III CSK 244/12 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt III CSK 244/12

POSTANOWIENIE

Dnia 27 czerwca 2013 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Anna Owczarek (przewodniczący)

SSN Krzysztof Pietrzykowski (sprawozdawca)

SSN Agnieszka Piotrowska

w sprawie z wniosku Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w O. Z. J.

przy uczestnictwie Spółdzielczej Kasy Oszczędnościowo-Kredytowej

im. F. Stefczyka z siedzibą w G. i Z. T.

o wpis ostrzeżenia o przyłączeniu się do egzekucji z nieruchomości, w księdze

wieczystej prowadzonej przez Sąd Rejonowy w O.

nr 45266/9

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej

w dniu 27 czerwca 2013 r.,

skargi kasacyjnej uczestnika Spółdzielczej Kasy Oszczędnościowo-Kredytowej

im. F. Stefczyka z siedzibą w G.

od postanowienia Sądu Okręgowego w K.

z dnia 11 maja 2012 r.,

odrzuca skargę kasacyjną.

Uzasadnienie

Sąd Rejonowy w O. postanowieniem z dnia 17 stycznia 2012 r. utrzymał w

mocy zaskarżony przez Z. T. wpis ostrzeżenia w księdze wieczystej o przyłączeniu

się do toczącego się postępowania egzekucyjnego z nieruchomości w sprawie z

wniosku Spółdzielczej Kasy Oszczędnościowo - Kredytowej im. F. Stefczyka z

siedzibą w G., prowadzonej przez Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w

O. Z. J. W uzasadnieniu wskazał w szczególności, że referendarz sądowy,

uwzględniając wniosek Komornika, w dniu 22 listopada 2011 r., wpisał w dziale III

księgi wieczystej ostrzeżenie o prowadzonym postępowaniu egzekucyjnym. Z. T.

wniosła skargę na tę czynność. Komornik dołączył do wniosku o wpis ostrzeżenia

zawiadomienie o wszczęciu egzekucji i wezwanie do zapłaty długu, które jest

dokumentem

urzędowym

i

może

służyć

jako

podstawa

wpisu

wieczystoksięgowego. Dokonany wpis jest zatem prawidłowy i zgodny z art. 924 w

związku z art. 626 § 1 i 2 k.p.c.

Z. T. wniosła apelację od postanowienia Sądu Rejonowego w O. Sąd

Okręgowy w K. postanowieniem z dnia 11 maja 2012 r. zmienił zaskarżone

postanowienie w ten sposób, że wniosek oddalił, nakazując Sądowi Rejonowemu w

O. wykreślenie wpisu ostrzeżenia w dziale III księgi wieczystej.

Sąd Okręgowy nie podzielił poglądu, że istniały podstawy do wpisu

w księdze wieczystej ostrzeżenia o przyłączeniu się kolejnego wierzyciela do

toczącego się postępowania egzekucyjnego. Powołał się na uchwałę Sądu

Najwyższego z dnia 17 czerwca 2003 r., III CZP 31/03, według której przepisy

o postępowaniu egzekucyjnym nie dają komornikowi ani wierzycielowi uprawnienia

do wniosku o wpis w razie przyłączenia się tegoż wierzyciela do już wszczętej

egzekucji. Jeżeli komornik składa wniosek o wpis, którego przedmiotem jest

ujawnienie ostrzeżenia o wszczęciu postępowania egzekucyjnego (art. 924 k.p.c.),

to nie jest wnioskodawcą w rozumieniu art. 626 § 5 k.p.c. ani nie staje się

uczestnikiem postępowania, bo działa jedynie w imieniu i na rzecz wierzyciela.

Natomiast żaden przepis nie uprawnia wierzyciela do złożenia wniosku o wpis

ostrzeżenia o przyłączeniu się do już wszczętego postępowania egzekucyjnego

(w rozumieniu art. 925 § 1 k.p.c.), a tym samym również komornik nie może tego

uczynić w jego imieniu. Tej treści wniosku nie można utożsamiać z wnioskiem

o wpis ostrzeżenia o wszczęciu postępowania egzekucyjnego. Wpis ostrzeżenia

o przyłączeniu się kolejnego wierzyciela jest także zbędny z punktu widzenia

zasadniczych reguł postępowania egzekucyjnego. Z art. 927 k.p.c. wynikają dla

wierzyciela kierującego egzekucję do tej samej nieruchomości dokładnie te same

uprawnienia, które służą wierzycielowi, na wniosek którego wszczęto egzekucję

z nieruchomości. Skutki wpisu ostrzeżenia o wszczęciu egzekucji działają na rzecz

pierwszego wierzyciela i każdego z wierzycieli przyłączających się do egzekucji.

Zbędne byłoby zatem powielanie wpisów.

Wnioskodawczyni

wniosła

skargę

kasacyjną,

w

której

zaskarżyła

postanowienie Sądu Okręgowego w całości, zarzucając naruszenie przepisów

postępowania, mianowicie art. 927 w związku z art. 924 k.p.c. przez błędną ich

wykładnię i nieprawidłowe przyjęcie, że wierzyciel przyłączający się do egzekucji

nie może żądać wpisu ostrzeżenia o przyłączeniu się do egzekucji z nieruchomości

w księdze wieczystej, bowiem do takiego wierzyciela odnoszą się skutki

poprzedniego wpisu o wszczęciu postępowania egzekucyjnego ujawnionego

z wniosku innego wierzyciela.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

W skardze kasacyjnej trafnie podkreślono, że zaskarżone postanowienie

Sądu Okręgowego pozostaje w sprzeczności z uchwałą składu siedmiu sędziów

Sądu Najwyższego z dnia 6 listopada 2007 r., III CZP 93/07 (OSNC 2008, nr 7-8,

poz. 68). Rzecz jednak w tym, że skarga kasacyjna od wpisu ostrzeżenia

o wszczęciu egzekucji z nieruchomości jest niedopuszczalna zgodnie z ustalonym

orzecznictwem Sądu Najwyższego. W szczególności w postanowieniu z dnia

18 kwietnia 2007 r., V CZ 27/07 (niepubl.) Sąd Najwyższy podkreślił, że kwestia,

czy przysługuje skarga kasacyjna od postanowienia sądu drugiej instancji

w przedmiocie

wpisu

ostrzeżenia

w księdze

wieczystej, nie

jest

nowym

zagadnieniem w orzecznictwie. Sąd Najwyższy wielokrotnie wypowiadał się już

w tej kwestii po przywróceniu kasacji. W postanowieniu z dnia 7 stycznia 1997 r.,

I CKN 31/96 (OSNC 1997, nr 5, poz. 55) i postanowieniu z dnia 15 stycznia

III CZ 1/97 (OSNC, nr 4, poz. 37) Sąd Najwyższy uznał, że nie jest dopuszczalna

kasacja w sprawie o wpis ostrzeżenia z art. 10 ust. 2 ustawy o księgach

wieczystych i hipotece. Oddalenie apelacji nie kończy bowiem postępowania

w sprawie jako całości, czego wymagał art. 392 § 1 k.p.c., lecz prowadzi do

rozstrzygnięcia określonej kwestii wpadkowej wiążącej się z postępowaniem

wieczystoksięgowym, bez zmiany ujawnionych w księdze wieczystej praw

podmiotowych.

To

stanowisko

znalazło

wyraz

także

w

późniejszym

niepublikowanym postanowieniu Sądu Najwyższego z dnia 20 października 1997 r.,

I CZ 147/97. W niepublikowanym postanowieniu z dnia 17 czerwca 1997 r., III CKN

7/97 Sąd Najwyższy uznał, że nie jest dopuszczalna kasacja od wpisu w księdze

wieczystej wzmianki, że w stosunku do nieruchomości dłużnika została wszczęta

przez komornika - na wniosek wierzyciela - egzekucja (art. 924 k.p.c.).

Potwierdzeniem

tego stanowiska jest teza postanowienia z dnia 18 listopada

1997 r., I CKN 155/97 (OSNC 1998, nr 5, poz. 80), w której Sąd Najwyższy

stwierdził, że kasacja nie przysługuje od postanowienia sądu drugiej instancji

w przedmiocie wpisu (lub wykreślenia wpisu) w księdze wieczystej wszczęcia

egzekucji z nieruchomości, przewidzianego w art.

924 k.p.c. W postanowieniu

z dnia 29 czerwca 2004 r. (OSNC 2005, nr 6, poz. 112) Sąd Najwyższy –

podkreślając, że „istotę sprawy” w postępowaniu wieczystoksięgowym określają

przesłanki materialnoprawne wniosku, taka bowiem postać orzeczeń jest właściwa

rozstrzygnięciu o zasadności żądania wnioskodawcy domagającego się udzielenia

ochrony prawnej przez potwierdzenie jego praw rzeczowych (wpisy w dziale II),

ukonstytuowania ich, jeżeli przepis takiego wpisu wymaga (wpisy w dziale II albo

IV) lub wzmocnienia skuteczności praw osobistych i roszczeń (wpisy w dziale III,

wymienione w art. 16 u.k.w.h. i innych ustawach) - uznał, że rozstrzygnięciem co do

istoty sprawy nie są wpisy ostrzeżeń i wzmianek o charakterze wpadkowym,

zabezpieczające prawidłowy tok postępowania wieczystoksięgowego lub innego

albo zabezpieczające skuteczność ewentualnego orzeczenia (np. ostrzeżenie

przewidziane w art. 9 ust. 3 ustawy z dnia 6 grudnia 1996 r. o zastawie rejestrowym

i rejestrze zastawów, Dz. U. Nr 149, poz. 703, ze zm., i w art. 10 ust. 2 u.k.w.h. albo

przewidziane w art. 924 k.p.c. lub dokonane na podstawie art. 755 k.p.c.).

W świetle przytoczonych orzeczeń należy przyjąć, że w judykaturze Sądu

Najwyższego ugruntował się pogląd, że nie przysługuje skarga kasacyjna od

postanowienia sądu drugiej instancji w przedmiocie wpisu (lub wykreślenia)

w księdze wieczystej wszczęcia egzekucji z nieruchomości, przewidzianego w art.

924 k.p.c. Wymienione postanowienie nie należy bowiem - w rozumieniu art. 5191

§ 1 k.p.c. - do kategorii postanowień co do istoty sprawy kończących postępowanie

w sprawie. To stanowisko spotkało się także, choć niepowszechnie, z aprobatą

w piśmiennictwie. Sąd Najwyższy w składzie rozpoznającym niniejsze zażalenie

podziela przedstawione stanowisko judykatury.

Z przedstawionych powodów Sąd Najwyższy na podstawie art. 3986 § 3

k.p.c. orzekł, jak w sentencji.