III CSK 300/12 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt III CSK 300/12

POSTANOWIENIE

Dnia 13 grudnia 2012 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Jacek Gudowski

w sprawie z wniosku S. O.- Ł. i W. S.- Ł.

przy uczestnictwie E. K.-S., Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w K., J. O. i A.

S. o zniesienie współwłasności,

na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 13 grudnia 2012 r.,

na skutek wniosku uczestniczki o zobowiązanie jej do złożenia pisma

przygotowawczego

oddala wniosek.

Uzasadnienie

Postanowienie Sądu Okręgowego z dnia 23 marca 2012 r. zostało

zaskarżone skargą kasacyjną uczestniczki J. O., która wpłynęła w dniu 17 lipca

1012 r.

W dniu 5 października 2012 r. – w terminie przewidzianym w art. 3987 § 1

k.p.c. – wnioskodawcy W. S.- Ł. i S. O.- Ł. wnieśli odpowiedź na skargę datowaną

w dniu 25 września 2012 r.

Na odpowiedź na skargę uczestniczka J. O. odpowiedziała pismem z dnia 16

listopada 2012 r., które – zarządzeniem z dnia 20 listopada 2012 r. – zostało

zwrócone na podstawie art. 207 § 3 i 7 oraz art. 132 § 1 w związku z art. 391 § 1 i

art. 39821 k.p.c. Przewodniczący stwierdził, że pismo uczestniczki zostało złożone

z naruszeniem art. 207 § 3 w związku z art. 391 § 1 i art. 398 21 k.p.c., gdyż Sąd

Najwyższy nie wydał stosownego postanowienia.

W piśmie z dnia 3 grudnia 2012 r. uczestniczka złożyła wniosek, w którym

zwróciła się do Sądu Najwyższego „o zobowiązanie jej do ułożenia dalszego pisma

w sprawie w związku z koniecznością ustosunkowania się do zarzutów stawianych

przez wnioskodawców w ich piśmie z dnia 25 września 2012 r.”

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 207 § 3 k.p.c., który w obecnym brzmieniu wszedł w życie

w dniu 3 maja 2012 r. i ma zastosowanie do postępowań wszczętych po tym dniu

(art. 1 pkt 27 i art. 9 pkt 1 z dnia 16 września 2011 r. o zmianie ustawy - Kodeks

postępowania cywilnego oraz niektórych innych ustaw, Dz.U. Nr 233, poz. 1381),

złożenie pism przygotowawczych w toku sprawy następuje tylko wtedy, gdy sąd

tak postanowi, chyba że pismo obejmuje wyłącznie wniosek o przeprowadzenie

dowodu, przy czym sąd może wydać postanowienie na posiedzeniu niejawnym.

Stosowanie tego przepisu w postępowaniu kasacyjnym uzasadniają także art. 391

§1 i art. 39821 k.p.c., jakkolwiek musi mieć ono charakter odpowiedni.

Zważywszy,

że postępowanie kasacyjne wszczyna – w znaczeniu

procesowo-technicznym – nową, odrębną sprawę, a skarga kasacyjna w niniejszej

sprawie wpłynęła po wskazanym dniu, przy jej rozpoznawaniu mają zastosowanie

zasady wymiany pism określone w art. 207 § 3 k.p.c. (por. np. uchwała składu

siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 5 czerwca 2008 r., zasada prawna,

III CZP 142/07, OSNC 2008, nr 11, poz. 122 oraz uchwała składu siedmiu sędziów

Sądu Najwyższego z dnia 15 czerwca 2010 r., II UZP 4/10, OSNP 2011, nr 3-4,

poz. 38).

Podstawowym celem art. 207 § 3 k.p.c. – ulokowanego pośród przepisów

normujących postępowanie rozpoznawcze przed sądem pierwszej instancji oraz,

przy zastosowaniu art. 391 § 1 k.p.c., także postępowanie rozpoznawcze przed

sądem apelacyjnym – jest nadanie właściwego znaczenia ustnej rozprawie i przez

to

wzmocnienie

zasady

ustności,

często

w

dotychczasowej

praktyce

deprecjonowanej przez mnożenie zbędnych pism procesowych, niejednokrotnie

o podobnej treści, przesyconych jałowymi wywodami niedotyczącymi istoty sprawy

itp. Chodzi więc także o skuteczniejszą koncentrację materiału procesowego oraz

o dobre przygotowanie rozprawy i jej sprawny przebieg, w tym zwłaszcza

o efektywność postępowania dowodowego.

Charakter postępowania kasacyjnego jest jednak inny niż postępowania

rozpoznawczego przed sądem meriti, gdyż ma ono na celu wyłącznie prawną

kontrolę prawomocnego wyroku sądu drugiej instancji albo postanowienia

w przedmiocie odrzucenia pozwu albo umorzenia postępowania kończących

postępowanie w sprawie (art. 3981 § 1 i art. 5191 k.p.c.). Między innymi w związku

z tym postępowanie kasacyjne ma w zasadzie charakter pisemny; Sąd Najwyższy

orzeka

na

posiedzeniu

niejawnym,

a

rozprawę

wyznacza

wyjątkowo,

w szczególności wtedy, gdy w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne,

a skarżący złożył w skardze kasacyjnej wniosek o jej rozpoznanie na rozprawie

(art. 39811 § 1 k.p.c.). Konstrukcja postępowania kasacyjnego nie wymaga zatem,

a nawet zasadniczo nie przewiduje składania pism przygotowawczych (art. 127

k.p.c.); ustawodawca przewidział w nim jedynie skargę kasacyjną, która jest

nadzwyczajnym środkiem zaskarżenia i – jednocześnie – pismem inicjującym

postępowanie kasacyjne (art. 3981 – 3985 k.p.c.) oraz odpowiedź na skargę

(art. 3987 k.p.c.). Potrzeba złożenia pisma przygotowawczego może więc wystąpić

tylko wyjątkowo, a w szczególności wtedy, gdy skarga została przyjęta do rozpo-

znania i gdy skierowano ją do rozpoznania na rozprawie. Potrzeba tak wystąpi

także wówczas, gdy wnoszący skargę kasacyjną poweźmie zamiar złożenia pisma

zawierającego nowe uzasadnienie podstaw kasacyjnych (art. 39813 § 3 k.p.c.),

a przeciwnik będzie chciał się do tego uzasadnienia ustosunkować. W tej sytuacji

w postępowaniu kasacyjnym nie ma zastosowania art. 207 § 3 zdanie pierwsze

k.p.c., a zdanie drugie stosuje się wyjątkowo, tylko wówczas gdy strona należycie

uzasadni potrzebę złożenia pisma.

Sąd Najwyższy, orzekając na posiedzeniu niejawnym w składzie jednego

sędziego (art. 39810 k.p.c.) – jeżeli uwzględnia wniosek – wydaje postanowienie

o zezwoleniu stronie na złożenie pisma przygotowawczego, a nie o „zobowiązaniu”

jej do złożenia pisma, o co wniosła uczestniczka. Jest przy tym oczywiste,

że wniosek o zezwolenie na złożenie pisma powinien być rzeczowo umotywowany,

aby Sąd Najwyższy mógł ocenić jego zasadność.

W tej sytuacji, skoro wniosek skarżącej został wadliwie sformułowany oraz

nie zawiera uzasadnienia, podlega oddaleniu.