III CSK 81/07 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt III CSK 81/07

POSTANOWIENIE

Dnia 22 sierpnia 2007 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Marek Sychowicz (przewodniczący)

SSN Henryk Pietrzkowski

SSN Dariusz Zawistowski (sprawozdawca)

w sprawie z wniosku T.S.

przy uczestnictwie J.S.

o stwierdzenie nabycia spadku,

po rozpoznaniu w Izbie Cywilnej na posiedzeniu niejawnym

w dniu 22 sierpnia 2007 r.,

skargi kasacyjnej wnioskodawcy

od postanowienia Sądu Okręgowego w Z.

z dnia 9 października 2006 r., sygn. akt [...],

uchyla zaskarżone postanowienie i przekazuje sprawę Sądowi

Okręgowemu w Z. do ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia

o kosztach postępowania kasacyjnego.

Uzasadnienie

Sąd Rejonowy w B. postanowieniem z dnia 30 czerwca 2006 r. stwierdził, że

spadek po O.S. na podstawie testamentu nabyła uczestniczka postępowania J.S..

Testament sporządzony w dniu 20 marca 1998 r. w formie aktu notarialnego w

ocenie Sądu pierwszej instancji odpowiadał wymogom co do formy i trybu jego

sporządzenia. Wnioskodawca nie wykazał zaś istnienia jakiejkolwiek z przesłanek

dla stwierdzenia nieważności testamentu. Przemawiało to za stwierdzeniem

nabycia spadku zgodnie z treścią testamentu sporządzonego przez O.S.

Sąd Okręgowy w Z. po rozpoznaniu apelacji wnioskodawcy oddalił ją

postanowieniem z dnia 9 października 2006 r., podzielając w całości ustalenia

faktyczne, ocenę materiału dowodowego i ocenę prawną wyrażoną przez Sąd

pierwszej instancji.

Skarga kasacyjna wnioskodawcy została oparta o obie podstawy określone

w art. 3093 § 1 k.p.c. W ramach podstawy naruszenia przepisów postępowania

skarżący zarzucił obrazę art. 378 § 1 k.p.c. w zw. z art. 13 § 2 k.p.c., a w ramach

podstawy naruszenia prawa materialnego obrazę art. 1010 i 954 § 1 pkt 1 i 3 k.c.

W oparciu o te zarzuty wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia

i przekazanie sprawy Sądowi Okręgowemu w Z. do ponownego rozpoznania,

ewentualnie jego uchylenie i stwierdzenie, że spadek po O.S. nabyli na podstawie

ustawy wnioskodawca i uczestniczka postępowania po ½.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

W skardze kasacyjnej zasadnie zarzucono naruszenie art. 378 § 2 k.p.c.

Przepis ten, który określa granice, w których sąd drugiej instancji rozpoznaje

sprawę, nakłada równocześnie na ten sąd obowiązek rozpoznania apelacji poprzez

odniesienie się do wszystkich zarzutów mających znaczenie dla rozstrzygnięcia

sprawy. Zwracał na to uwagę wielokrotnie w swoich orzeczeniach Sąd Najwyższy

(por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 15 listopada 2002 r., V CKN 134/00, LEX nr

77047, postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 5 czerwca 2002 r., II CKN 748/00,

LEX nr 55254). Nie ulega zaś wątpliwości, że Sąd Okręgowy w Z. ocenę części

zarzutów zawartych w apelacji wnioskodawcy zupełnie pominął. Wskazuje na to

jednoznacznie już przedstawienie w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku zakresu

zaskarżenia. Pominięto w nim wyraźnie przytoczenie części zarzutów apelacji tj.

zarzutu sprzeczności istotnych ustaleń sądu z treścią materiału dowodowego oraz

dokonania błędnych ustaleń faktycznych. Natomiast odnotowany przez Sąd drugiej

instancji zarzut naruszenia art. 231 nie został w najmniejszym stopniu rozważony, a

rozpoznanie zarzutu naruszenia art. 233 zostało ograniczone praktycznie do

stwierdzenia, że zarzut ten jest nieusprawiedliwiony. Wskazane wyżej zarzuty

odnosiły się do ustalenia okoliczności faktycznych i związanej z nimi oceny, czy

testatorka była w stanie własnoręcznie podpisać testament, w jakim stanie

psychicznym znajdowała się w chwili sporządzenia testamentu i czy była na nią

wywierana presja przez uczestniczkę postępowania. Ich rozpoznanie było zatem

istotne dla rozstrzygnięcia sprawy. W tych okolicznościach pominięcie rozpoznania

wskazanych wyżej zarzutów przez Sąd drugiej instancji stanowiło poważne

naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik

sprawy. Z tego względu skarga kasacyjna była uzasadniona i zaskarżone

postanowienie podlegało uchyleniu na podstawie art. 398 15 § 1 k.p.c. Wobec

istnienia podstawy do uwzględnienia skargi kasacyjnej wskazanej w art. 398 3 § 1

pkt 2 k.p.c., bezprzedmiotowe stało się rozpoznanie zawartych w skardze

kasacyjnej także zarzutów naruszenia prawa materialnego, których prawidłowe

zastosowanie

było

uzależnione

od

oceny

okoliczności

skutecznością rozporządzenia testamentowego O.S.

związanych

ze