III CSK 322/15 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt III CSK 322/15 POSTANOWIENIE Dnia 15 grudnia 2015 r.Sąd Najwyższy w składzie: SSN Jacek Gudowski w sprawie z powództwa R. S.‎przeciwko G. W. ‎o zachowek,‎na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 15 grudnia 2015 r.,‎na skutek skargi kasacyjnej pozwanej od wyroku Sądu Okręgowego w Kielcach‎z dnia 16 stycznia 2015 r., sygn. akt II Ca 1402/14, odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, nie obciąża pozwanej kosztami postępowania kasacyjnego i przyznaje adw. W. C. (Kancelaria Adwokacka w K. ) od Skarbu Państwa - Sądu Okręgowego w Kielcach kwotę 2700 zł (dwa tysiące siedemset zł) tytułem zwrotu kosztów pomocy prawnej udzielonej pozwanej z urzędu w postępowaniu kasacyjnym.

UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 16 stycznia 2015 r. – w sprawie o zachowek – Sąd Okręgowy w Kielcach zmienił zaskarżony wyrok Sądu Rejonowego w Starachowicach z dnia 23 września 2014 r., uchylając tylko jeden z jego punktów dotyczących kosztów sądowych i oddalając apelację w pozostałej częściPozwana wniosła skargę kasacyjną, wskazując na występowanie w sprawie istotnego zagadnienia prawnego, dotyczącego wpływu zasad współżycia społecznego na roszczenie o zachowek.Sąd Najwyższy zważył, co następuje:Artykuł 5 k.c. może mieć zastosowanie jedynie wyjątkowo, gdy w okolicznościach konkretnego stanu faktycznego, przy uwzględnieniu treści konkretnej normy prawnej, można stwierdzić, że korzystanie przez osobę zainteresowaną z przysługującego jej prawa podmiotowego pozostaje w sprzeczności z zasadami współżycia społecznego.

Stosowanie klauzul generalnych, a zwłaszcza art. 5 k.c., stanowi domenę sądów meriti; sąd rozpoznający sprawę, oceniając zasadność roszczenia, ocenia też, czy korzystanie z niego przez powoda nie narusza zasady współżycia społecznego. Sąd Najwyższy w postępowaniu kasacyjnym ma ograniczone możliwości w tym zakresie; mógłby zakwestionować oceny Sądów meriti tylko wtedy, gdyby były rażąco błędne i krzywdzące. W tej sprawie tak nie jest, zwłaszcza że sama instytucja zachowku jest wyrazem stosowania zasad współżycia społecznego wobec spadkobierców ustawowych pomiętych w testamencie.

Przedstawione przez skarżącą „zagadnienie prawne” nie występuje, zatem należało orzec, jak w sentencji (art. 3989 § 2 k.p.c.), odstępując od obciążania pozwanej kosztami postępowania kasacyjnego (art. 102 w związku z art. 391 § 1 i art. 39821 k.p.c.).