III CZ 1/07 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt III CZ 1/07

POSTANOWIENIE

Dnia 24 stycznia 2007 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Jacek Gudowski (przewodniczący)

SSN Antoni Górski

SSN Grzegorz Misiurek (sprawozdawca)

w sprawie z wniosku M. P. i R. P.

przy uczestnictwie M. L., M.L. i J. W.

o rozgraniczenie,

po rozpoznaniu w Izbie Cywilnej na posiedzeniu niejawnym

w dniu 24 stycznia 2007 r.,

zażalenia uczestników M. L. i M. L.

na postanowienie Sądu Okręgowego w T.

z dnia 8 listopada 2006 r.,

uchyla zaskarżone postanowienie i przekazuje sprawę Sądowi

Okręgowemu w T. do ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia

o kosztach postępowania zażaleniowego.

Uzasadnienie

Zaskarżonym postanowieniem Sąd Okręgowy w T. odrzucił skargę

uczestników

postępowania

M.

L. i

M.

L. o wznowienie

postępowania

zakończonego prawomocnym postanowieniem tego Sądu z dnia 10 listopada 2005

r., sygn. akt I Ca …/05, oddalającym apelacje wnioskodawców i wymienionych

uczestników postępowania od postanowienia Sądu Rejonowego w B. z dnia 6

czerwca 2005 r., sygn. akt I NS …/04, rozgraniczającego działki gruntu położone w

L., oznaczone numerami ewidencyjnymi 758, 759 i 761.

Sąd Okręgowy uznał, że skarga nie została oparta na ustawowej podstawie

wznowienia, gdyż powołane w niej środki dowodowe nie noszą cech nowości

w rozumieniu art. 403 § 2 k.p.c. Wskazane przez skarżących dokumenty

geodezyjne

były

dla

nich

dostępne

przed

zakończeniem

postępowania

rozgraniczeniowego. Mogli więc oni z dowodów tych bez przeszkód skorzystać

w poprzednim postępowaniu.

W zażaleniu na powyższe postanowienie uczestnicy postępowania M. L. i M.

L. wnieśli o jego uchylenie i przekazanie sprawy Sądowi Okręgowemu w T. do

ponownego rozpoznania, zarzucając naruszenie art. 403 § 2 i art. 410 § 1 k.p.c.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zgodnie z treścią art. 410 § 1 k.p.c. skarga o wznowienie postępowania nie

oparta na ustawowej podstawie podlega odrzuceniu przez sąd na posiedzeniu

niejawnym. W judykaturze ugruntował się pogląd, aprobowany przez skład

orzekający, zgodnie z którym skarga podlega odrzuceniu nie tylko wtedy, gdy

powołana w niej podstawa wznowienia została sformułowana w sposób nie

odpowiadający ustawie, ale także wówczas, gdy wskazane w niej okoliczności

wprawdzie dadzą się podciągnąć pod przewidzianą w ustawie podstawę

wznowienia,

to

jednak

w

rzeczywistości

podstawa

ta

nie

występuje

(por. postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 19 maja 2005 r., II CZ 41/05,

nie publ.; z dnia 21 października 2005 r., III CZ 82/05, nie publ.; z dnia 25

października 2006 r., III CZ 65/06, nie publ.; z dnia 27 października 2006 r., I CZ

43/06, nie publ.; z dnia 14 grudnia 2006 r., I CZ 103/06, nie publ.). Stojąc na

gruncie tego zapatrywania za chybiony uznać należy zarzut naruszenia art. 410 § 1

k.p.c. przez wydanie postanowienia odrzucającego skargę po przeprowadzeniu

badania, czy wskazana w niej podstawa wznowienia rzeczywiście istnieje.

Zażaleniu nie można jednak z innych przyczyn odmówić słuszności.

Skarżący

domagali

się

wznowienia

postępowania

na

podstawie

przewidzianej w art. 403 § 2 k.p.c. Powołali się na wykrycie, po zakończeniu

postępowania rozgraniczeniowego, nowych środków dowodowych w postaci

dokumentów geodezyjnych (protokołów ustalenia stanu władania gruntami

w związku z wykonaniem nowego pomiaru – aktualizacji istniejącej mapy dla

jednostki ewidencyjnej L. z dnia 31 marca 1977 r., lp. 1 -74 i 75 – 151,

sporządzonych przez Okręgowe Przedsiębiorstwo Geodezyjno – Kartograficzne

w K.; kopii odbitek z ustalenia stanu władania we wsi L. – arkusze 450 i 455; szkicu

sąsiedniego nr 4, T., wieś L. wykonanego przez Okręgowe Przedsiębiorstwo

Geodezyjno – Kartograficzne w K.; legendy z dnia 15 czerwca 1977 r. w

przedmiocie sporządzenia mapy zasadniczej obiektu T.) wskazujących na

odmienny od przyjętego za podstawę wydanych przez Sądy meriti orzeczeń stan

prawny rozgraniczonych gruntów. Według skarżących, stan ten – co potwierdzają

wymienione dokumenty - winien być ustalony nie na podstawie przebiegu granic

katastralnych, lecz zgodnie ze stanem ewidencyjnym wynikającym z aktów

własności ziemi, wydanych na podstawie ustawy z dnia 26 października 1971 r. o

uregulowaniu własności gospodarstw rolnych (Dz.U. Nr 27, poz. 250 ).

Podejmując zaskarżone postanowienie Sąd Okręgowy nie miał wątpliwości

co do tego, że

powołane

w skardze o wznowienie postępowania dokumenty

geodezyjne, pominięte w prawomocnie zakończonym poprzednim postępowaniu,

mogłyby mieć wpływ na wynik sprawy. Uznał natomiast, iż dokumenty te nie mogą

być traktowane jako nowe środki dowodowe z uwagi na to, że były one

„ujawnialne”, dostępne dla skarżących w poprzednim postępowaniu, co wynika

z art. 40 ust. 1, 2 i 3 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. – Prawo geodezyjne

i kartograficzne (tekst jedn.: Dz.U. z 2005 r., Nr 240, poz. 2027 ze zm.).

Sąd Okręgowy stanął na stanowisku, że skoro uczestnicy postępowania, jak każdy

inny podmiot zainteresowany, mogli skorzystać osobiście bądź przy pomocy

biegłego geodety z zasobów geodezyjnych, to byli w stanie zgłosić zaoferowane

w skardze dowody w poprzednim postępowaniu.

Z zapatrywaniem powyższym – co trafnie podnoszą w zażaleniu skarżący –

nie można się jednak zgodzić. Akcentowana przez Sąd Okręgowy zasada

dostępności zasobów geodezyjnych

nie przesądza jeszcze o obiektywnej

możliwości

jako

skorzystania

zainteresowanych

w

z

nich,

postępowaniu

środków

dowodowych,

rozgraniczeniowym.

Punktem

przez

wyjścia

do przeprowadzenia oceny, czy strona miała możliwość skorzystania z określonego

środka dowodowego w poprzednim postępowaniu stanowić musi stwierdzenie,

że środek ten był stronie znany. Wniosek, jaki w tym zakresie wysnuł Sąd

Okręgowy budzi istotne zastrzeżenia.

Ustalanie przebiegu granicy oraz sposób i tryb wykonywania przez geodetę

czynności

ustalania

przebiegu

granicy

i

sporządzania

dokumentacji

przy

rozgraniczaniu nieruchomości określają przepisy rozporządzenia Ministra Spraw

Wewnętrznych i Administracji oraz Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej z dnia

14 kwietnia 1999 r. w sprawie rozgraniczania nieruchomości (Dz.U. Nr 45, poz.

453). W Rozdziale 2 tej regulacji (w §§ 3 – 7 ) wskazane zostały rodzaje

dokumentów stanowiących podstawę ustalenia przebiegu granic nieruchomości.

Identyfikacja tych dokumentów, jako mających znaczenie dla ustalenia przebiegu

granic konkretnych nieruchomości, nie jest zadaniem łatwym i z reguły wymaga

wiadomości specjalnych. Okoliczność ta nie została przez Sąd Okręgowy

dostrzeżona. Z motywów zaskarżonego postanowienia wynika, że stanowiąca

podstawę dokonanego rozgraniczenia opinia biegłego geodety sporządzona

została

bez

uwzględnienia

powołanych

przez

skarżących

dokumentów

geodezyjnych. Kwestia przyczyn tego stanu rzeczy pozostała poza zakresem

rozważań Sądu Okręgowego, mimo że opiniujący w sprawie biegły geodeta miał

szerszy aniżeli skarżący dostęp do zasobu geodezyjnego zawierającego

dokumenty służące ustaleniu przebiegu spornej granicy (§ 10 rozporządzenia

Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 17 maja 1999 r. w sprawie

określenia rodzajów materiałów stanowiących państwowy zasób geodezyjny

i kartograficzny, sposobu i trybu ich gromadzenia i wyłączania z zasobu oraz

udostępniania zasobu; Dz.U. Nr 49, poz. 493). Nie można zatem wykluczyć,

że istniały

obiektywne

trudności

uniemożliwiające

biegłemu,

jak

również

skarżącym, skorzystanie ze wskazanych w skardze dokumentów w poprzednim

postępowaniu. W konsekwencji nie sposób odeprzeć podniesionych w zażaleniu

zarzutów naruszenia przez Sąd Okręgowy przepisów art. 410 § 1 i art. 403 § 2

k.p.c.

Z przytoczonych względów Sąd Najwyższy orzekł, jak w sentencji (art. 398 15

§ 1 w zw. z art. 3941 § 3 k.p.c.).

jz