Legislator Case Law & Legislation
III CSK 272/10 AI generated

III CSK 272/10 · Sąd Najwyższy

Case Number III CSK 272/10
Court / Authority
Jurisdiction Poland (PL)
Outcome postanowienie

Legislator summary

AI generated

budynku nr […] na osiedlu M. w K., oznaczonej nr [...] oraz w dziale III księgi Wspólnoty Mieszkaniowej M. z 18 grudnia 2006 r., o ustanowieniu służebności

Legislator headnote

AI generated

art. 285 k.c, art. 294 k.c, art. 6268 § 2 k.p.c, art. 3983 § 1 k.p.c, art. 285 § 1 k.c, art. 151 k.c; III CSK 272/10 · Sąd Najwyższy: budynku nr […] na osiedlu M. w K., oznaczonej nr [...] oraz w dziale III księgi Wspólnoty Mieszkaniowej M. z 18 grudnia 2006 r., o ustanowieniu służebności

Keywords

AI generated
art. 285 k.c art. 294 k.c art. 6268 § 2 k.p.c art. 3983 § 1 k.p.c art. 285 § 1 k.c art. 151 k.c

Cited Legislation

AI generated
art. 285 k.c
uregulowanej w art. 285 k.c.
art. 294 k.c
służebnością decydują ponadto przesłanki określone w art. 294 k.c., dlatego do
art. 6268 § 2 k.p.c
zarzut obrazy art. 6268 § 2 k.p.c.
art. 3983 § 1 k.p.c
art. 285 § 1 k.c
Istotę służebności gruntowej określa art. 285 § 1 k.c., stanowiąc,
art. 151 k.c
sąsiada i ustanowienia w tym zakresie służebności gruntowej (art. 151 k.c.).
art. 143 k.c
własność gruntu rozciąga się na przestrzeń nad i pod jego powierzchnią (art. 143
art. 285 § 2 k.c
z celem służebności gruntowej określonym w art. 285 § 2 k.c.

Cited Case Law

AI generated
V CSK 214/06
Sygn. akt V CSK 214/06 POSTANOWIENIE Dnia 6 października 2006 r. Sąd Najwyższy w składzie : SSN Marek Sychowicz (przewodniczący, sprawozdawca) SSN Józef Frąckowiak SSN Grzegorz Misiurek w sprawie z wniosku "B." Spółki z o.o. (poprzednio: Przedsiębiorstwa "B." Spółki z o.o. przy uczestnictwie Z.J. i Banku S.A. o wpis, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 6 października 2006 r., skargi kasacyjnej uczestniczki postępowania Z.J. od postanowienia Sądu Okręgowego w W. z dnia 25 października 2005 r., sygn. akt [...], oddala skargę kasacyjną. 2 Uzasadnienie Postanowieniem zaskarżonym skargą kasacyjną przez uczestniczkę postępowania Z.J., Sąd Okręgowy w W. oddalił apelację tejże uczestniczki postępowania od dokonanych w dniu 18 lipca 2005 r. wpisów hipoteki przymusowej w prowadzonych przez ten Sąd księgach wieczystych Kw [...] i Kw [...], uczynionych w celu zabezpieczenia wierzytelności przysługującej Przedsiębiorstwu „B.” spółka z o. o. (obecnie „B.” Spółka z o.o.), stwierdzonej sądowym tytułem wykonawczym wydanym przeciwko S.J., zaopatrzonym w klauzulę wykonalności także przeciwko jego żonie – Z.J., z ograniczeniem jej odpowiedzialności do majątku objętego wspólnością majątkową.
III CRN 338/71
36; z 18 listopada 1971 r., III CRN 338/71, OSNCP 1972, nr 6, poz.
III CZP 14/90
III CZP 14/90, Rej. 1991, nr 1, s. 129; z 20 lipca 1995 r., III CZP 88/95, OSNC
III CZP 88/95
129; z 20 lipca 1995 r., III CZP 88/95, OSNC
III CZP 50/96
163; z 22 maja 1996 r., III CZP 50/96, OSNC 1996, nr 11, poz.
III CZP 79/02
W postępowaniu wieczystoksięgowym nie jest dopuszczalne badanie skuteczności materialnoprawnej umowy o ustanowieniu służebności gruntowej w zakresie jej zgodności z celem takiej czynności, o którym mowa w art.

Need to analyze how this precedent applies to your matter?

Cross-reference this judgment against statutes, commentaries, and subsequent citing case law inside Legislator AI.

Open in Legislator →

Full text

Sygn. akt III CSK 272/10

POSTANOWIENIE

Dnia 30 czerwca 2011 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Krzysztof Strzelczyk (przewodniczący)

SSN Dariusz Dończyk

SSN Marta Romańska (sprawozdawca)

w sprawie z wniosku Jolanty B.

przy uczestnictwie Spółki Mieszkaniowej S. sp. z o.o.

z siedzibą w K. oraz Wspólnoty Mieszkaniowej M. w K.

o wpis w księdze wieczystej,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej

w dniu 30 czerwca 2011 r.,

skargi kasacyjnej uczestnika Spółki Mieszkaniowej S. sp. z o.o.

z siedzibą w K.

od postanowienia Sądu Okręgowego

z dnia 14 kwietnia 2010 r.,

1)

2)

uchyla zaskarżone postanowienie w pkt 2 (drugim)

i w tym

zakresie

przekazuje

sprawę

Sądowi

Okręgowemu

do

ponownego

rozpoznania

i rozstrzygnięcia o kosztach postępowania kasacyjnego;

odrzuca skargę kasacyjną w pozostałym zakresie.

Uzasadnienie

Postanowieniem z 2 lutego 2009 r. Sąd Rejonowy oddalił wniosek Jolanty B.

o wpis służebności gruntowej korzystania z ogródka przydomowego w dziale I-Sp

księgi wieczystej założonej dla lokalu mieszkalnego nr 2, położonego na parterze

budynku nr […] na osiedlu M. w K., oznaczonej nr [...] oraz w dziale III księgi

wieczystej nr [...], prowadzonej dla nieruchomości wspólnej.

Sąd Rejonowy wskazał, że podstawą wpisu miał być akt notarialny z 14

kwietnia 2008 r., obejmujący oświadczenie o wyodrębnieniu i umowę sprzedaży

wyodrębnionego

lokalu

mieszkalnego

nr

oraz

oświadczenia

zarządcy

nieruchomości wspólnej, złożone na podstawie uchwały i pełnomocnictwa

Wspólnoty Mieszkaniowej M. z 18 grudnia 2006 r., o ustanowieniu służebności

korzystania z ogródka na rzecz każdoczesnego właściciela lokalu mieszkalnego nr

2. Sąd Rejonowy uznał, że ustanowiona służebność wyłącznego korzystania przez

właścicielkę lokalu mieszkalnego nr 2 z ogródka przydomowego na nieruchomości

wspólnej, nie odpowiada konstrukcji służebności gruntowej przewidzianej w art. 285

k.c. Według tego przepisu, do ustanowienia służebności gruntowej konieczne jest

istnienie dwóch nieruchomości: władnącej i obciążonej, natomiast na podstawie

oświadczenia zawartego w akcie notarialnym z 14 kwietnia 2008 r. służebnością

gruntową obciążono nieruchomość wspólną, która jest prawem związanym

z własnością lokalu, dzieli jego los prawny i nie może być uznana za „inną

nieruchomość” względem wyodrębnionego z niej lokalu. Poza tym służebność

gruntowa może mieć jedynie na celu zwiększenie użyteczności nieruchomości

władnącej lub jej oznaczonej części, a prawo wyłącznego korzystania z części

nieruchomości wspólnej stanowiącej ogródek nie zwiększa użyteczności lokalu

mieszkalnego. Wyłącznym celem ustanowienia służebności gruntowej nie może

być wygoda właściciela nieruchomości władnącej czy jego upodobanie niezwiązane

z potrzebą nieruchomości. O dopuszczalności obciążenia cudzej nieruchomości

służebnością decydują ponadto przesłanki określone w art. 294 k.c., dlatego do

ustanowienia służebności konieczna jest celowość mierzona użytecznością

nieruchomości władnącej oraz konieczność rozumiana jako brak innych możliwości

osiągnięcia tego celu niż przez ingerencję w cudze prawo własności.

Sąd Rejonowy przyjął, że w ramach obowiązku badania treści i formy

dokumentów dołączonych do wniosku o wpis ma również obowiązek badania

skuteczności ustanowienia służebności. Uznając, że ustanowiona służebność nie

odpowiada ustawowemu typowi służebności gruntowej, oddalił wniosek o wpis bez

wnikania w kwestię skuteczności uchwały podjętej na zebraniu Wspólnoty

Mieszkaniowej

M. o

wyrażeniu

zgody

na

ustanawianie

przez

zarządcę

nieruchomości wspólnej służebności parkowania samochodów oraz korzystania

z ogródków przydomowych na rzecz nabywców konkretnych lokali.

Postanowieniem z 14 kwietnia 2010 r. Sąd Okręgowy podjął zawieszone

postępowanie (pkt 1) i oddalił apelację Spółki Mieszkaniowej „S.” Sp. z o.o. w K. od

postanowienia z 2 lutego 2009 r. (pkt 2). Sąd Okręgowy zaakceptował stanowisko

Sądu

Rejonowego,

wnioskodawca

nie

że

treść

służebności,

do

ujawnienia

odpowiada

ustawowemu

typowi

której

zmierzał

służebności

gruntowej

uregulowanej w art. 285 k.c. Prawo korzystania z ogródka przydomowego nie może

obciążać nieruchomości wspólnej, bo ta nie jest „inną nieruchomością” w

rozumieniu art. 285 k.c., a sama służebność ze względu na treść nie zwiększa

użyteczności lokalu mieszkalnego. Badanie powyższych okoliczności mieści się w

zakresie kognicji sądu wieczystoksięgowego w sprawie o wpis, bowiem sąd

wieczystoksięgowy ma obowiązek ustalić czy prawo, które ma być wpisane zostało

ważnie ustanowione, a osoby zainteresowane mogą ustanawiać tylko takie

ograniczone prawa rzeczowe, jakie zostały przewidziane w ustawie (art. 6268 § 2

k.p.c.). W ocenie Sądu Okręgowego, odpowiedź na pytanie, czy uchwała podjęta

przez Zebranie Wspólnoty Mieszkaniowej M. o wyrażeniu zgody na ustanowienie

przez zarządcę służebności gruntowych korzystania z ogródków przydomowych

została podjęta przez uprawniony do jej złożenia podmiot, nie miała znaczenia dla

rozstrzygnięcia.

W skardze kasacyjnej od postanowienia Sądu Okręgowego Spółka

Mieszkaniowa S. sp. z o.o. w K., powołując się na obie podstawy określone w art.

3983 § 1 k.p.c., wniosła o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego

rozpoznania ewentualnie o uchylenie również postanowienia Sądu Rejonowego z 9

lutego 2009 r. i przekazanie sprawy temu Sądowi do ponownego rozpoznania. W

ramach pierwszej podstawy kasacyjnej wskazała na naruszenie art. 285 § 1 i 2 k.c.

przez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, a w ramach drugiej podniosła

zarzut obrazy art. 6268 § 2 k.p.c.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

1. Zgodnie z art. 6268 § 2 k.p.c., który w swej treści nawiązuje do uchylonego

art. 46 ust. 1 ustawy z 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece (tekst jedn.

Dz.U. z 2001 r. Nr 125, poz. 1368 ze zm. – dalej: u.k.w.h.), rozpoznając wniosek

o wpis, sąd bada jedynie treść i formę wniosku, dołączonych do wniosku

dokumentów oraz treść księgi wieczystej. Przytoczony przepis wyznacza zakres

kognicji sądu w postępowaniu wieczystoksięgowym, i to zarówno sądu pierwszej

instancji

rozpoznającego

wniosek

o wpis,

jak

i

sądu

drugiej

instancji

rozpoznającego apelację od wpisu (zob. postanowienia Sądu Najwyższego

z 27 kwietnia 2001 r., III CKN 354/00, OSNC 2001, nr 12, poz. 183

i z 6 października 2006 r., V CSK 214/06, nie publ.). Kognicja ta, choć ograniczona

do badania jedynie treści wniosku, treści i formy dołączonych do wniosku

dokumentów oraz treści księgi wieczystej, nie ma charakteru wyłącznie formalnego.

Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem, obowiązek badania treści dokumentu

dołączonego do wniosku o wpis mieści w sobie również konieczność oceny, czy

dokument ten stanowi uzasadnioną podstawę wpisu. W konsekwencji sąd jest

obowiązany badać czynność materialną stanowiącą podstawę wpisu nie tylko pod

względem

formalnoprawnym,

lecz

także

pod

względem

jej

skuteczności

materialnej. Powinien zbadać, czy czynność ta uzasadnia powstanie, zmianę lub

wygaśnięcie prawa, które ma być wpisane do księgi wieczystej lub z niej

wykreślone. Musi zatem ocenić, czy prawo, które ma być wpisane, zostało ważnie

ustanowione. Trzeba jednak podkreślić, że podstawę tej oceny stanowić mogą

wyłącznie ustalenia dokonane na podstawie treści wniosku, treści dołączonych do

niego

dokumentów

oraz

treści

księgi

wieczystej.

W

postępowaniu

wieczystoksięgowym bowiem sąd nie może prowadzić postępowania dowodowego

wykraczającego poza granice, które zostały zakreślone w art. 6268 § 2 k.p.c. ani

uwzględniać dalszych okoliczności niewynikających z wskazanych w tym przepisie

dowodów (zob. postanowienia Sądu Najwyższego: z 22 marca 1955 r., II CO

116/54, OSNCK 1956, nr 1, poz. 15; z 25 lutego 1963 r., III CR 177/62, OSNCP

1964, nr 2, poz. 36; z 18 listopada 1971 r., III CRN 338/71, OSNCP 1972, nr 6, poz.

110; z 13 lipca 1984 r., IV CR 343/84, OSNCP 1985, nr 7, poz. 92 i z 20 lutego

2003 r., II CKN 1237/00 oraz uchwały Sądu Najwyższego: z 12 kwietnia 1990 r.,

III CZP 14/90, Rej. 1991, nr 1, s. 129; z 20 lipca 1995 r., III CZP 88/95, OSNC

1995, nr 11, poz. 163; z 22 maja 1996 r., III CZP 50/96, OSNC 1996, nr 11, poz.

141 i z 17 stycznia 2003 r., III CZP 79/02, OSNC 2003, nr 11, poz. 142).

Jeżeli przedmiotem wpisu jest służebność gruntowa, sąd, kierując się

utrwaloną wykładnią przepisów regulujących postępowanie wieczystoksięgowe,

powinien zbadać, czy prawo to zostało ważnie ustanowione. Co do zasady zatem

Sądy obu instancji prawidłowo badały, czy według przepisów obowiązujących

14 kwietnia 2008 r. służebność gruntowa, polegająca na prawie wyłącznego

korzystania przez każdoczesnych właścicieli lokalu nr 2 z ogródka przydomowego

znajdującego się pod oknami tego lokalu, została ważnie ustanowiona. Trafnie też

oceniły, że – ze względu na obowiązującą zasadę zamkniętego katalogu praw

rzeczowych – prawa te mogą być powoływane tylko na podstawie i w granicach

upoważnień ustawowych. Osoby zainteresowane mogą więc ustanawiać tylko takie

ograniczone prawa rzeczowe, jakie są przewidziane w ustawie, przy uwzględnieniu,

iż każde z nich ma zdefiniowane ustawowo cechy niepodlegające modyfikacji

(zob. postanowienie Sądu Najwyższego z 12 listopada 1997 r., I CKN 321/97,

nie publ.).

2. Istotę służebności gruntowej określa art. 285 § 1 k.c., stanowiąc,

że nieruchomość można obciążyć na rzecz właściciela innej nieruchomości

(nieruchomości władnącej) prawem,

którego

treść polega

bądź na

tym,

że właściciel nieruchomości władnącej może korzystać w oznaczonym zakresie

z nieruchomości obciążonej, bądź na tym, że właściciel nieruchomości obciążonej

zostaje ograniczony w możności dokonywania w stosunku do niej określonych

działań, bądź też na tym, że właścicielowi nieruchomości obciążonej nie wolno

wykonywać określonych uprawnień, które mu względem nieruchomości władnącej

przysługują na podstawie przepisów o treści i wykonywaniu własności. Z przepisu

tego wynika, że dla istnienia służebności gruntowej konieczne są dwie

nieruchomości: władnąca i obciążona, nieruchomość obciążona może być przy tym

także przedmiotem współwłasności. Przyjmuje się, że służebność gruntowa może

obciążać również użytkowanie wieczyste (zob. uchwałę Sądu Najwyższego

z 22 października 1968 r., III CZP 98/68, OSNCP 1969, nr 11, poz. 188,

postanowienia Sądu Najwyższego: z 17 stycznia 1974 r., III CRN 316/73, OSNCP

1974,

nr 11, poz.

197;

z 10

kwietnia

2008

r.,

IV

CSK

21/08, nie

publ.; z 15 października 2008 r., I CSK 135/08, OSNC-ZD 2009, nr C, poz. 62).

Zgodnie z poglądem Sądu Najwyższego wyrażonym w postanowieniu

z 20 października 2005 r., IV CK 65/05 (nie publ.), nieruchomość można obciążyć

służebnością gruntową także w sytuacji, w której jej współwłaścicielem jest

właściciel nieruchomości władnącej. Kontynuując ten kierunek wykładni, trzeba

uznać za dopuszczalne obciążenie nieruchomości wspólnej, o której mowa w art. 3

ust. 2 ustawy z 24 czerwca 1994 r. o własności lokali (tekst jedn.: Dz. U. z 2000 r.,

Nr 80, poz. 903 ze zm.; dalej - u.w.l.) służebnością gruntową ustanowioną na rzecz

każdoczesnego właściciela lokalu. Sąd pierwszej instancji odmiennie ocenił tę

kwestię, a Sąd Okręgowy nie zajął co do niej wyraźnego stanowiska. Pogląd Sądu

pierwszej instancji nie może być zaakceptowany, gdyż podkreślany przez ten Sąd

element związania praw nie wyklucza uznania lokalu za „inną nieruchomość”

w rozumieniu art. 285 § 1 k.c. Element związania udziału we własności

w nieruchomości

wspólnej

z

prawem

odrębnej

własności

lokalu

został

wprowadzony nie po to, by zatrzeć odrębność prawną lokalu i nieruchomości

wspólnej, lecz by uniemożliwić rozporządzanie prawem własności lokalu bez

związanego z nim udziału w nieruchomości wspólnej, przysługiwanie tego prawa

jest bowiem niezbędne do normalnego korzystania z lokalu.

W art. 285 § 1 k.c. ustawodawca nie sprecyzował, na czym polega

uprawnienie do korzystania z nieruchomości obciążonej przez właściciela

nieruchomości

władnącej

bądź

obowiązek

powstrzymania

się

właściciela

nieruchomości obciążonej od określonego korzystania z niej. Wskazał jedynie,

że właściciel nieruchomości władnącej może korzystać „w oznaczonym zakresie

z nieruchomości obciążonej”, a właściciel nieruchomości obciążonej zostaje

ograniczony w możności dokonywania „określonych działań” czy też nie wolno mu

wykonywać „określonych uprawnień”. Z powołanego przepisu nie wynika wprost,

czy służebność gruntowa może polegać jedynie na częściowym korzystaniu

z nieruchomości obciążonej, czy też przedmiotem tej służebności może być

również

pełne

korzystanie

z

nieruchomości,

odbierające

właścicielowi

nieruchomości wszelkie uprawnienia w tym zakresie i pozostawiające mu

względem obciążonej nieruchomości jedynie ius nudum. Posłużenie się przez

ustawodawcę zwrotem „może korzystać w oznaczonym zakresie z nieruchomości

obciążonej” oraz istota i funkcje służebności przemawiają za przyjęciem,

że korzystanie z cudzej nieruchomości przez uprawnionego z tytułu służebności

gruntowej może być jedynie częściowe. Przyznane właścicielowi nieruchomości

władnącej w art. 285 § 1 k.c. uprawnienie do korzystania „w oznaczonym zakresie”

nie może więc prowadzić do całkowitego pobawienia właściciela nieruchomości

obciążonej uprawnień wynikających z prawa własności. Jednak w szczególnych

sytuacjach zakres treści przyznanej służebności może pozwalać właścicielowi

nieruchomości władnącej na pełne korzystanie z określonej części nieruchomości

obciążonej. Będzie tak np. w razie wybudowania części budynku na gruncie

sąsiada i ustanowienia w tym zakresie służebności gruntowej (art. 151 k.c.).

3. Zasadniczo

nie

jest

dopuszczalne

takie

ukształtowanie

treści

służebności gruntowej, które przyznawałoby właścicielowi nieruchomości władnącej

uprawnienie

do

wyłącznego

korzystania

z

nieruchomości

obciążonej,

równoznaczne nie tylko z pełnym korzystaniem z nieruchomości, lecz także

z całkowitym pozbawieniem możności korzystania z niej przez właściciela

nieruchomości obciążonej. Ustanowienie na rzecz właściciela lokalu mieszkalnego

służebności gruntowej, polegającej na prawie do wyłącznego korzystania z ogródka

przydomowego znajdującego się pod oknami lokalu, nie odbiera współwłaścicielom

lub współużytkownikom wieczystym nieruchomości wspólnej, o której mowa w art. 3

ust. 2 u.w.l., wszelkich uprawnień do gruntu obciążonego służebnością i nie

pozostawia im w stosunku do obciążonej nieruchomości jedynie ius nudum.

Uprawnienia właściciela lokalu w stosunku do części nieruchomości wspólnej

mającej stanowić ogródek przydomowy nie zostały wprawdzie w akcie notarialnym

precyzyjnie określone, niemniej z samego przeznaczenia tej części nieruchomości

wspólnej wynika uprawnienie właściciela nieruchomości władnącej jedynie do

urządzenia i utrzymywania małego ogródka przy domu, zajmowanego zwykle pod

uprawę traw i roślin ozdobnych. Przyznanie właścicielowi lokalu takiego

uprawnienia

nie

oznacza,

współwłaścicielami

że

właścicielom

nieruchomości

wspólnej,

pozostałych

lokali,

będących

pozostało

względem

części

nieruchomości zajętej pod uprawę jedynie ius nudum. Trzeba podkreślić,

że w granicach określonych przez społeczno-gospodarcze przeznaczenie gruntu

własność gruntu rozciąga się na przestrzeń nad i pod jego powierzchnią (art. 143

k.c.). Urządzenie przez właściciela lokalu ogródka przydomowego nie pozbawia

współwłaścicieli nieruchomości wspólnej korzystania z przestrzeni nad i pod jej

powierzchnią w granicach dozwolonego oddziaływania właściciela nieruchomości

gruntowej. Poza tym uprawnienie do korzystania przez właściciela lokalu z ogródka

przydomowego

na

nieruchomości

wspólnej

nie

pozbawia

pozostałych

współwłaścicieli nieruchomości możności ingerowania w sposób wykonywania

służebności, np. w razie zaniedbań w urządzeniu lub utrzymywaniu ogródka.

Rozważając

ten

problem

nie

można

pomijać

widocznej

ostatnio

w orzecznictwie tendencji do dynamicznej wykładni przepisów regulujących

służebności gruntowe, zmierzającej do szerszego wykorzystania tej instytucji.

W uzasadnieniu postanowienia z 8 września 2006 r., II CSK 112/06 (M. Prawn.

2006, nr 19, s. 1016), Sąd Najwyższy stwierdził wprost, że rozwój cywilizacyjny

i postęp techniczny spowodowały powstanie konieczności dynamicznej wykładni

wspomnianych przepisów. Wyrazem tej tendencji było zaaprobowanie służebności

odpowiadającej swą treścią służebności przesyłu, wprowadzonej następnie ustawą

z 30 maja 2008 r. o zmianie ustawy – Kodeks cywilny oraz niektórych innych ustaw

(Dz. U. Nr 116, poz. 731; zob. uchwałę Sądu Najwyższego z 17 stycznia 2003 r.,

III CZP 79/02, OSNC 2003, nr 11, poz. 142 oraz postanowienia Sądu Najwyższego

z 8 września 2006 r., II CSK 112/06 i z 5 czerwca 2009 r., I CSK 392/08, nie publ.).

Podzielając

nieruchomości

ten

kierunek

wspólnej

wykładni,

służebnością

wypada

zauważyć,

gruntową

że obciążenie

korzystania

z ogródka

przydomowego, może być korzystne dla pozostałych właścicieli lokali, którzy wszak

decydują o ukształtowaniu treści służebności obciążającej nieruchomość wspólną.

Powyższe rozważania prowadzą do wniosku, że przyznanie właścicielowi

lokalu w ramach służebności gruntowej uprawnienia do wyłącznego korzystania

z ogródka przydomowego na nieruchomości wspólnej położonego pod oknami

lokalu mieści się w granicach uprawnień właściciela nieruchomości władnącej

przewidzianych w art. 285 § 1 k.c.

4. Sąd

Okręgowy

wieczystoksięgowym

wyszedł

z

założenia,

dopuszczalne

jest

również

że

w

postępowaniu

badanie

skuteczności

materialnoprawnej umowy o ustanowieniu służebności pod kątem jej zgodności

z celem służebności gruntowej określonym w art. 285 § 2 k.c. W wyniku dokonanej

oceny podzielił przy tym pogląd Sądu pierwszej instancji, że służebność ogródka

przydomowego nie zwiększa użyteczności lokalu mieszkalnego, a jej celem jest

jedynie wygoda lub upodobanie właściciela lokalu. Trzeba zgodzić się z zarzutem

skarżącej, że tak rozumując Sąd Okręgowy naruszył art. 285 § 2 k.c., zbadanie

bowiem,

czy

nieruchomości

ustanowiona

władnącej

służebność

usuwa

się

gruntowa

spod

oceny

zwiększa

użyteczność

sądu

postępowaniu

w

wieczystoksięgowym. Jak już wyjaśnił Sąd Najwyższy w uchwale z 17 stycznia

2003 r., III CZP 97/02 (OSNC 2003, nr 11, poz. 142), w postępowaniu

wieczystoksięgowym

nie

jest

dopuszczalne

badanie

skuteczności

materialnoprawnej umowy o ustanowieniu służebności gruntowej w zakresie jej

zgodności z celem takiej czynności, o którym mowa w art. 285 § 2 k.c.

W uzasadnieniu Sąd Najwyższy podkreślił, że ograniczony z mocy art. 626 8 § 2

k.p.c. charakter kognicji sądu wieczystoksięgowego nie pozwala mu

na

prowadzenie badania w kierunku poznania stanu faktycznego, wobec czego sąd

ten – nie mając uprawnień do prowadzenia postępowania dowodowego – nie może

weryfikować danych twierdzonych przez strony. Z tej przyczyny skuteczne

podważenie czynności prawnej - dokonanej we właściwej formie – na podstawie

wskazującej na naruszenie art. 285 § 2 k.c. może być dokonane wyłącznie

w postępowaniu procesowym. Stanowisko to uzyskało aprobatę doktryny i podziela

je także skład Sądu Najwyższego orzekający w niniejszej sprawie.

Ocena, czy ustanowiona służebność ogródka przydomowego realizuje cel

określony w art. 285 § 2 k.c., jakim jest zwiększenie użyteczności lokalu

mieszkalnego, wymaga uwzględnienia okoliczności dotyczących usytuowania,

przeznaczenia i konfiguracji zarówno lokalu, jak i ogródka przydomowego,

co z kolei wymaga dokonania ustaleń wykraczających poza kognicję sądu

w postępowaniu

wieczystoksięgowym.

Nie

jest

to

–

wbrew

odmiennym

zapatrywaniom Sądu Okręgowego – ocena oczywista, istnieją bowiem rację

przemawiające na rzecz tezy, że ustanowienie służebności korzystania z ogródka

przydomowego może podnosić użyteczność lokalu jako nieruchomości władnącej.

Wystarczy wskazać, że zwiększa się w ten sposób funkcjonalność mieszkania,

które uzyskuje dodatkowe wejście do lokalu usytuowanego na parterze budynku,

zwiększa się bezpieczeństwo i stopień izolacji lokalu od osób postronnych,

a w razie odpowiedniego zagospodarowania ogródka – zmniejsza się także

natężenie hałasu.

Ze względu na ograniczenia dowodowe wynikające z art. 6268 § 2 k.p.c.,

samo zanegowanie spełnienia przesłanki zwiększenia użyteczności nieruchomości

władnącej nie uzasadnia odmowy wpisu służebności do księgi wieczystej.

Reasumując stwierdzić trzeba, że skarga kasacyjna wnioskodawcy okazała

się uzasadniona, jednakże – na co wskazał już Sąd Najwyższy w postanowieniu

z 12 stycznia 2010 r., III CZP 106/09 (nie publ.) – w sprawie zachodzi potrzeba

oceny prawidłowości wyrażenia przez Wspólnotę Mieszkaniową M. zgody na

ustanowienie służebności oraz prawidłowości udzielenia pełnomocnictwa do

składania w tym przedmiocie stosownych oświadczeń woli. Sąd Rejonowy uznał

tę kwestię za nieistotną dla rozstrzygnięcia, a ocenę tę zaakceptował Sąd

Okręgowy. Z tej przyczyny nie można uznać, żeby Sądy obu instancji odniosły się

do niej merytorycznie.

Wnioskodawca zaskarżył postanowienie Sądu Okręgowego z 14 kwietnia

2010 r. w całości, a zatem także co do rozstrzygnięcia w pkt 1 o podjęciu

zawieszonego postępowania. Skoro jednak orzeczenie o tym przedmiocie nie

podlega zaskarżeniu skargą kasacyjną, to na podstawie art. 398 6 § 3 k.p.c.,

Sąd Najwyższy częściowo odrzucił skargę kasacyjną

wnioskodawcy,

jako

niedopuszczalną. Mając na uwadze okoliczności przedstawione wyżej, na

podstawie art. 39815 § 1 oraz art. 108 § 2 w zw. z art. 39821 k.p.c., Sąd Najwyższy

uchylił zaskarżone postanowienie w pkt 2 i w tym zakresie przekazał sprawę

Sądowi Okręgowemu do ponownego rozpoznania.