III CSK 387/14 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt III CSK 387/14 POSTANOWIENIE Dnia 26 lutego 2015 r.Sąd Najwyższy w składzie: SSN Irena Gromska-Szuster w sprawie z powództwa G. Z. ‎przeciwko J. Z.‎o zobowiązanie do złożenia oświadczenia woli,‎na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 26 lutego 2015 r.,‎na skutek skargi kasacyjnej powódki od wyroku Sądu Apelacyjnego w […]‎z dnia 26 marca 2014 r., sygn. akt I ACa […], 1) odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania;

2) nie obciąża powódki kosztami postępowania kasacyjnego;

3) przyznaje adw. R.S. od Skarbu Państwa - Sądu Apelacyjnego w […] kwotę 3600 zł (trzy tysiące sześćset złotych), powiększoną o należny podatek od towarów i usług, tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej powódce z urzędu w postępowaniu kasacyjnym.

UZASADNIENIE

Zaskarżonym wyrokiem z dnia 26 marca 2014 r. Sąd Apelacyjny w […] oddalił apelację powódki od wyroku Sądu pierwszej instancji oddalającego powództwo o nakazanie pozwanemu złożenia oświadczenia woli o powrotnym przeniesieniu na powódkę własności określonego lokalu mieszkalnego w wyniku odwołania przez nią darowizny z powodu rażącej niewdzięczności pozwanego.Sąd drugiej instancji uznał, że umowa, na podstawie której powódka przeniosła na pozwanego własność przedmiotowego lokalu w zamian za ustanowienie na jej rzecz służebności osobistej całego mieszkania oraz zobowiązanie się pozwanego do dożywotniej i nieodpłatnej opieki nad powódką, nie była umową darowizny, a tym samym nie mogła zostać odwołana na podstawie art. 898 § 1 k.c. Niezależnie od tego uznał, że także przy przyjęciu, że chodziło o darowiznę z obciążeniem obdarowanego, nie zachodziły podstawy do odwołania darowizny, gdyż podzielił ocenę Sądu pierwszej instancji, iż pozwany nie dopuścił się rażącej niewdzięczności wobec matki.W skardze kasacyjnej, opartej na podstawie naruszenia art. 888 § 1 k.c. oraz art. 328 § 2 i art. 233 § 1 k.p.c., powódka uzasadniając wniosek o przyjęcie skargi do rozpoznania powołała się na występowanie w sprawie istotnego zagadnienia prawnego „dotyczącego zakresu darowizny w świetle art. 888 § 1 k.c. przy przeniesieniu własności nieruchomości z równoczesnym obciążeniem jej służebnością”.

Stwierdziła, że zagadnienie związane jest z zastosowaniem tego przepisu przez Sąd Apelacyjny, który ustanowienie służebności na rzecz darczyńcy uznał za ekwiwalent przeniesienia własności, co zdaniem Sądu niweczy nieodpłatność czynności darowizny, a tym samym samą darowiznę wobec konieczności przesłanki bezpłatności przy tej czynności prawnej. Taka subsumcja, zdaniem skarżącej budzi wątpliwości bowiem wynika z niej, że beneficjent tej czynności otrzymał prawo własności nieruchomości w zamian za ustanowienie służebności na rzecz przekazującego własność, co stoi w sprzeczności z faktycznym skutkiem tej czynności, którym jest nabycie prawa własności nieruchomości, ale ograniczonej obciążeniem w postaci służebności - bezpłatnie.

„Nie jest bowiem tak, że beneficjent na skutek tej czynności został właścicielem nieruchomości wolnej od obciążeń, za którą zapłacił ekwiwalent w postaci ustanowienia służebności, ale został właścicielem nieruchomości obciążonej służebnością i przysporzenie w takim stanie otrzymał bezpłatnie, a zatem jako darowiznę”.Sąd Najwyższy zważył, co następuje:Zgodnie z utrwalonym stanowiskiem Sądu Najwyższego, jeżeli skarżący jako uzasadnienie wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania powołał przesłankę przedsądu przewidzianą w art. 3989 § 1 pkt. 1 k.p.c., powinien przedstawić występujące w sprawie zagadnienie prawne przez odpowiednie sformułowanie jako abstrakcyjnego, ogólnego pytania prawnego o charakterze uniwersalnym powstałego na tle określonego przepisu prawa, wskazać w pogłębionym wywodzie prawnym kontrowersje i rozbieżne oceny prawne jakie zagadnienie to wywołuje oraz wykazać, że mają one tak poważny charakter, iż konieczne jest zajęcie stanowiska przez Sąd Najwyższy nie tylko w celu prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy lecz także dla rozwoju judykatury (porównaj między innymi postanowienia z dnia 10 maja 2001 r.

II CZ 35/01, OSNC 2002/1/11, z dnia 7 czerwca 2005 r. V CSK 3/05 i z dnia 13 lipca 2007 r. III CSK 180/07, niepubl.).Skarżąca nie wykazała, że w sprawie występuje tak rozumiane istotne zagadnienie prawne. Pytanie nie zostało sformułowane w prawidłowy sposób, umożliwiający określenie istoty i zakresu powstałych na jego tle wątpliwości. Skarżąca nie przedstawiła pogłębionego wywodu prawnego wskazującego na występowanie w literaturze lub orzecznictwie kontrowersji i rozbieżnych ocen prawnych na tle zagadnienia, nie wykazała jego poważnego, uniwersalnego charakteru ani konieczności zajęcia stanowiska przez Sąd Najwyższy.W istocie uzasadnienie wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania sprowadza się do kwestionowania trafności dokonanej przez Sąd Apelacyjny wykładni art. 888 § 1 k.c. i nie zastosowania tego przepisu do ustalonego w sprawie stanu faktycznego, co niewątpliwie nie uzasadnia wniosku o występowaniu w sprawie istotnego zagadnienia prawnego w rozumieniu art. 3989 § 1 pkt. 1 k.p.c. Z tych przyczyn Sąd Najwyższy na podstawie art. 3989 § 2 k.p.c. odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, nie znajdując też okoliczności, które w ramach przedsądu obowiązany jest brać pod uwagę z urzędu.Zważywszy na trudną sytuację finansową i życiową powódki oraz jej zły stan zdrowia a także charakter sprawy dotyczącej najbliższych członków rodziny, Sąd Najwyższy na podstawie art. 102 w zw. z art. 108 § 1, art. 391 § 1 i art. 39821 k.p.c. nie obciążył powódki kosztami postępowania kasacyjnego.

O kosztach nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej powódce w postępowaniu kasacyjnym przez adwokata z urzędu orzeczono na podstawie § 19 i 20 w zw. z § 13 ust. 4 pkt. 2, § 6 pkt. 7 i § 2 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (jedn. tekst: Dz. U. z 2013 r., poz.461).