III CSK 88/05 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt III CSK 88/05

POSTANOWIENIE

Dnia 20 grudnia 2005 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Henryk Pietrzkowski (przewodniczący)

SSN Maria Grzelka (sprawozdawca)

SSN Zbigniew Strus

w sprawie z wniosku Stanisława W.

przy uczestnictwie Piotra W. oraz Prokuratora Prokuratury Okręgowej

w R.

o ubezwłasnowolnienie,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej

w dniu 20 grudnia 2005 r.,

skargi kasacyjnej uczestnika Piotra W.

od postanowienia Sądu Apelacyjnego z dnia 8 czerwca 2005 r., sygn. akt (...),

uchyla zaskarżone postanowienie i sprawę przekazuje Sądowi

Apelacyjnemu do ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia o

kosztach postępowania kasacyjnego.

Uzasadnienie

Zaskarżonym postanowieniem Sąd Apelacyjny oddali apelację uczestnika

postępowania Piotra W. od postanowienia Sądu Okręgowego w R. z dnia 28

stycznia 2005 r., mocą którego uczestnik postępowania został ubezwłasnowolniony

całkowicie. Sąd Apelacyjny podzielił stanowisko Sądu Okręgowego, że uczestnik z

powodu choroby psychicznej nie jest w stanie kierować swoim postępowaniem co

wyraża się w niepodejmowaniu leczenia i niezdolności do samodzielnej egzystencji

w zakresie zaspokajania podstawowych potrzeb życiowych. Sąd oddalił wniosek

pełnomocnika

procesowego

odwoławczym,

o

uczestnika,

dopuszczenie

reprezentującego

dowodów

uczestnika w latach (....-....) r., z opinii

z 10 kart

w

postępowaniu

wypisowych

leczenia

innego biegłego lekarza psychiatry

opracowanej przy udziale psychologa i ze świadka Jacka

W. na okoliczność

możności samodzielnego podejmowania przez uczestnika czynności prawnych i

faktycznych uznając że skarżący mógł wnosić o dopuszczenie tych dowodów w

postępowaniu przed Sądem pierwszej instancji i nie wykazał przyczyn, dla których

byłoby to niemożliwe.

W skardze kasacyjnej uczestnik postępowania zarzucił, że zaskarżone

postanowienie narusza art. 378 w zw. z art. 379 pkt 5 k.p.c. oraz art. 381 k.p.c.

przez pozbawienie go możności obrony jego praw wskutek niedopuszczenia

dowodów wskazujących na samodzielność życiową uczestnika, a ponadto - art.

278 § 1 w zw. z art. 285 § 1 k.p.c. przez zaniechanie należytego wyjaśnienia

wszystkich istotnych okoliczności związanych z kwestią samodzielnego bytowania

uczestnika. Zarzucił też naruszenie prawa materialnego - art. 13 § 1 k.c. przez

błędną wykładnię i bezpodstawne przyjęcie, że ubezwłasnowolnienie jest celowe

i służy zaspokojeniu interesu uczestnika. Z powołaniem się na powyższe wnosił

o uchylenie

zaskarżonego

postanowienia

i

przekazanie

sprawy

Sądowi

Apelacyjnemu do ponownego rozpoznania.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zarzut pozbawienia uczestnika możności obrony jego praw w postępowaniu

odwoławczym nie był zasadny; w postępowaniu tym skarżący korzystał z pomocy

profesjonalnego pełnomocnika procesowego, zatem – możność obrony praw miał

zapewnioną. Brak było podstaw do stwierdzenia nieważności postępowania,

o której mowa w art. 379 pkt 5 k.p.c. Również nie był zasadny zarzut naruszenia

art. 278 § 1 k.p.c. w zw. z art. 285 § 1 k.p.c. w aspekcie należytego wyjaśnienia

wszystkich istotnych okoliczności ponieważ wymienione przepisy nie przewidują

obowiązku właściwego wyjaśnienia wszystkich okoliczności lecz prawo sądu

dopuszczenia dowodu z jednego lub kilku biegłych; z tego prawa skorzystały

obydwa orzekające w nin. sprawie Sądy.

Nie można natomiast odmówić skarżącemu racji odnośnie do zarzutu

naruszenia art. 381 k.p.c. W sytuacji, gdy Sąd Apelacyjny ustalił, iż uczestnik

postępowania

cierpi

na

przewlekłe

zaburzenia

urojeniowo-prześladowcze,

wyrażające się m.in. nieufnością do opinii biegłego psychiatry i całkowitym

zniesieniu krytycyzmu w odniesieniu do swego staniu zdrowia psychicznego

należało przyjąć, że nie rozumował on adekwatnie do obiektywnie istniejącej

rzeczywistości i nie zdawał sobie sprawy z konieczności dowodzenia przed Sądem

pierwszej instancji tego, co było dla niego oczywiste, tj. że jest samodzielny

i samowystarczający w zaspokajaniu życiowych potrzeb. Jakkolwiek więc osobie

zdrowej psychicznie można by postawić zarzut spóźnionego zgłoszenia wniosków

na okoliczności i odnośnie do dowodów, które były znane w postępowaniu

pierwszoinstancyjnym, o tyle zarzutu tego rodzaju nie sposób wysunąć wobec

osoby chorej psychicznie, żyjącej we własnym, częściowo urojonym świecie

z przekonaniem, że oczywiście jest zdrowa i w pełni samodzielna. W tych

okolicznościach trzeba się zgodzić z Autorką kasacji, że w postępowaniu przed

Sądem pierwszej instancji uczestnik nie mógł powołać dowodów zawnioskowanych

następnie na rozprawie apelacyjnej oraz, że odmowa ich dopuszczenia przez Sąd

Apelacyjny, jedynie z uwagi na spóźnienie, w okolicznościach niniejszej sprawy

musi być poczytana zaskarżonemu orzeczeniu za uchybienie procesowe, które

mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Wypada zauważyć, że wnioski

dowodowe uczestnika nie spotkały się z opozycją Prokuratora, który – nota bene także popierał apelację skarżącego.

Z przedstawionych względów Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji

(art. 39815 § 1 k.p.c.).