III CSK 288/08 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt III CSK 288/08

POSTANOWIENIE

Dnia 23 września 2010 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Jacek Gudowski (przewodniczący, sprawozdawca)

SSN Dariusz Dończyk

SSN Wojciech Katner

w sprawie z wniosku R. C.

przy uczestnictwie M. G., i in.

o zasiedzenie,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej

w dniu 23 września 2010 r.,

skargi kasacyjnej uczestniczki M. G.

od postanowienia Sądu Okręgowego

z dnia 9 stycznia 2008 r.,

oddala skargę kasacyjną.

Uzasadnienie

Postanowieniem z dnia 13 grudnia 2006 r. Sąd Rejonowy stwierdził, że J. i

B. małżonkowie B. nabyli z dniem 1 stycznia 1985 r. przez zasiedzenie na zasadzie

małżeńskiej wspólności ustawowej współwłasność nieruchomości położonej w K.

przy ul. B., stanowiącej działki nr 275/4 i 275/5 o łącznej powierzchni 0,0332 ha.

Ustalił, że sporne działki stanowiły część gospodarstwa rolnego należącego do W.

i A. małżonków G., którzy w 1946 r. nieformalną umową darowali je (przekazali)

synowi J. G. W połowie lat 50. między J. G. a wnioskodawcami doszło do

nieformalnej umowy zamiany, na mocy której wnioskodawcy objęli w posiadanie

działkę oznaczoną później jako działka nr 1114 wraz z pasem gruntu oznaczonym

obecnie jako działki nr 275/4 i 275/5; od tego czasu działki te pozostawały w ich

wyłącznym, samoistnym posiadaniu w złej wierze.

Apelacja M. G. została postanowieniem Sądu Okręgowego z dnia 9 stycznia

2008 r. oddalona. Zdaniem Sądu drugiej instancji, dokonane przez Sąd Rejonowy

ustalenia są prawidłowe, podobnie jak wysnute z nich wnioski prawne, co nakazuje

uznać zaskarżone orzeczenie za prawidłowe.

W uzasadnieniu orzeczenia Sąd Okręgowy odniósł się także do licznych

dowodów przedstawionych przez uczestniczkę w apelacji i po jej wniesieniu, jak też

rozważał zarzut nieuczestniczenia w postępowaniu J. J. (jego następców), syna J.

G. Sąd stwierdził, że w postępowaniu nieprocesowym obowiązuje

zasada

koniecznego współuczestnictwa podmiotów zainteresowanych, tj. wszystkich osób,

których praw dotyczy wynik postępowania (art. 510 § 2 k.p.c.). W związku z tym

postępowanie o stwierdzenie zasiedzenia nieruchomości powinno się toczyć z

udziałem dotychczasowego właściciela nieruchomości lub jego następców

prawnych. W ocenie Sądu Okręgowego, w sprawie uczestniczyli wszyscy

zainteresowani, a w szczególności wszyscy następcy J. G., nabywcy spadku po

nim na podstawie prawomocnego postanowienia Sądu Rejonowego z dnia 26

lutego 1979 r., wpisani następnie do księgi wieczystej jako współwłaściciele

przedmiotowej nieruchomości. Sąd Okręgowy nie odniósł się natomiast do zarzutu,

że oprócz dzieci pochodzących z małżeństwa, uwzględnionych w postanowieniu

o stwierdzeniu nabycia spadku, J. G. miał jeszcze dziecko pozamałżeńskie, syna

J. J.; jego ojcostwo zostało ustalone wyrokiem Sądu Rejonowego z dnia 21 marca

2007 r.

W skardze kasacyjnej uczestniczki M. G. podniesiono zarzut nieważności

postępowania wypływający z nieuczestniczenia w sprawie następców (spadkobierców) J. J., współwłaścicieli przedmiotowej nieruchomości, a także zarzut

naruszenia art. 328 § 2 w związku z art. 233 § 1 i art. 391 k.p.c. Skarżąca wniosła o

uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego

rozpoznania.

Rozpoznając skargę kasacyjną, Sąd Najwyższy rozważał przede wszystkim

nieważności

zarzut

postępowania,

upatrywanej

przez

skarżącą

w nieuczestniczeniu w postępowaniu następców prawnych J. J. Powziął w związku

z tym – mając także na względzie występujące w judykaturze rozbieżności –

poważne

wątpliwości prawne,

które

przedstawił do

rozstrzygnięcia

przez

powiększony skład Sądu Najwyższego, formułując pytanie, czy niewezwanie

właściciela (współwłaściciela) nieruchomości do udziału w sprawie o stwierdzenie

zasiedzenia powoduje nieważność postępowania.

W uchwale z dnia 20 kwietnia 2010 r., III CZP 112/09, mającej moc zasady

prawnej, Sąd Najwyższy w składzie siedmiu sędziów stwierdził, że niewzięcie przez

zainteresowanego

udziału

w

sprawie

rozpoznawanej

w

postępowaniu

nieprocesowym nie powoduje nieważności postępowania.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 39817 § 2 k.p.c., uchwała składu powiększonego, wydana po

rozstrzygnięciu zagadnienia prawnego przedstawionego przez skład zwykły

rozpoznający skargę kasacyjną, jest w danej sprawie wiążąca. W rozpatrywanym

wypadku związanie Sądu Najwyższego wynika także z art. 61 i 62 ustawy z dnia

23 listopada 2002 r. o Sądzie Najwyższym (Dz.U. Nr 240, poz. 2052 ze zm.), gdyż

skład powiększony nadał podjętej uchwale moc zasady prawnej. W tej sytuacji

postawiony w skardze kasacyjnej zarzut nieważności postępowania, mającej

wynikać – zdaniem skarżącej – z nieuczestniczenia w sprawie następców

(spadkobierców) J. J., należy uznać za oczywiście bezzasadny.

Stosownie

do

zasad

ustrojowych

normujących

porządek

władzy

sądowniczej, kształtowanych przez Konstytucję i ustawy dotyczące procedur

sądowych, podstawową funkcją jurysdykcyjną Sądu Najwyższego jest nadzór nad

działalnością sądów przez zapewnienie zgodności z prawem i jednolitości orzeczeń

sądów powszechnych i sądów wojskowych (art. 183 ust. 1 Konstytucji i art. 1 pkt 1

ustawy o Sądzie Najwyższym). W postępowaniu cywilnym nadzór ten polega

przede wszystkim na dokonywaniu oceny prawidłowości wykładni i stosowania

prawa przez sądy powszechne, natomiast ustalenia faktyczne stanowiące podłoże

rozpoznawanych spraw oraz poprzedzająca je ocena dowodów pozostaje domeną

sądów meriti. Z tego względu, zgodnie z art. 3983 § 3 k.p.c., podstawą skargi

kasacyjnej kierowanej do Sądu Najwyższego nie mogą być zarzuty dotyczące

ustalenia faktów lub oceny dowodów. W tej sytuacji skarga uczestniczki,

zawierająca krytykę oceny dowodów, jest warsztatowo wadliwa, a sformułowany

w niej zarzut obrazy art. 233 § 1 k.p.c. nie może być brany pod rozwagę.

Nie może być także uwzględniony zarzut naruszenia art. 328 § 2 w związku

z art. 391 § 1 k.p.c., gdyż w części, w której dotyczy oceny dowodów jest

niedopuszczalny,

a

w

pozostałym

zakresie

nie

zawiera

przekonywającej

argumentacji. Należy przypomnieć, że sąd rozpoznający sprawę na skutek apelacji

może ograniczyć motywy orzeczenia do powtórzenia (podzielenia) ustaleń sądu

pierwszej instancji i odwołać się do dokonanej przez ten sąd oceny dowodów;

konieczne jest wtedy ustosunkowanie się do wszystkich zarzutów apelacji

i wyjaśnienie, dlaczego zarzuty te zostały uznane za bezzasadne (por. np.

uzasadnienie wyroku Sądu Najwyższego z dnia 10 listopada 1998 r., III CKN

792/98, OSNC 1999, nr 4, poz. 83). Uzasadnienie Sądu Okręgowego spełnia te

wymagania; jest dostatecznie szczegółowe i przekonywające, zatem zawarte w

skardze kasacyjnej zarzuty wytykające uchybienia uzasadnienia nie mogą być

uznane za trafne, zwłaszcza że także w tym zakresie zostały w istocie skierowane

głównie przeciwko dokonanej przez Sąd drugiej instancji ocenie dowodów.

Z tych względów Sąd Najwyższy oddalił skargę kasacyjną (art. 39814 k.p.c.).