Legislator Case Law & Legislation
III CSK 71/09 AI generated

III CSK 71/09 · Sąd Najwyższy

Case Number III CSK 71/09
Court / Authority
Jurisdiction Poland (PL)
Outcome postanowienie

Legislator summary

AI generated

Spółdzielnia Mieszkaniowa O., na podstawie art. 35 ust. 41 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o spółdzielniach mieszkaniowych, wniosła o stwierdzenie, że nabyła

Legislator headnote

AI generated

art. 172 k.c, art. 112 k.c, art. 176 k.c, art. 123 k.c, art. 175 k.c, art. 21 ust. 1 Konstytucji RP; III CSK 71/09 · Sąd Najwyższy: 35 ust. 41 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o spółdzielniach mieszkaniowych, wniosła o stwierdzenie, że nabyła

Keywords

AI generated
art. 172 k.c art. 112 k.c art. 176 k.c art. 123 k.c art. 175 k.c art. 21 ust. 1 Konstytucji RP

Cited Legislation

AI generated
art. 172 k.c
k.c. w zw. z art. 172 k.c.). Naczelną przesłanką zasiedzenia jest posiadanie
art. 112 k.c
z końcem dnia, który swą datą odpowiada terminowi nabycia posiadania (art. 112
art. 176 k.c
Doliczając na mocy art. 176 k.c.
art. 123 k.c
na podstawie art. 123 k.c.
art. 175 k.c
na podstawie art. 123 k.c. w zw. z art. 175 k.c. przerwany został wnioskiem z dnia
art. 21 ust. 1 Konstytucji RP
należy za rażące naruszenie konstytucyjnie chronionego prawa własności (art. 21
art. 328 k.p.c
niewłaściwą interpretację, oraz naruszenie prawa procesowego – art. 328 k.p.c.
art. 391 § 1 k.p.c
(zapewne chodziło o jego § 2), który w związku z art. 391 § 1 k.p.c.

Cited Case Law

AI generated
III CZP 115/08
Uchwała z dnia 26 listopada 2008 r., III CZP 115/08 Sędzia SN Irena Gromska-Szuster (przewodniczący, sprawozdawca) Sędzia SN Gerard Bieniek Sędzia SN Marian Kocon Sąd Najwyższy w sprawie z wniosku Spółdzielni Mieszkaniowej W.-P. z siedzibą w W. przy uczestnictwie Gminy W. o stwierdzenie zasiedzenia, po rozstrzygnięciu w Izbie Cywilnej na posiedzeniu jawnym w dniu 26 listopada 2008 r. zagadnienia prawnego przedstawionego przez Sąd Okręgowy we Wrocławiu postanowieniem z dnia 14 lipca 2008 r.: „Czy spółdzielni mieszkaniowej, która powstała w wyniku podziału spółdzielni i tym samym nie jest tą, która wybudowała przed podziałem budynek na podstawie pozwolenia na budowę i decyzji lokalizacyjnej przysługuje uprawnienie z art. 35 ust. 41 ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych z dnia 15 grudnia 2000 r. wprowadzonego ustawą z dnia 14 czerwca 2007 r. o zmianie ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2007 r.
III CZP 138/08
Sygn. akt III CZP 138/08 UCHWAŁA Dnia 24 lutego 2009 r. Sąd Najwyższy w składzie : SSN Jacek Gudowski (przewodniczący) SSN Stanisław Dąbrowski (sprawozdawca) SSN Elżbieta Skowrońska-Bocian Protokolant Bożena Nowicka w sprawie z wniosku Spółdzielni Mieszkaniowej „C.” w W. przy uczestnictwie Miasta W. o zasiedzenie, po rozstrzygnięciu w Izbie Cywilnej na posiedzeniu jawnym w dniu 24 lutego 2009 r., zagadnienia prawnego przedstawionego przez Sąd Okręgowy w W. postanowieniem z dnia 17 listopada 2008 r., „Czy przepis art. 35 ust. 41 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o spółdzielniach mieszkaniowych wyłącza zasiedzenie nieruchomości przez spółdzielnię mieszkaniową będącą następcą prawnym spółdzielni, która na nieruchomości tej wybudowała budynek?” podjął uchwałę:

Need to analyze how this precedent applies to your matter?

Cross-reference this judgment against statutes, commentaries, and subsequent citing case law inside Legislator AI.

Open in Legislator →

Full text

Sygn. akt III CSK 71/09

POSTANOWIENIE

Dnia 17 listopada 2009 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Jacek Gudowski (przewodniczący)

SSN Irena Gromska-Szuster

SSA Barbara Trębska (sprawozdawca)

Protokolant Bożena Nowicka

w sprawie z wniosku Spółdzielni Mieszkaniowej O.

przy uczestnictwie Gminy Miejskiej K.

o stwierdzenie nabycia własności w drodze zasiedzenia,

po rozpoznaniu w Izbie Cywilnej w dniu 17 listopada 2009 r.,

na rozprawie

skargi kasacyjnej wnioskodawcy

od postanowienia Sądu Okręgowego w K.

z dnia 16 października 2008 r., sygn. akt [..],

uchyla zaskarżone postanowienie i przekazuje sprawę Sądowi

Okręgowemu w K. do ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia

o kosztach postępowania kasacyjnego.

Uzasadnienie

Spółdzielnia Mieszkaniowa O., na podstawie art. 35 ust. 41 ustawy z dnia 15

grudnia 2000 r. o spółdzielniach mieszkaniowych, wniosła o stwierdzenie, że nabyła

przez zasiedzenie z dniem 31 lipca 2007 r. własność nieruchomości położonej w K.

przy ul. E., zabudowanej budynkami nr 17 i 19, stanowiącej działkę nr 4/4

o powierzchni 0,1313 ha.

Uczestnik postępowania – Gmina Miejska K. wniosła o oddalenie wniosku.

Postanowieniem z dnia 25 kwietnia 2008 r. Sąd Rejonowy w K. oddalił

wniosek. Na podstawie niespornych i udokumentowanych faktów ustalił, że dla

działki nr 4 o powierzchni 0,4234 ha, która uległa podziałowi na działki nr 4/4 i 4/5,

prowadzona jest księga wieczysta KW nr [...], w której jako właściciel ujawniona jest

Gmina K. Nabyła ona tę nieruchomość z dniem 27 maja 1990 r. na podstawie

przepisów ustawy z dnia 10 maja 1990 r. – przepisy wprowadzające ustawę o

samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych. Decyzją z

dnia 22 września 1977 r. wydano pozwolenie na budowę na spornej nieruchomości

na rzecz Wojewódzkiej Spółdzielni Mieszkaniowej, która działała na zlecenie

Spółdzielni Mieszkaniowej N. Na podstawie tego pozwolenia Spółdzielnia

Mieszkaniowa O. rozpoczęła budowę budynków mieszkalnych nr 17 i 19. W dniu 3

czerwca 1980 r. Spółdzielnia ta została przejęta w drodze połączenia przez

wnioskodawczynię, tj. Spółdzielnię Mieszkaniową O., na którą przeszło posiadanie

spornej nieruchomości i kontynuacja rozpoczętej na niej budowy.

Gmina Miejska K. wystąpiła do wnioskodawczyni o wydanie użytkowanej

przez nią bez tytułu prawnego części przedmiotowej nieruchomości. W odpowiedzi

Spółdzielnia wniosła o wstrzymanie działań związanych z żądaniem wydania działki

do czasu zakończenia toczącego się przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym

postępowania o zwrot wywłaszczonej części działki nr 418, na skutek wniesienia

skargi na decyzję Wojewody utrzymującą w mocy decyzję Prezydenta Miasta K. w

przedmiocie odmowy zwrotu wywłaszczonej nieruchomości na rzecz następcy

prawnego poprzedniego właściciela – tj. wnioskującej spółdzielni. Postępowanie to

zakończyło się ostatecznie wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego

oddalającym skargę spółdzielni na decyzję Wojewody. Wnioskiem z dnia

23 września 2005 r. Wydział Skarbu Miasta w imieniu Gminy Miejskiej K. wystąpił

do sądu o zawezwanie Spółdzielni do próby ugodowej w sprawie wydania

nieruchomości. Do ugody nie doszło.

W ocenie Sądu Rejonowego wniosek o zasiedzenie nie jest zasadny.

Przepis art. 35 ust. 41 ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych, który wszedł

w życie w dniu 14 czerwca 2007 r., stanowi, że przy spełnieniu wymienionych

w nim warunków spółdzielnia może nabyć na własność nieruchomość przez

zasiedzenie. Wobec braku wyjaśnienia tego pojęcia w ustawie o spółdzielniach

mieszkaniowych, zdaniem Sądu pierwszej instancji, stosować należy definicję z art.

172 k.c., zgodnie z którą zasiedzenie jest pierwotnym sposobem uzyskania

własności rzeczy z mocy prawa, przez fakt samoistnego i nieprzerwanego

posiadania przez oznaczony w ustawie okres. Nie jest uzasadniona inna, odmienna

od tej interpretacja pojęcia zasiedzenia na gruncie art. 35 ust. 4 1 ustawy

o spółdzielniach

mieszkaniowych,

gdyż wówczas pojawiłyby się

trudności

z określeniem terminu w jakim zasiedzenie miałoby nastąpić. Nadto, gdyby

ustawodawca nie chciał, by stosowano odpowiednio przepisy kodeksu cywilnego

o zasiedzeniu, to sam zdefiniowałby to pojęcie albo stwierdził, że spółdzielnia

spełniająca określone w przepisie art. 35 ust. 41 ustawy przesłanki nabywa

własność nieruchomości z mocy prawa. Podstawowym warunkiem nabycia

własności nieruchomości przez zasiedzenie jest upływ oznaczonego ustawą

terminu nieprzerwanego posiadania samoistnego, a długość tego terminu zależy od

dobrej lub złej wiary w chwili nabycia posiadania. Nabycie własności następuje

z końcem dnia, który swą datą odpowiada terminowi nabycia posiadania (art. 112

k.c. w zw. z art. 172 k.c.). Naczelną przesłanką zasiedzenia jest posiadanie

samoistne, a więc faktyczne władanie rzeczą jak właściciel.

Nie

ulega,

zdaniem

Sądu

Rejonowego

wątpliwości,

że

zarówno

wnioskodawca, jak i jego poprzednik prawny posiadali i posiadają obecnie działkę

nr 4/4, na której wznieśli budynki mieszkalne, które utrzymują i użytkują otaczający

je teren, tworzący pewną całość gospodarczą i funkcjonalną. Posiadanie

wnioskodawczyni było samoistne, gdyż władała ona nieruchomością jak właściciel

oraz manifestowała zamiar takiego posiadania przed wszystkimi.

Nie spełniona została natomiast – w ocenie Sądu Rejonowego – druga

przesłanka, a mianowicie upływ oznaczonego w ustawie czasokresu posiadania,

którego długość zależy od tego, czy posiadacz uzyskał swe posiadanie w dobrej

czy w złej wierze. Ponieważ wnioskodawczyni jest posiadaczem w złej wierze (przy

dołożeniu należytej staranności mogła się bowiem dowiedzieć, że nie jest

właścicielem

nieruchomości),

termin

zasiedzenia

przez

nią

przedmiotowej

nieruchomości wynosi 30 lat. Doliczając na mocy art. 176 k.c. posiadanie

poprzednika prawnego wnioskodawczyni i uwzględniając przepisy ustawy z dnia

28 lipca 1990 r. o zmianie ustawy k.c. (zgodnie bowiem z jej art. 10, od dnia wejścia

w życie tej ustawy rozpoczyna się bieg zasiedzenia nieruchomości stanowiących

własność

Gminy),

Sąd

Rejonowy

stwierdził,

iż

termin

zasiedzenia

dla

wnioskodawczyni upłynąłby w dniu 8 czerwca 2007 r. Jednakże bieg zasiedzenia

na podstawie art. 123 k.c. w zw. z art. 175 k.c. przerwany został wnioskiem z dnia

23 września 2005 r., którym Gmina Miejska K. wystąpiła do sądu o zawezwanie

Spółdzielni do próby ugodowej w sprawie wydania nieruchomości. Sąd Rejonowy

podniósł, że poza faktem niespełnienia przesłanki upływu odpowiedniego czasu,

wnioskodawczyni wypełniła wymagania określone w art. 35 ust. 4 1 ustawy o

spółdzielniach mieszkaniowych, tj. w dniu 5 grudnia 1990 r. była posiadaczem

nieruchomości gruntowej stanowiącej własność gminy, i przed tym dniem na

podstawie pozwolenia na budowę i decyzji lokalizacyjnej wybudowała budynek.

Sąd Okręgowy w K., oddalając apelację wnioskodawczyni, podzielił co

prawda ustalenia faktyczne Sądu pierwszej instancji, przyjmując je za własne, nie

zgodził się jednak z argumentacją prawną zaprezentowaną w zaskarżonym

orzeczeniu. Dokonał odmiennej interpretacji art. 35 ust. 4 1 ustawy o spółdzielniach

mieszkaniowych w zakresie posłużenia się przez ustawodawcę terminem

„zasiedzenie". Stwierdził, że przyjmując wykładnię Sądu Rejonowego należałoby

zakładać całkowity brak racjonalnego działania ustawodawcy, a przepis powyższy

uznać za zbędny. Jeśli bowiem w pełni miałyby zastosowanie przepisy kodeksu

cywilnego o zasiedzeniu, to należałoby dojść do wniosku, że ustawodawca przez

art. 35 ust. 41 ustawy zaostrzył względem spółdzielni wymogi formalne nabycia

nieruchomości przez zasiedzenie. Spółdzielnie, poza spełnieniem przesłanek

samoistności posiadania przez okres 20 lub 30 lat, musiałyby wykazać się

zabudowaniem nieruchomości przed dniem 5 grudnia 1990 r. i to na podstawie

zezwolenia na budowę oraz decyzji lokalizacyjnej. Sąd Okręgowy nie podzielił też

stanowiska Sądu pierwszej instancji co do braku możliwości przyjęcia, że art. 35

ust. 41 ustawy wprowadza odmienne od kodeksu cywilnego przesłanki zasiedzenia.

Przepis ten wymaga spełnienia dwóch warunków: zabudowy nieruchomości na

podstawie stosowanych decyzji przed dniem 5 grudnia 1990 r. oraz posiadania (bez

rygoru, że ma być to posiadanie samoistne) nieruchomości w dniu 5 grudnia 1990 r.

Jednakże – zdaniem Sądu Okręgowego – data 5 grudnia 1990 r. nie może

oznaczać dnia nabycia nieruchomości przez zasiedzenie, bowiem musiałoby to

wprost wynikać z ustawy, a tymczasem stanowi ona, że uprawniony nabywa

własność (a nie że ją nabył). Jednocześnie to stanowcze stwierdzenie wskazuje,

w ocenie Sądu Okręgowego, że skutek zasiedzenia miał nastąpić w dacie wejścia

w życie ustawy, czyli w dniu 31 lipca 2007 r. Oceną sądu musi być zatem objęty

okres posiadania od dnia objęcia w posiadanie (najpóźniej od dnia 5 grudnia

1990 r.) do dnia wejścia w życie ustawy, czyli do 31 lipca 2007 r. Wolą

ustawodawcy

było

stworzenie

spółdzielniom

mieszkaniowym

możliwości

skutecznego uregulowania stanu prawnego gruntów, na których wzniosły budynki

lub inne urządzenia trwale z gruntem związane, w konsekwencji zmierzając do

odejścia od instytucji spółdzielczych praw do lokali i umożliwienia przekształcenia

ich w odrębną własność. Niedopuszczalna zatem, w ocenie Sądu drugiej instancji.

jest wykładnia zaostrzająca wymogi względem spółdzielni. Niemniej jednak art. 35

ust. 41 ustawy pozostaje częścią systemu cywilnego i skoro ustawa ta nie wyłącza

regulacji ogólnych kodeksu cywilnego, w tym w art. 123 k.c., to zawezwanie do

próby ugodowej celem wydania nieruchomości w okresie biegu terminu

zasiedzenia, zniwelowało możliwość uwzględnienia wniosku na podstawie

powyższego przepisu. Zanegowanie możliwości „obrony" właściciela przez

interpretację wyłączającą w całości zastosowanie przepisów kodeksu cywilnego –

w braku jednoznacznego stanowiska ustawodawcy w samej ustawie – uznać

należy za rażące naruszenie konstytucyjnie chronionego prawa własności (art. 21

ust. 1 Konstytucji RP). Reasumując, Sąd Okręgowy przyjął, że bieg zasiedzenia

przerwany został przez wniosek Gminy z dnia 23 września 2005 r. o wydanie

nieruchomości (art. 175 k.c. w zw. z art. 123 k.c.), co prowadzi do oddalenia

apelacji, mimo częściowo błędnego uzasadnienia zaskarżonego postanowienia.

W skardze kasacyjnej wnioskodawczyni zarzuciła naruszenie prawa

materialnego art. 35 ust. 41 ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych z dnia

15 grudnia 2000 r. przez dokonanie błędnej wykładni, art. 172 k.c. przez

niewłaściwą interpretację, oraz naruszenie prawa procesowego – art. 328 k.p.c.

Wniosła o zmianę zaskarżonego postanowienia i uwzględnienie apelacji w

całości, ewentualnie o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego

rozpoznania lub uchylenie postanowień Sądów pierwszej i drugiej instancji i

przekazanie sprawy Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania i

rozstrzygnięcia o kosztach postępowania kasacyjnego.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

W pierwszej kolejności rozważenia wymaga zarzut skargi kasacyjnej

dotyczący

naruszenia

przepisów

postępowania.

W

ramach

tej

podstawy

zaskarżenia, wskazując na art. 328 k.p.c., skarżąca zarzuca dokonanie nienależytej

oceny materiału dowodowego i przez to błędne wyjaśnienie podstawy prawnej

wyroku oraz błędne przytoczenie przepisów prawa i przyjęcie, że wnioskodawczyni

nie spełniła warunków nabycia własności nieruchomości przez zasiedzenie. Tak

sprecyzowane naruszenie prawa procesowego jest wadliwe. Błąd w subsumcji, do

czego w istocie zarzut powyższy się sprowadza, jest istotą naruszenia prawa

materialnego, a nie procesowego. Powołany w skardze przepis art. 328 k.p.c.

(zapewne chodziło o jego § 2), który w związku z art. 391 § 1 k.p.c. ma

zastosowanie

także

w

postępowaniu

apelacyjnym,

dotyczy

poprawności

sporządzenia uzasadnienia, przez wskazanie jakie elementy konstrukcyjne

powinno ono zawierać. Skarga kasacyjna uchybienia w tym zakresie nie zarzuca.

Przepis powyższy nie może natomiast stanowić podstawy do kwestionowania

oceny materiału dowodowego, gdyż – pomijając zakaz podważania takiej oceny

w skardze kasacyjnej wynikający z art. 3983 § 3 k.p.c. – przepis art. 328 § 2 k.p.c.

w ogóle nie dotyczy kwestii oceny dowodów, a regulację prawną w tym zakresie

zawiera niepowołany przez skarżącego art. 233 § 1 k.p.c. Wskazać należy, iż

skarga kasacyjna w istocie nie podważa oceny żadnego z przeprowadzonych

w sprawie dowodów, jako że podstawa faktyczna rozstrzygnięcia nie była

w rozpoznawanej sprawie przedmiotem sporu. Dotyczył on bowiem jedynie

wykładni przepisu prawa materialnego stanowiącego podstawę prawną żądania,

a mianowicie art. 35 ust. 41 ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych z dnia

15 grudnia 2000 r. (jedn. tekst: Dz. U. z 2003 r. Nr 119, poz. 1116 ze zm. – dalej:

„u.s.m."). Do zakwestionowania dokonanej przez Sąd Okręgowy interpretacji

powyższego przepisu sprowadza się też istota skargi kasacyjnej. W zakresie tym

skarga jest uzasadniona.

Zgodnie z art. 35 ust. 41 u.s.m., spółdzielnia mieszkaniowa, która w dniu

5 grudnia 1990 r. była posiadaczem nieruchomości gruntowej, stanowiącej własność

Skarbu Państwa albo gminy, albo gdy właściciel tej nieruchomości pozostaje nieznany

pomimo podjętych starań o jego ustalenie, i przed tym dniem na podstawie pozwolenia

na budowę i decyzji lokalizacyjnej spółdzielnia ta wybudowała budynek, nabywa

własność tej nieruchomości przez zasiedzenie. Wątpliwości odnośnie do prawidłowego

stosowania powyższego przepisu są wynikiem posłużenia się w nim przez

ustawodawcę instytucją prawa cywilnego jaką jest zasiedzenie, które na gruncie prawa

polskiego ma określone znaczenie normatywne (art. 172 k.c.), do uregulowania stanu

prawnego

nieruchomości

zabudowanych

i

posiadanych

przez

spółdzielnie

mieszkaniowe w dniu 5 grudnia 1990 r., przy jednak odmiennym w ustawie

o spółdzielniach mieszkaniowych od unormowania zawartego w kodeksie cywilnym,

uregulowaniu przesłanek tego zasiedzenia. W związku z tym powstał problem

stosowania przesłanek niezbędnych do zasiedzenia nieruchomości określonych w art.

172 k.c., w tym przede wszystkim odnoszących się do charakteru i czasokresu

nieprzerwanego posiadania nieruchomości, do zasiedzenia unormowanego w art. 35

ust. 41 u.s.m. Stanowisko Sądu Okręgowego, iż zasiedzenie z ustawy o spółdzielniach

mieszkaniowych nie jest tożsame z zasiedzeniem z kodeksu cywilnego jest

prawidłowe, aczkolwiek Sąd ten nie ustrzegł się niekonsekwencji w swym

rozumowaniu. Wychodząc bowiem z trafnego założenia, iż w art. 35 ust. 41 u.s.m.

ustawodawca wprowadził szczególne (odrębne) przesłanki zasiedzenia w postaci

zabudowy nieruchomości na podstawie stosownych decyzji przed dniem 5 grudnia

1990 r. i jej (nie tylko samoistnego) posiadania w tymże dniu, Sąd Okręgowy uznał

jednocześnie,

że

odmienność

uregulowanego

w

ustawie

o

spółdzielniach

mieszkaniowych zasiedzenia na tym się kończy, co oznacza, iż do nabycia własności

nieruchomości w drodze tego zasiedzenia wymagany jest okres nieprzerwanego

posiadania co najmniej od 5 grudnia 1990 r. do dnia wejście w życie ustawy

nowelizującej ustawę o spółdzielniach mieszkaniowych i wprowadzającej do niej art.

35 ust. 41 (ustawa z dnia 14 czerwca 2007 r. – Dz. U. Nr 125, poz. 873), tj. do dnia

31 lipca 2007 r. Pogląd ten zasadnie kwestionowany jest w skardze kasacyjnej.

Nie uwzględnia on bowiem w pełni celu i funkcji regulacji zawartej w art. 35 ust.

41 u.s.m., a z uwagi na wątpliwości interpretacyjne jakie przepis ten stwarza, jego

wykładnia językowa jest niewystarczająca, co prowadzi do konieczności posłużenia się

także wykładnią funkcjonalną. Nie można było zatem pominąć celu, w jakim przepis

art. 35 ust. 41 u.s.m. został dodany do wcześniej już obowiązującej regulacji art. 35,

zmierzającej do unormowania na rzecz spółdzielni mieszkaniowych stanu prawnego

nieruchomości będących w ich posiadaniu i przez nich zabudowanych, co z kolei było

niezbędne do realizacji nałożonego na zarządy spółdzielni obowiązku wykonania

czynności, które mają przygotować spółdzielnię i jej członków, a także inne osoby

używające lokali w budynkach spółdzielni, do ustanawiania odrębnej własności lokali

i przenoszenia jej przez spółdzielnię na inne osoby (art. 42 u.s.m.). Praktyka wykazała,

że unormowania z art. 35 u.s.m. prowadzące do nabycia przez spółdzielnie

mieszkaniowe za wynagrodzeniem prawa własności gruntu (ust. 1) lub jego

wieczystego użytkowania (ust. 2), czy też własności przez zasiedzenie gdy

nieruchomość ma nieuregulowany stan prawny (ust. 4), nie wyczerpuje rozwiązań

zabezpieczających interesy spółdzielni mieszkaniowych, które przed dniem 5 grudnia

1990 r. na podstawie wymaganych wówczas zezwoleń i decyzji wybudowały

budynek na gruncie Skarbu Państwa lub gminy i w tejże dacie nieruchomość nadal

posiadały. Do czasu zmiany ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych dokonanej

ustawą z dnia 14 czerwca 2007 r. (Dz. U. Nr 125, poz. 873), spółdzielnia mogła

w takim wypadku ubiegać się jedynie o odpłatne oddanie działki w użytkowanie

wieczyste (art. 35 ust. 2 w zw. z ust. 1). Dodany wspomnianą ustawą z 14 czerwca

2007 r. przepis art. 35 ust. 41 pozwala natomiast na nabycie takiej nieruchomości

przez zasiedzenie, czyli na własność i nieodpłatnie.

Nie ulega kwestii, że jest to przepis szczególny w stosunku do art. 35 ust. 1

i 2 u.s.m. i bardzo dla spółdzielni korzystny. Jego istotą jest w rzeczywistości

uwłaszczenie spółdzielni mieszkaniowych na nieruchomościach Skarbu Państwa

lub gminy, które spółdzielnia na podstawie wymaganych prawem zezwoleń

zabudowała i posiadała w dniu 5 grudnia 1990 r. Są to bowiem jedyne wymagane

tym przepisem przesłanki do nabycia w drodze unormowanego w nim zasiedzenia

prawa

własności.

Brak

podstaw

prawnych,

aby

z

instytucji

zasiedzenia

unormowanej w art. 172 k.c. przenosić na grunt stosowania art. 35 ust. 4 1 u.s.m.

przesłankę nieprzerwanego posiadania i to przez okres od 5 grudnia 1990 r. do

dnia wejścia w życie tego przepisu, czyli do 31 lipca 2007 r. Przepis ten wymaga

bowiem jedynie posiadania nieruchomości w dniu 5 grudnia 1990 r. i w żaden

sposób nie odnosi się ani do charakteru posiadania, ani do dobrej lub złej wiary

posiadacza, ani długości i trwałości posiadania. Przy jego stosowaniu nie występuje

zatem w ogóle problem biegu zasiedzenia przeciwko właścicielowi nieruchomości.

Z tego właśnie względu w literaturze, jeszcze na gruncie art. 34 ust. 4 u.s.m., który

pozwala na zasiedzenie przez spółdzielnię mieszkaniową nieruchomości nie

posiadającej uregulowanego stanu prawnego, jeżeli tylko spółdzielnia zabudowała

ją i posiadała w dniu 5 grudnia 1990 r., nie budziło wątpliwości, że chodzi

o zasiedzenie inne niż unormowane w art. 172 k.c., a pogląd ten aktualny jest także

na gruncie art. 35 ust. 41 u.s.m. Zbieżne z nim stanowisko zajął Sąd Najwyższy,

który wskazał, iż zasiedzenie, o jakim mowa w art. 35 ust. 4 1 u.s.m., jest inną

instytucją niż zasiedzenie przewidziane w art. 172-176 k.c., gdyż dla nabycia

własności nie ma znaczenia charakter posiadania, dobra lub zła wiara, jak również

okresy posiadania przewidziane w art. 172 k.c. (por. uzasadnienie uchwały z dnia

26 listopada 2008 r., III CZP 115/08, OSNC 2009/5/71, oraz uzasadnienie

uchwały z dnia 24 lutego 2009 r., III CZP 138/08, niepubl.). Zarówno w literaturze,

jak i w powołanych orzeczeniach Sądu Najwyższego, wyrażany jest też zgodny

pogląd, iż nabycie nieruchomości przez zasiedzenie na podstawie art. 35 ust. 4 1

u.s.m. następuje z mocy prawa (podobnie jak na podstawie art. 172 k.c. i jest to

jedyne podobieństwo obu tych regulacji), z dniem wejścia w życie ustawy

nowelizującej wprowadzającej ten przepis, czyli z dniem 31 lipca 2007 r.

Stanowisko powyższe, podzielane przez Sąd Najwyższy rozpoznający niniejszą

sprawę, jest w pełni zgodne z założeniami jakie legły u podstaw wprowadzenia do

ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych art. 35 ust. 4 1. Otóż z uzasadnienia

poprawki do ustawy o zmianie powyższej ustawy w tym zakresie (obejmującej

tenże przepis) wynika, iż ma ona na celu usunięcie wątpliwości związanych z tym,

czy sąd będzie miał obowiązek sprawdzania określonych w Kodeksie cywilnym

okresów zasiedzenia. Przepis ten, mający charakter normy konstytutywnej zmierza

do ustanawiania zasiedzenia z mocy ustawy. Zgodnie z intencją ustawodawcy sąd

będzie stwierdzał zasiedzenie w przypadku spełnienia warunków wskazanych

w tym przepisie, a nie określonych w Kodeksie cywilnym (por. druk sejmowy

nr 1759 z dnia 4 czerwca 2007 r.).

W

konkluzji,

za

uzasadniony

należy

uznać

zarzut

skarżącego

błędnej wykładni art. 35 ust. 41 u.s.m. dokonanej przez Sąd Okręgowy,

a polegającej na wprowadzeniu do zasiedzenia o jakim stanowi powyższy przepis,

przesłanki właściwej dla zasiedzenia z art. 172 k.c. w postaci nieprzerwanego

posiadania nieruchomości przez spółdzielnię mieszkaniową (z tym że w tym

wypadku w okresie od co najmniej 5 grudnia 1990 r. do 31 lipca 2007 r.), jako

niezbędnej do stwierdzenia na jej rzecz nabycia w tym trybie własności

nieruchomości.

W tym stanie rzeczy, Sąd Najwyższy uwzględniając skargę kasacyjną, na

podstawie art. 39815 § 1 w zw. z art. 13 § 2 i art. 108 § 2 k.p.c. orzekł, jak

w sentencji.