III CSK 289/15 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt III CSK 289/15 POSTANOWIENIE Dnia 3 grudnia 2015 r.Sąd Najwyższy w składzie: SSN Bogumiła Ustjanicz w sprawie z wniosku M. K. ‎przy uczestnictwie M. S., M. O., B. B., A.K., A. S. i K. K.‎o stwierdzenie nabycia własności nieruchomości przez zasiedzenie,‎na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 3 grudnia 2015 r.,‎na skutek skargi kasacyjnej uczestniczki M. S. od postanowienia Sądu Okręgowego w Krakowie‎z dnia 23 grudnia 2014 r., sygn. akt II Ca 1058/14, 1) odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania;

2) zasądza od uczestniczki M. S. na rzecz wnioskodawczyni M. K. kwotę 900 zł (dziewięćset) tytułem kosztów postępowania kasacyjnego. UZASADNIENIEZaskarżonym postanowieniem Sąd Okręgowy w Krakowie zmienił postanowienie Sądu Rejonowego dla Krakowa-Śródmieścia w Krakowie w ten sposób, że stwierdził nabycie przez wnioskodawczynię z dniem 31 grudnia 2012 r. własności opisanej nieruchomości przez zasiedzenie. Uczestniczka M. S. w skardze kasacyjnej powołała obie podstawy przewidziane w art. 3983 § 1 k.p.c., a we wniosku o przyjęcie tej skargi do rozpoznania wskazała przyczynę objętą art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c. Potrzebę wykładni przepisów prawa budzących wątpliwości powiązała z art. 235, 382 i 386 § 4 k.p.c., art. 299 k.p.c. i art. 336 k.c. Wyjaśnienia wymaga w jakim zakresie sąd drugiej instancji jest uprawniony do dokonania własnych ustaleń w sprawie, odmiennych od ustaleń sądu pierwszej instancji na podstawie materiału dowodowego zgromadzonego przez ten sąd i czy dokonanie tego nie narusza art. 176 Konstytucji przez pozbawienie możliwości poddania ustaleń kontroli instancyjnej.

Wyjaśnienia wymaga także, czy sąd może poczynić ustalenia faktyczne na podstawie oświadczenia złożonego w toku rozprawy i czy oświadczenie to ma moc dowodu z przesłuchania stron. W odniesieniu do art. 336 k.c. konieczne jest wyrażenie przez Sąd Najwyższy stanowiska w kwestii tego, czy sam fakt przekazania pieniędzy w różnych terminach jednemu ze współwłaścicieli, bez wiedzy pozostałych współwłaścicieli, pozwala na ustalenie, że doszło do zawarcia nieformalnej umowy sprzedaży nieruchomości i czy fakt taki może stanowić przejaw zamanifestowania zmiany charakteru posiadania na posiadanie samoistne.Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Rozpoznanie skargi kasacyjnej, będącej kwalifikowanym, nadzwyczajnym środkiem odwoławczym musi być uzasadnione względami o szczególnej doniosłości, związanymi z ochroną interesu powszechnego. Indywidualny interes skarżącego podlega uwzględnieniu, o ile jest zgodny z interesem powszechnym. Skarga nie stanowi środka zmierzającego do kwestionowania niesatysfakcjonującego skarżącego orzeczenia sądu drugiej instancji. Stwierdzenie, czy zachodzą szczególne względy, przemawiające za rozpoznaniem skargi kasacyjnej w konkretnej sprawie, dokonywane jest przez badanie, czy skarżący we wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania wskazał na istnienie chociaż jednej z przyczyn wymienionych w art. 3989 § 1 k.p.c.Z przesłanką istnienia potrzeby wykładni przepisów prawnych budzących wątpliwości i wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów połączone zostało wymaganie wykazania, że określony przepis prawa, mimo wyłonienia się takiej konieczności nie doczekał się wykładni albo niejednolita wykładnia wywołuje wyraźnie wskazane wątpliwości, w odniesieniu do identycznych lub podobnych stanów faktycznych, które należy przytoczyć (por. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 11 stycznia 2002 r., III CKN 570/01, OSNC 2020, nr 12, poz. 151; z dnia 15 października 2002 r., II CZ 102/02; z dnia 28 marca 2007 r., II CSK 84/07; z dnia 11 stycznia 2008r., I UK 283/07; z dnia 13 czerwca 2008 r., III CSK 104/08; z dnia 12 grudnia 2008 r., II PK 220/08, niepubl.; z dnia 8 lipca 2009 r., I CSK 11/09, niepubl.).

Skarżący powinien sformułować wątpliwości oraz podać na czym polegają problemy związane z rozumieniem tego przepisu oraz przedstawienia, że wątpliwości te mają poważny i rzeczywisty charakter, nie są zaś zwykłymi, wyłaniającymi się w każdym procesie stosowania prawa. Jeśli na tle stosowania tych przepisów powstały już rozbieżności w orzecznictwie na skarżącym spoczywa obowiązek ich przedstawienia. Chodzi zatem o rozbieżności w wykładni przepisu prawa, a nie w jego stosowaniu. Wymaganiom tym nie odpowiada wniosek skarżącej.

Problematyka dokonywania odmiennych ustaleń przez sąd drugiej instancji była przedmiotem licznych orzeczeń Sądu Najwyższego, które doprowadziły do wypracowania jednolitego stanowiska zawartego w uchwałach siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 23 marca 1999 r., III CZP 59/98 (OSNC 1999, nr 7-8, poz. 124; z dnia 21 stycznia 2008 r., III CZP 49/07 (OSNC 2008, nr 6, poz. 53). Określenie charakteru dowodu z przesłuchania stron (uczestników) jako posiłkowego także dokonane zostało w orzecznictwie w sposób wyjaśniający kwestie podniesione we wniosku skarżącej.

Na niemożność zastąpienia go oświadczeniem strony, czy informacyjnym wysłuchaniem, wskazuje jednolite stanowisko judykatury. Ocena sytuacji zaistniałej w sprawie nie należy do kategorii potrzeby wykładni przepisu prawa. Ostatni problem odnoszący się do kwalifikacji zmiany charakteru posiadania dotyczy subsumpcji okoliczności faktycznych sprawy do przepisu prawa materialnego, a zatem zwykłego procesu stosowania prawa, a tym samym dążenia do skontrolowania go przez Sąd Najwyższy. Skarżąca nie wykazała, że rzeczywiście zachodzi powołana przez nią przyczyna przedsądu.W postępowaniu przed Sądem Okręgowym nie doszło do nieważności postępowania, której przyczyny Sąd Najwyższy bierze pod rozwagę z urzędu w granicach zaskarżenia (art. 39813 § 1 k.p.c.).Z tych względów Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania na podstawie art. 3989 § 2 k.p.c. Orzeczenie o kosztach postępowania kasacyjnego wynika z zasady przewidzianej w art. 520 § 3 w związku z art. 391 § 1 i art. 39821 k.p.c.