III CSK 52/09 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt III CSK 52/09

POSTANOWIENIE

Dnia 26 listopada 2009 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Iwona Koper (przewodniczący)

SSN Kazimierz Zawada

SSN Dariusz Zawistowski (sprawozdawca)

w sprawie z wniosku Gminy Miejskiej K.

przy uczestnictwie S.P., M.P. i A.G.

o zniesienie współwłasności,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej

w dniu 26 listopada 2009 r.,

skargi kasacyjnej wnioskodawcy

od postanowienia Sądu Okręgowego w K.

z dnia 3 lipca 2008 r., sygn. akt [...],

oddala skargę kasacyjną i zasądza od wnioskodawcy na rzecz

uczestników postępowania kwoty po 3600 zł (trzy tysiące

sześćset) tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

Uzasadnienie

Sąd Rejonowy w K. postanowieniem z dnia 27 listopada 2007 r. zniósł

współwłasność nieruchomości położonej w K. przy ul. K. poprzez ustanowienie

odrębnej własności lokali znajdujących się w położonym na niej budynku i

przydzielił poszczególne lokale wszystkim współwłaścicielom, zasądzając od

uczestniczki postępowania A.G. spłaty na rzecz wnioskodawcy Gminy Miejskiej K.

oraz uczestników postępowania S.P. i M.P. Sąd pierwszej instancji ustalił, że

nieruchomość stanowiła współwłasność Gminy Miejskiej K. w ¼ części, S.P. w 7/40

części, M.P. w

/8 części, i A.G. w

/40 części. W nieruchomości zostało

wyodrębnionych 10 samodzielnych lokali mieszkalnych i lokal na poddaszu o innym

przeznaczeniu,

przydzielony

postępowania.

Wartość całej

ostatecznie

na

nieruchomości

współwłasność

wynosi

uczestnikom

3 044 300

zł,

a

poszczególnych lokali mieszkalnych od 169 100 zł do 472 500 zł. W kamienicy

znajdują się cztery wolne lokale, których stan techniczny wymaga przeprowadzenia

remontu. Uczestniczka postępowania A.G. zajmuje jeden z lokali, w kolejnym

zamieszkuje syn uczestnika postępowania M.P. Pozostałe są zajmowane przez

najemców. Przy określeniu sposobu zniesienia współwłasności kwestią sporną było

przyznanie lokalu oznaczonego nr 11, zajmowanego przez najemców, którzy złożyli

wniosek o sprzedaż tego lokalu na zasadach określonych w uchwale podjętej przez

Radę Miasta K. Tego lokalu domagał się zarówno wnioskodawca, jak i

uczestniczka postępowania A.G. Sąd Rejonowy uznał, że ma ona pierwszeństwo w

jego otrzymaniu z tego względu, że pragnie w nim zamieszkać i umożliwi to także

założenie przez nią rodziny. Stwierdził także, że przy określeniu sposobu zniesienia

współwłasności nieruchomości nie była wiążąca dla sądu uchwała Rady Miasta K.

dotycząca zbywania mieszkań najemcom.

Apelacja

wnioskodawcy

została

oddalona

postanowieniem

Sądu

Okręgowego w K. z dnia 3 lipca 2008 r., po sprostowaniu oznaczenia miejsca

położenia części lokali zawartego w zaskarżonym postanowieniu. Sąd drugiej

instancji podzielił zasadniczo ustalenia faktyczne Sądu Rejonowego oraz jego cenę

prawną i uznał za nieuzasadnione zarzuty apelacji wnioskodawcy. Za podstawę

swojego rozstrzygnięcia przyjął dodatkowe ustalenia wskazujące, że uczestniczka

postępowania A.G. zajmuje lokal nr M - 12 z mężem i trzymiesięcznym dzieckiem,

a wolny jest także lokal nr M - 2.

Skarga kasacyjna wnioskodawcy została oparta o obie podstawy określone

w art. 3983 § 1 k.p.c. Zarzucono w niej naruszenie art. 211 k.c. w zw. z art. 622

k.p.c. i art. 623 k.p.c. oraz art. 233 k.p.c. w zw. z art. 622 i 623 k.p.c., a także art.

622 k.p.c. W oparciu o te zarzuty skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego

postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania sądowi pierwszej

instancji.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Nieuzasadniony był zarzut naruszenia art. 622 k.p.c., który w ocenie

skarżącego został zastosowany niewłaściwie w odniesieniu do przyznania

wnioskodawcy lokali nr M - 2 i M - 8. Zarzuty skargi kasacyjnej mogą dotyczyć

uchybienia przepisom postępowania, których dopuścił się sąd drugiej instancji.

Tymczasem jedynie Sąd pierwszej instancji przyjął, że art. 622 k.p.c. stanowił

podstawę do przyznania wnioskodawcy wskazanych wyżej lokali. Sąd drugiej

instancji w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia stwierdził natomiast,

że między uczestnikami postępowania nie było sporu co do przyznania M.P. lokalu

nr M – 4/5, co uzasadniało oparcie się przez Sąd Rejonowy w tym zakresie na

regulacji zawartej w art. 622 k.p.c. Uzasadnienie zaskarżonego orzeczenia nie daje

natomiast podstaw dla oceny, że Sąd Okręgowy podzielił ocenę Sądu Rejonowego

także odnośnie lokali nr M - 2 i M - 8.

Bezzasadny był również zarzut niewłaściwego zastosowania art. 233

k.p.c. w zw.

z

art.

marginalizowanie stanowiska

i

k.p.c.

wnioskodawcy

przez

pominięcie,

względnie

w

przedmiocie

projektu

podziału nieruchomości. Nie ulega bowiem wątpliwości, że Sąd Okręgowy

miał na uwadze, że wnioskodawca domagał się przyznania mu lokalu nr M – 11

i odniósł się do jego argumentów, które miałyby przemawiać za takim

rozwiązaniem. Stwierdził bowiem, że nie był związany uchwałą Rady Miasta K.

odnośnie

sprzedaży

lokali

mieszkalnych

ich

najemcom,

a

także

uznał,

że zamieszkiwanie w tym lokalu najemców i ewentualna konieczność ich eksmisji,

po przyznaniu go uczestniczce postępowania A.G. nie uzasadniają uwzględnienia

stanowiska wnioskodawcy. Odrębnym zagadnieniem jest natomiast, czy wskazane

wyżej okoliczności zostały prawidłowo uwzględnione przy określeniu sposobu

zniesienia współwłasności. Ocena w tym zakresie należała jednak do materii

właściwego zastosowania prawa materialnego i mogła być poddana kontroli

kasacyjnej jedynie w ramach podstawy naruszenia prawa materialnego.

W tym zakresie zarzuty skargi kasacyjnej dotyczyły art. 211 k.c. i były

częściowo uzasadnione. Skarżący podniósł trafnie, że treść art. 211 k.c.

w powiązaniu

z

art.

k.p.c.

nakazuje,

aby

przy

zniesieniu

współwłasności uwzględnić wszelkie okoliczności - mające zgodnie z interesem

społeczno gospodarczym - znaczenie dla określenia przez sąd, jakie części

nieruchomości wspólnej

mają

przypaść

poszczególnym

współwłaścicielom.

Dotyczy to odpowiednio także przypadku, gdy podział polega na wydzieleniu

w nieruchomości samodzielnych lokali. Wykładnia tych przepisów nie pozwala

podzielić oceny Sądu Okręgowego, że zajmowanie lokalu nr M – 11 przez

najemców, którzy ubiegali się o wykupienie tego lokalu od Gminy Miasta K. na

własność i istniejąca w tym zakresie uchwała Rady Miasta Krakowa, określająca

tryb realizacji takich uprawnień przez najemców lokali nie miały znaczenia dla

sposobu zniesienia współwłasności. Mimo to zaskarżone orzeczenie ostatecznie

odpowiada jednak prawu. Wskazane wyżej okoliczności były bowiem jednymi

z wielu,

które

należało

uwzględnić

przy

określeniu

sposobu

zniesienia współwłasności. Wymaga podkreślenia, że wnioskodawcy i uczestnikom

postępowania przyznano lokale, których wartość jest zbliżona do wartości

ich udziałów

w

nieruchomości,

a zasądzone

spłaty

pieniężne

stanowią

niewielką część wartości nieruchomości. Takie rozwiązanie uwzględnia interes

społeczno- gospodarczy współwłaścicieli oraz przeznaczenie nieruchomości i nie

prowadzi do jej istotnych zmian oraz zmniejszenia jej wartości. Odpowiada zatem

podstawowym kryteriom decydującym o sposobie zniesienia współwłasności.

Należy

podzielić

jednocześnie

ocenę

Sądu

drugiej

instancji,

że przy ocenie spornego zagadnienia przydziału jednego z wydzielonych lokali

(nr M - 11) interes współwłaściciela nieruchomości, który w niej zamieszkuje

zasługuje na ochronę w stopniu większym niż interes Gminy Miasta K.,

która domagała się przyznania tego lokalu na swoją rzecz kierując się głównie

sytuacją jego dotychczasowych najemców. Nie znajduje przy tym uzasadnienia

stanowisko skarżącego, że orzeczenie o podziale nieruchomości zaaprobowane

przez Sąd drugiej instancji stanowi wyraz dania pierwszeństwa interesowi

indywidualnemu nad interesem społecznym. Orzeczenie, w wyniku którego

wnioskodawcy przydzielono cztery lokale mieszkalne niewątpliwie uwzględnia także

interes społeczny. Nie ogranicza się on bowiem do możliwości zapewnienia

najemcy lokalu komunalnego możliwości jego wykupu.

Z przyczyn wyżej wskazanych skarga kasacyjna podlegała oddaleniu na

podstawie art. 39814 k.p.c.

O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 98 § 1,

391 § 1 i 39821 k.p.c.