnego dokonaną ustawą z dnia

22 grudnia 2004 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania cywilnego oraz

ustawy – Prawo o ustroju sądów powszechnych (Dz. U. z 2005 r. Nr 13, poz. 98).

Sąd Najwyższy stanął wówczas na stanowisku, że kasacja od postanowienia sądu

drugiej instancji w przedmiocie odrzucenia skargi o wznowienie postępowania

nieprocesowego jest niedopuszczalna (zob. postanowienia Sądu Najwyższego:

z dnia 15 października 2001 r., V CKN 357/01, OSNC 2002, nr 7-8, poz. 92, z dnia

15 lutego 2002 r., III CZ 2/02, nie publ., z dnia 19 marca 2002 r., II CZ 166/01,

nie publ., z dnia 2 lipca 2002 r., I PZ 47/02, OSNAPiUS 2004, nr 9, poz. 159).

Żalący stwierdzili wprawdzie, że nie podzielają tego stanowiska, jednak nie

przytoczyli żadnych argumentów mogących świadczyć o jego wadliwości. Skład

orzekający Sądu Najwyższego natomiast w pełni podziela zarówno samo

stanowisko, jak i argumentację przytaczaną w powołanych orzeczeniach Sądu

Najwyższego. Trzeba podkreślić, że stanowisko to zachowało aktualność pomimo

zmiany stanu prawnego dokonanej powołaną ustawą z dnia 22 grudnia 2004 r.

Sprawą, w której żalący wnieśli skargę o wznowienie postępowania, była

sprawa nieprocesowa z zakresu prawa rzeczowego. Zgodnie z art. 519 1 § 1 k.p.c.,

w sprawach z zakresu prawa rzeczowego skarga kasacyjna przysługuje od

wydanego przez sąd drugiej instancji postanowienia co do istoty sprawy oraz od

postanowienia w przedmiocie odrzucenia wniosku i umorzenia postępowania

kończących postępowanie w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej.

Postanowienie w przedmiocie odrzucenia skargi o wznowienie postępowania nie

jest – rzecz jasna – postanowieniem co do istoty sprawy i nie może być również

uznane za postanowienie „w przedmiocie odrzucenia wniosku” czy „umorzenia

postępowania”. Jak wskazał już na to Sąd Najwyższy w uzasadnieniu

postanowienia z dnia 15 października 2001 r., V CKN 357/01, odrzucenie skargi

o wznowienie nie może być traktowane analogicznie jak odrzucenie wniosku

o wszczęcie postępowania nieprocesowego, ponieważ są to odrębne żądania

procesowe; wniosek inicjuje postępowanie nieprocesowe, natomiast skarga

o wznowienie ma charakter szczególnego środka zaskarżenia. Posłużenie się

w przedstawionej sytuacji analogią byłoby natomiast niedopuszczalne, bowiem nie

występuje luka w prawie procesowym.

Żalący nie mają również racji, że – w razie niedopuszczalności skargi

kasacyjnej – Sąd Okręgowy powinien potraktować i rozpoznać złożoną skargę

kasacyjną jako zażalenie. Trzeba przede wszystkim zauważyć, że żalący błędnie

poszukują uzasadnienia dla przypisania Sądowi Okręgowemu takiej powinności

w postanowieniu Sądu Najwyższego z dnia 8 marca 2004 r., I PZ 8/04 (OSNP

2005, nr 1, poz. 9), postanowienie to dotyczy bowiem zupełnie innego zagadnienia.

Chodziło w nim o rodzaj środka zaskarżenia przysługującego w razie odrzucenia

apelacji wyrokiem, a więc o problem czy o rodzaju środka zaskarżenia decyduje

przedmiot rozstrzygnięcia, czy forma, jaką sąd nadał temu rozstrzygnięciu.

Niezależnie od powyższego trzeba zauważyć, że – ze względu na treść art. 3941

§ 2 k.p.c. – od postanowienia Sądu Okręgowego z dnia 13 czerwca 2005 r.

zażalenie nie przysługiwało.

Nie można również podzielać poglądu żalących, jakoby wskutek odrzucenia

skargi kasacyjnej doszło do naruszenia ich prawa do sądu. Uszło uwagi żalących,

że zgodnie z art. 176 ust. 1 Konstytucji postępowanie sądowe musi być co najmniej

dwuinstancyjne. Kwestia odrzucenia wniesionej przez nich skargi o wznowienie

postępowania była natomiast przedmiotem rozpoznania dwóch instancji sądowych.

W

orzecznictwie

Sądu

Najwyższego,

odwołującym

się

do

orzecznictwa

Europejskiego Trybunału Praw Człowieka, utrwalone zostało stanowisko, że

ograniczenie dopuszczalności kasacji nie jest sprzeczne ani z Konstytucją, ani

z

postanowieniami

wiążących

Polskę

konwencji

międzynarodowych

(por. uzasadnienie uchwały składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia

17 stycznia 2001 r., III CZP 49/00, OSNC 2001, nr 4, poz. 53 i powołane tam

orzecznictwo).

Z przytoczonych wyżej powodów Sąd Najwyższy na podstawie art. 398 14

w związku z art. 3941 § 3 k.p.c. oddalił zażalenie jako pozbawione uzasadnionych

podstaw.