III CSK 60/09 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt III CSK 60/09

POSTANOWIENIE

Dnia 4 grudnia 2009 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Hubert Wrzeszcz (przewodniczący)

SSN Katarzyna Tyczka-Rote (sprawozdawca)

SSN Kazimierz Zawada

w sprawie z powództwa Szpitala Zespolonego w K.

przeciwko Narodowemu Funduszowi Zdrowia w K.

o zapłatę,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej

w dniu 4 grudnia 2009 r.,

skargi kasacyjnej strony powodowej

od postanowienia Sądu Apelacyjnego

z dnia 15 października 2008 r., sygn. akt [...],

uchyla zaskarżone postanowienie i przekazuje sprawę Sądowi

Apelacyjnemu

do

ponownego

rozpoznania

kosztach postępowania kasacyjnego.

i orzeczenia

o

Uzasadnienie

Postanowieniem z dnia 28 lipca 2008 r. Sąd Okręgowy w K. odrzucił pozew

skierowany przez powodowy Szpital Zespolony w K. przeciwko Narodowemu

Funduszowi Zdrowia w K. o zapłatę kwoty 1 536 122,28 zł, stanowiącej równowartość

wynagrodzenia wypłaconego pracownikom za 2001 r. na podstawie art. 4a ustawy z

dnia 16 grudnia 1994 r. o negocjacyjnym systemie kształtowania przyrostu

przeciętnych wynagrodzeń u przedsiębiorców oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz.U. z

1995 r. Nr 1, poz. 2 z późn. zm., w brzmieniu nadanym ustawą nowelizującą z dnia

22 grudnia 2000 r. – Dz.U. z 2001 r., Nr 5, poz. 45). Jako podstawę odrzucenia

wskazał art. 199 § 1 pkt 2 k.p.c., uznał bowiem, że pomiędzy stronami toczyła się

już i została prawomocnie rozstrzygnięta sprawa o to samo roszczenie. Do takiego

wniosku skłoniło Sąd Okręgowy ustalenie, że w 2004 r. powód wytoczył przeciwko

temu samemu pozwanemu powództwo o zapłatę 8 672 122,50 zł z ustawowymi

odsetkami, które także dotyczyło sum odpowiadającym podwyżkom wynagrodzeń

pracowników powoda wypłaconych w oparciu o powołany wyżej przepis. Żądanie

było sprecyzowane w specyfikacji, z której wynikało, że w 2001 r. powód wypłacił

swoim 1027 pracownikom 1 725 000 zł oraz odprowadził od tej kwoty do Zakładu

Ubezpieczeń Społecznych 350 692,50 zł składek. W omawianej sprawie Sąd

Okręgowy w K. zasądził na rzecz powoda 4 960 652,61 zł z odsetkami, umorzył

postępowanie w części ponad kwotę 5 289 606,30 zł, a pozostałej części

powództwo oddalił.

Sąd I instancji ocenił, że powód w obydwu sprawach domagał się od

pozwanego zapłaty tych samych należności, odpowiadających wypłatom podwyżek

na rzecz pracowników w 2001 r. Taka sama była również podstawa prawna

zgłoszonych żądań. Różnica w wysokości roszczeń nie wyłączała, zdaniem Sądu,

stwierdzenia ich tożsamości.

Sąd

Apelacyjny

oddalił

zażalenie

powoda

na

postanowienie Sądu

Okręgowego, przychylając się do poglądu o tożsamości aktualnie dochodzonego

roszczenia i roszczenia prawomocnie osądzonego. Zaznaczył, że zakres, w jakim

roszczenia powoda zostały już rozpoznane wynika z uzasadnienia wyroku

wydanego przez Sąd Okręgowy w K. w sprawie I C …/04, w którym Sąd wyjaśnił,

że powód naliczył i wypłacił swoim pracownikom podwyżki wynagrodzeń o 203 zł

za 2001 r. (łącznie 2.414.971,80 zł) oraz o 203 zł i 110,23 zł za rok 2002 (łącznie

2.932.054,50 zł). Według stanu na 13 września 2005 r. powód wydatkował na ten

cel 5 347 025,80 zł. W kolejnym powództwie powód domaga się zasądzenia 1 536

122,28 zł również z tytułu podwyżki wynagrodzeń za ten sam okres, wypłaconych

pracownikom na podstawie wyroków sądowych. Sąd Apelacyjny zwrócił uwagę, że

w obydwu sprawach należności dotyczą tych samych pracowników, co świadczy o

tożsamości przedmiotowej obydwu spraw. Dodatkowo Sąd Apelacyjny zauważył,

że powództwo w poprzedniej sprawie zostało ostatecznie prawomocnie oddalone, a

w wyroku sąd przesądził, że pozwany nie był zobowiązany do współfinansowania

przyrostu płac, co powoduje, że w kolejnym postępowaniu kwestia ta nie

podlegałaby ponownemu badaniu.

Powód wniósł skargę kasacyjną od powyższego postanowienia. Oparł ją na

podstawie naruszenia przepisów prawa procesowego (art. 3983 § 1 pkt. 2 k.p.c.).

Zarzucił naruszenie art. 328 § 2 k.p.c. w związku z art. 391 § 1 k.p.c., z art. 397 § 2

k.p.c. oraz art. 199 § 1 pkt 2 k.p.c. przez zaniechanie merytorycznego rozpoznania

zażalenia na postanowienie Sądu I instancji, w szczególności w wyniku

nieodniesienia się do każdego ze składników dochodzonego roszczenia, a ponadto

przez uwzględnienie okoliczności nieistotnych dla oceny zasadności odrzucenia

pozwu.

We wnioskach skarżący domagał się uchylenia zaskarżonego postanowienia

w całości i

przekazanie

sprawy

Sądowi

Apelacyjnemu

do

ponownego

rozpoznania.

Pozwany wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej i zasądzenie na jego rzecz od

powoda kosztów postępowania kasacyjnego.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Skarżący ma rację, że uzasadnienie Sądu Apelacyjnego wykazuje poważne

braki,

uniemożliwiające

praktycznie

kontrolę

trafności

zajętego

stanowiska.

Artykuł 328 § 2 k.p.c., odpowiednio stosowany w postępowaniu zażaleniowym,

wymaga przedstawienia faktów

istotnych dla rozstrzygnięcia problemu objętego

zażaleniem (lub odwołania się do ustaleń sądu I instancji) oraz przeprowadzenia

analizy prawnej tych faktów, ze wskazaniem zastosowanych przepisów prawa.

Tymczasem uzasadnienie Sądu II instancji, pomimo uszczegółowienia ustaleń

poczynionych przez Sąd I instancji, nadal ujmuje podstawę faktyczną rozstrzygnięcia

na wysokim poziomie ogólności, przez co nie sposób poddać weryfikacji trafności

oceny, że dochodzone roszczenia są tożsame z poprzednio osądzonymi.

Ponadto Sąd Apelacyjny w uzasadnieniu nie odniósł się do zasadniczych zarzutów

zgłoszonych w zażaleniu. Skarżący podnosił, że pogląd, jakoby zgłoszone obecnie

żądania były wcześniej osądzone sprzeczne jest z treścią uzasadnienia pozwu, pisma

procesowego powoda oraz dołączonych wyroków Sądu Rejonowego - Sądu Pracy

w K., z których wynika, zdaniem powoda, iż w pierwszej sprawie powodowy Szpital

dochodził roszczeń związanych z kwotami wypłaconymi jego pracownikom na mocy

porozumień związkowych, natomiast obecnie dochodzi roszczeń wynikłych z

prawomocnych wyroków Sądu Pracy w K., co do kwot tymi wyrokami zasądzonych.

Zrzucił także obrazę przepisów postępowania, a mianowicie art. 232 k.p.c. przez nie

rozpoznanie wniosku dowodowego powoda o przesłuchania w charakterze świadka

jego głównej księgowej, dla wykazania, iż kwota dochodzona w sprawie niniejszej

stanowi część kwoty 18.000.000 zł, globalnie wypłaconej przez powoda na mocy art.

4a ustawy z dnia 16.12.1994 r., nie objętą roszczeniem w sprawie [...]/04 Sądu

Okręgowego w K. Wskazywał również na naruszenie art. 328 § 2 k.p.c. przez nie

odniesienie się w uzasadnieniu postanowienia do jego twierdzeń zawartych w

uzasadnieniu pozwu i piśmie procesowym, a także do wykazu kwot oraz dołączonych

wyroków.

Z uzasadnienia postanowienia Sądu Apelacyjnego wynika, że przy ustalaniu

przedmiotu sporu w sprawie[...]/04 poprzestał na lekturze uzasadnienia wyroku Sądu

Okręgowego, natomiast nie zapoznał się z przebiegiem postępowania i treścią żądań

powoda wynikającą z jego pism i przedstawianych dowodów, które bardziej

szczegółowo oddawały rzeczywisty przedmiot sporu. Gdyby to bowiem uczynił

niewątpliwie zauważyłby, że już w uzasadnieniu pozwu w sprawie [...]/04 jest mowa o

tym, iż nie wszystkie należności pracownicze z lat 2001 i 2002 zostały zaspokojone i te

nie zaspokojone nie były przedmiotem sporu; a także, że po ostatecznym

sprecyzowaniu żądania pozwu przesłuchana została świadek B.K., która zeznała, iż

poza należnościami objętymi pozwem pozostają jeszcze kwoty, których pracownicy

dochodzą w sądzie. Niewątpliwie pomocne dla ustalenia rzeczywistego stanu rzeczy

byłoby też zapoznanie się z treścią przedłożonych wyroków sądu pracy, z których wiele

zawiera uzasadnienia, wyjaśniające podstawy roszczeń oraz stan ich zaspokojenia. Z

twierdzeń powoda wynika bowiem, że roszczenia pracownicze były skutkiem dokonanej

w 2001 r. wypłaty kwot uzgodnionych ze związkami zawodowymi, które to kwoty część

pracowników zakwestionowała, jako nie odpowiadające świadczeniom należnym na

podstawie art. 4a ustawy z dnia 16 grudnia 1994 r.

Sąd Apelacyjny nie odniósł się też w ogóle do zarzutu nieuzasadnionego

pominięcia dowodu z zeznań głównej księgowej, a jednocześnie przyjął za prawdziwy

stan niezgodny z tym, jaki miał być wykazywany tym dowodem.

Wreszcie nie można odmówić słuszności zarzutowi powoda, że argument

o przesądzeniu w poprzednim procesie zasady, iż pozwany nie jest zobowiązany do

współfinansowania podwyżek wynagrodzeń, nie ma żadnego znaczenia przy ocenie

istnienia podstaw do odrzucenia pozwu. Zakres związania orzeczeniem przy

rozpoznawaniu innej sprawy stanowi bowiem kwestię odnoszącą się do merytorycznego

orzekania w sprawie, a nie do problemu formalnego, jakim jest dopuszczalność

rozpatrywania tego sporu przez sąd.

Z

przytoczonych

względów

konieczne

było

uchylenie

zaskarżonego

postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi Apelacyjnemu

na podstawie art. 39815 § 1 k.p.c.

Orzeczenie o kosztach postępowania kasacyjnego uzasadnia art. 39821 k.p.c.

w zw. z art. 391 § 1 i art. 108 § 2 k.p.c.