III CZ 10/14 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt III CZ 10/14

POSTANOWIENIE

Dnia 24 kwietnia 2014 r.

Sąd Najwyższy w składzie:

SSN Irena Gromska-Szuster (przewodniczący, sprawozdawca)

SSN Krzysztof Pietrzykowski

SSA Katarzyna Polańska-Farion

w sprawie z powództwa J. P.

przeciwko H. M.

o zapłatę,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej

w dniu 24 kwietnia 2014 r.,

zażalenia pozwanego na wyrok Sądu Okręgowego w K.

z dnia 29 listopada 2013 r.,

uchyla zaskarżony wyrok.

Uzasadnienie

Wyrokiem z dnia 29 listopada 2013 r. Sąd Okręgowy w K. po rozpoznaniu

apelacji powódki od wyroku Sądu Rejonowego w W. z dnia 11 czerwca 2013r.

oddalającego powództwo o zapłatę kwoty 15.000 zł. tytułem naprawienia szkody

wynikłej z nienależytego wykonania grobowca, uchylił zaskarżony wyrok, zniósł

postępowanie przed Sądem Rejonowym w W. od dnia 1 stycznia 2013 r. i

przekazał sprawę do ponownego rozpoznania temu Sądowi, pozostawiając mu

rozstrzygniecie o kosztach postępowania apelacyjnego.

Sąd Okręgowy ustalił, że sędzia Sądu Rejonowego w S., przewodniczący

jednoosobowego składu orzekającego w pierwszej instancji w rozpoznawanej

sprawie, został przeniesiony, bez swojej zgody, z dniem 1 stycznia 2013 r. na

stanowisko sędziego Sądu Rejonowego w W. decyzją z dnia 14 listopada 2012 r.

podpisaną przez podsekretarza stanu działającego z upoważnienia Ministra

Sprawiedliwości, wydaną na podstawie art. 75 § 2 pkt. 1 i § 3 ustawy z dnia 27 lipca

2001 r. – Prawo o ustroju sądów powszechnych (jedn. tekst: Dz. U. z 2013 r., poz.

427 ze zm. – dalej „Pr.o u.s.p.”) oraz § 3 pkt.15 lit. e rozporządzenia Ministra

Sprawiedliwości z dnia 25 października 2012 r. w sprawie ustalenia siedzib i

obszarów właściwości sądów apelacyjnych, sądów okręgowych i sądów rejonowych

(Dz. U. z 2012 r., poz. 1223).

Sąd drugiej instancji powołując się na stanowisko zajęte przez Sąd

Najwyższy w uzasadnieniu uchwały składu siedmiu sędziów z dnia 17 lipca 2013 r.

III CZP 46/13 (OSNC 2013/12/135), stwierdził, że przewidziane w art. 75 § 3 w zw.

z art. 75 § 2 pkt.1 Pr. o u.s.p. uprawnienie do przeniesienia sędziego na inne

miejsce służbowe przysługuje wyłącznie Ministrowi Sprawiedliwości i nie może być

przekazane innej osobie. Decyzja wydana w tym przedmiocie przez inną osobę,

w tym podsekretarza stanu, także „z upoważnienia” Ministra Sprawiedliwości, jest

pozbawiona podstaw prawnych, a sędzia, której ona dotyczy, nie może wykonywać

władzy jurysdykcyjnej w sądzie, do którego został w ten sposób przeniesiony.

Uznał, że wobec tego przewodniczący jednoosobowego składu orzekającego

w sprawie w pierwszej instancji, przeniesiony na nowe miejsce służbowe wadliwą

decyzją wydaną przez podsekretarz stanu zamiast Ministra Sprawiedliwości, nie był

upoważniony do orzekania w Sądzie, do którego został przeniesiony, a zatem skład

Sądu orzekającego w pierwszej instancji był sprzeczny z przepisami prawa,

w rozumieniu art. 379 pkt.4 k.p.c., co doprowadziło do nieważności postępowania

przed tym Sądem, którą Sąd drugiej instancji bierze pod uwagę z urzędu

w granicach zaskarżenia (art. 378 § 1 k.p.c.). Skutkowało to uchyleniem

zaskarżonego wyroku na podstawie art. 368 § 2 k.p.c., zniesieniem postępowania

w zakresie dotkniętym nieważnością i przekazaniem sprawy Sądowi Rejonowemu

do ponownego rozpoznania oraz rozstrzygnięcia o kosztach postępowania

apelacyjnego.

W zażaleniu na powyższy wyrok Sądu drugiej instancji pozwany, zarzucając

naruszenie art. 386 ust.4 k.p.c. (jak się wydaje chodzi o art. 386 § 2 k.p.c.) w zw.

z art. 379 pkt.4 k.p.c., wnosił o jego uchylenie.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 316 § 1 w zw. z art. 397 § 2, art. 391 § 1, art. 3941 § 3 i art.

39821 k.p.c., Sąd Najwyższy rozpoznając zażalenie, w tym także przewidziane

w art. 3941 § 11 k.p.c. zażalenie na kasatoryjny wyrok sądu drugiej instancji, bierze

za podstawę stan rzeczy istniejący w chwili orzekania. Przez „stan rzeczy” należy

rozumieć istniejący w chwili orzekania zarówno stan faktyczny sprawy jak i stan

prawny, który stanowi obowiązująca

w chwili orzekania norma prawna, a więc

przepis prawa rozumiany w określony sposób.

Oznacza to, że przy rozpoznawaniu przedmiotowego zażalenia na

kasatoryjny wyrok Sądu Okręgowego z dnia 29 listopada 2013 r. Sąd Najwyższy

obowiązany jest uwzględnić zmianę stanu prawnego jaka nastąpiła po wydaniu

przez Sąd Najwyższy uchwały składu siedmiu sędziów z dnia 17 lipca 2013 r.

III CZP 46/13 w wyniku wydania uchwały przez pełny skład Sądu Najwyższego

w dniu 28 stycznia 2014r. BSA –I- 4110-4/13 (OSNC 2014/5/49). W uchwale tej

Sąd Najwyższy podzielił wykładnię art. 73 § 3 w zw. z art. 75 § 2 pkt.1 Pr.o u.s.p.

dokonaną w uchwale składu siedmiu sędziów z dnia 17 lipca 2013 r. III CZP 46/13

stwierdzając, że w wydaniu decyzji o przeniesieniu sędziego na inne miejsce

służbowe Minister Sprawiedliwości nie może zostać zastąpiony przez sekretarza

ani podsekretarza stanu. Zastrzegł jednak – mając na uwadze interes społeczny,

zagrożony możliwością nieważności wielu postępowań sądowych - że wykładnia

dokonana w uchwale wiąże od chwili jej podjęcia. Oznacza to, że wydane do dnia

28 stycznia 2014 r. decyzje o przeniesieniu sędziego na inne miejsce służbowe,

podpisane przez sekretarza lub podsekretarza stanu, są zgodne z prawem

i skuteczne, a tym samym sędzia przeniesiony taką decyzją na inne miejsce

służbowe jest uprawniony do orzekania w sądzie, do którego został przeniesiony.

Postępowanie toczące się z jego udziałem nie jest zatem dotknięte nieważnością

z przyczyn określonych w art. 379 pkt. 4 k.p.c.

Zgodnie z art. 61 § 6 i art. 62 ustawy z dnia 23 listopada 2002 r. o Sądzie

Najwyższym (jedn. tekst: Dz. U. z 2013 r., poz. 499) uchwała pełnego składu Sądu

Najwyższego z dnia 28 stycznia 2014 r. ma moc zasady prawnej i wiąże wszystkich

sędziów Sądu Najwyższego, a zatem wiąże także obecny skład tego Sądu

rozpoznający przedmiotowe zażalenie.

Z tych przyczyn Sąd Najwyższy uchylił zaskarżony wyrok na podstawie art.

39816 w zw. z art. 3941 § 11 i § 3 k.p.c., uznając, że nie zachodzi nieważność

postępowania stanowiąca przyczynę uchylenia przez Sąd Okręgowy wyroku Sądu

pierwszej instancji, gdyż sędzia orzekający w sprawie, przeniesiony do Sądu

Rejonowego w W. decyzją podsekretarza stanu wydaną przed dniem 28 stycznia

2014 r., był uprawniony do orzekania w tym Sądzie.

Ponieważ postanowienie Sądu Najwyższego uchylające wyrok kasatoryjny

sądu drugiej instancji nie jest orzeczeniem kończącym postępowanie w sprawie

(art. 108 § 1 k.p.c.) ani orzeczeniem, o którym mowa w art. 108 § 2 k.p.c., nie ma

podstawy prawnej do orzekania przez Sąd Najwyższy o kosztach postępowania

zażaleniowego, a zatem o kosztach tych rozstrzygnie Sąd w orzeczeniu kończącym

postępowanie w sprawie.