Legislator Case Law & Legislation
III CSK 229/08 AI generated

III CSK 229/08 · Sąd Najwyższy

Case Number III CSK 229/08
Court / Authority
Jurisdiction Poland (PL)
Outcome postanowienie

Legislator summary

AI generated

zasiedzenia z dniem 1 stycznia 1985 r. udziału w nieruchomości w W. przy ul. S., odległości 1,5 m od ściany budynku. Z uwagi na to, że Sąd Rejonowy uznał, iż

Legislator headnote

AI generated

art. 610 k.p.c, art. 510 k.p.c, art. 172 k.c, art. 382 k.p.c, art. 13 § 2 k.p.c, art. 510 § 1 k.p.c; III CSK 229/08 · Sąd Najwyższy: udziału w nieruchomości w W. przy ul. S., odległości 1,5 m od ściany budynku. Z uwagi na to, że Sąd Rejonowy uznał, iż

Keywords

AI generated
art. 610 k.p.c art. 510 k.p.c art. 172 k.c art. 382 k.p.c art. 13 § 2 k.p.c art. 510 § 1 k.p.c

Cited Legislation

AI generated
art. 610 k.p.c
ma znaczenia, że cofnęła ona wniosek, skoro, zgodnie z art. 610 k.p.c.
art. 510 k.p.c
jako zainteresowaną, w rozumieniu art. 510 k.p.c.
art. 172 k.c
w ramach pierwszej podstawy zarzuciła naruszenie art. 172 k.c.
art. 382 k.p.c
zw. z art. 361 i art. 382 k.p.c. i art. 13 § 2 k.p.c. oraz art. 510 § 1 k.p.c., przez
art. 13 § 2 k.p.c
zw. z art. 361 i art. 382 k.p.c. i art. 13 § 2 k.p.c. oraz art. 510 § 1 k.p.c., przez
art. 510 § 1 k.p.c
oraz art. 510 § 1 k.p.c., przez
art. 233 § 1 k.p.c
oraz art. 233 § 1 k.p.c.
art. 321 § 1 k.p.c
510 § 1 oraz art. 321 § 1 k.p.c.

Cited Case Law

AI generated
III CZP 96/77
III CZP 96/77 (OSNC 1978/11/195) przedmiotem nabycia własności przez
III CRN 459/87
III CRN 459/87, nie publ.
III CZP 14/89
III CZP 14/89, OSNCP 1990/2/27).

Need to analyze how this precedent applies to your matter?

Cross-reference this judgment against statutes, commentaries, and subsequent citing case law inside Legislator AI.

Open in Legislator →

Full text

Sygn. akt III CSK 229/08

POSTANOWIENIE

Dnia 21 stycznia 2009 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Irena Gromska-Szuster (przewodniczący, sprawozdawca)

SSN Teresa Bielska-Sobkowicz

SSN Grzegorz Misiurek

Protokolant Iwona Budzik

w sprawie z wniosku I.F. i małoletniej N.F.

reprezentowanej przez przedstawiciela ustawowego I.F.

przy uczestnictwie K.P. i K.F.

o stwierdzenie nabycia własności nieruchomości przez zasiedzenie,

po rozpoznaniu na rozprawie w Izbie Cywilnej

w dniu 21 stycznia 2009 r.,

skargi kasacyjnej uczestniczki K.P.

od postanowienia Sądu Okręgowego w K.

z dnia 3 marca 2008 r., sygn. akt II [...],

uchyla zaskarżone postanowienie i przekazuje sprawę Sądowi

Okręgowemu w K. do ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia

o kosztach postępowania kasacyjnego.

Uzasadnienie

Wnioskodawczynie K.F. i I.F. wnosiły początkowo o stwierdzenie, że nabyły

w drodze zasiedzenia z dniem 1 stycznia 1985 r. udział ½ części we

współwłasności nieruchomości w W., stanowiącej działkę nr [...], zabudowaną

budynkiem mieszkalnym. Na rozprawie w dniu 29 czerwca 2006r. K.F. cofnęła

wniosek i została zwolniona od udziału w sprawie, natomiast I.F. wniosła o

stwierdzenie zasiedzenia na swoją rzecz oraz na rzecz swojej małoletniej córki

N.F., którą Sąd wezwał do udziału w sprawie. W dniu 12 lipca 2006 r.

wnioskodawczynie sprecyzowały żądanie w ten sposób, że wnosiły o stwierdzenie

zasiedzenia z dniem 1 stycznia 1985 r. udziału w nieruchomości w W. przy ul. S.,

na której położony jest budynek mieszkalny, wraz z pasem gruntu o szerokości 2,5

m prowadzącym do tego budynku od strony drogi publicznej oraz pasem gruntu w

odległości 1,5 m od ściany budynku. Z uwagi na to, że Sąd Rejonowy uznał, iż

także K.F. jest zainteresowana w sprawie, wezwał ją do udziału w sprawie

postanowieniem z dnia 11 października 2006 r.

Właścicielka nieruchomości, uczestniczka postępowania K.P. wnosiła o

oddalenie wniosku zarzucając, że wnioskodawczynie i ich poprzednicy prawni

posiadali tylko jeden pokój w budynku, który jest częścią składową nieruchomości,

a takie posiadanie nie prowadzi do zasiedzenia udziału w nieruchomości, ponadto

niedopuszczalne jest dla celów zasiedzenia udziału, dokonanie fizycznego podziału

nieruchomości składającej się z kilku działek, w sposób wskazany przez

wnioskodawczynie.

Postanowieniem z dnia 27 czerwca 2007 r. Sąd Rejonowy w W. stwierdził,

że K.F. nabyła w drodze zasiedzenia z dniem 1 stycznia 1977r. udział wynoszący

187/1000 części we współwłasności nieruchomości będącej własnością K.P.,

objętej księgą wieczystą kw nr [...] Sądu Rejonowego w W., położonej w W.,

zabudowanej budynkiem mieszkalnym, stanowiącej działkę nr [...] o pow. 0,0272

ha, powstałą z podziału nieruchomości składającej się z dawnych działek nr [...] i nr

[...], dokonanego zgodnie z projektem podziału z dnia 31 maja 2007r.

sporządzonym dla celów niniejszej sprawy przez geodetę R.M. Sąd Rejonowy

oddalił wniosek w pozostałej części i orzekł o kosztach postępowania.

Sąd Okręgowy w K. postanowieniem z dnia 3 marca 2008 r. oddalił apelację

uczestniczki K.P.

Sądy ustaliły między innymi, że księga wieczysta kw nr [...] prowadzona jest

dla nieruchomości stanowiącej własność K.P., obejmującej kilka działek, w tym

działkę budowlaną nr [...] o pow. 0,0385 oraz nr [...] o pow. 0,691. Na działkach

tych znajduje się budynek mieszkalny przy ul. S., w którym są dwa mieszkania,

wspólne wejście i sień. Mieszkanie po lewej stronie, składające się z dwóch pokoi,

kuchni i łazienki oraz przynależnych pomieszczeń w piwnicy, na parterze i na

poddaszu, o łącznej powierzchni 113,40 m. kw. zajmowała i zajmuje rodzina K.P.

Lokal o powierzchni 26,1 m kw. po prawej stronie, stanowiący początkowo jeden

pokój, a od 1998r. pokój, kuchnię i łazienkę, zajmuje obecnie I.F. z córką N.

Budynek ten, położony na część działki [...] i [...], do którego przez działkę

[...] prowadzi dojście od ul. S. o szerokości około 3 m i długości około 15 m,

wybudował przed drugą wojną światową J.K., ojciec K.P. i dziadek K.F., który

przekazał pokój po prawej stronie do wyłącznego korzystania swoim dzieciom z

pierwszego małżeństwa, w tym synowi S., ojcu K.F. Resztę budynku zajmowała

trzecia żona J.K., F.K., matka K.P. Od tego czasu pokój po prawej stronie

zajmowała rodzina S.K., albo lokatorzy, którym wynajmował pokój. S.K. korzystał

też z części działki nr [...], gdzie miał szopę oraz z części sądu. Po jego śmierci w

1967 r. pokojem dysponowała żona, a od 1975 r. córka K.F., która tam zamieszkała

z rodziną, w 1998 r. przerobiła pokój wydzielając kuchnię i łazienkę. W 2001 r. K.F.

wyprowadziła się, a pozostała tam jej córka I.F. wraz ze swoją córką N. Następcy

prawni S.K. po jego śmierci nie korzystali już z działki, a jedynie z dojścia do

budynku od ul. S. oraz z wejścia na strych, znajdującego się na zewnątrz, na tyłach

budynku.

W toku postępowania o zasiedzenie Sąd Rejonowy zlecił biegłemu geodecie

dokonanie wydzielenia geodezyjnego nieruchomości objętej wnioskiem, według

wskazań wnioskodawczyń przedstawionych na gruncie podczas oględzin w dniu

12 lipca 2006 r., gdy nastąpiło sprecyzowanie wniosku o zasiedzenie. W wyniku

tego wydzielenia działka nr [...] została przyłączona do działki nr [...] i tak powstała

działka została podzielona na działki: nr [...] o powierzchni 0,0804 oraz nr [....] o

powierzchni 0,0272. Przedmiotem wniosku o zasiedzenie jest działka nr [...]

zabudowana budynkiem mieszkalnym, która obejmuje, poza tym budynkiem, pas

gruntu stanowiący dojście do budynku od strony ul. S. oraz pas gruntu o szerokości

1,5 m wzdłuż obramowania budynku, stanowiący jego bezpośrednie obejście.

W 1998 r. K.P. wystąpiła o eksmisję K.F., I.F. i A.F. z zajmowanego przez

nich pokoju i wyrokiem z dnia 18 marca 1999 r. wydanym w sprawie [...], Sąd

Rejonowy uwzględnił powództwo, natomiast Sąd Okręgowy w B. w wyniku apelacji

pozwanych wyrokiem z dnia 29 października 1999 r. wydanym w sprawie [...],

zmienił zaskarżone orzeczenie i oddalił powództwo, uznając za uzasadniony zarzut

zasiedzenia zgłoszony przez pozwanych. W szczególności Sąd drugiej instancji,

powołując się na uchwałę Sądu Najwyższego z dnia 26 stycznia 1978 r. III CZP

96/77 (OSNC 1978/11/195), stwierdził, że skoro pozwani władali spornym pokojem

jak właściciele, to choć nie jest on wydzieloną częścią nieruchomości, trzeba uznać,

że byli posiadaczami samoistnymi udziału we współwłasności nieruchomości, której

częścią składową jest ten pokój. Nabyli zatem przez zasiedzenie udział we

współwłasności nieruchomości, mimo że nie korzystali w żaden sposób z działki.

Wystarczające jest, zdaniem Sądu, że zajmując jeden pokój w budynku położonym

na działce, byli samoistnymi współposiadaczami nieruchomości, co daje podstawę

do stwierdzenia, że byli też współposiadaczami gruntu.

W rozpoznawanej sprawie o zasiedzenie Sądy obu instancji podzieliły

to stanowisko. Stwierdziły, że choć wnioskodawczynie ani ich poprzednicy prawni

od 1967 r. już nie korzystali i nie posiadali żadnej części działki nr 3537, to nie ma

to znaczenia dla uwzględnienia wniosku, bowiem został on ograniczony jedynie do

stwierdzenia zasiedzenia udziału w nieruchomości, na której stoi budynek przy ul.

Sportowców wraz z dojściem do budynku i terenem przyległym do samego budynku

i taka nieruchomość została wydzielona z większej nieruchomości przez biegłego

geodetę na zlecenie Sądu w celu określenie nieruchomości, w której udział

zasiedziała wnioskodawczyni. Przedmiotem wniosku o zasiedzenie udziału jest

bowiem konkretna nieruchomość dająca się fizycznie wskazać na gruncie, a nie

określona działka geodezyjna i dlatego Sąd Rejonowy taką nieruchomość

wyodrębnił stwierdzając, że jest to działka nr [...], w której udział zasiedziała

wnioskodawczyni.

Sądy

wskazały,

że

zasiedzenie

to

jest

następstwem

samoistnego posiadania przez nią i jej poprzedników prawnych pokoju w budynku

posadowionym na tej działce oraz dojścia do budynku i przyległego bezpośrednio

do budynku pasa gruntu szerokości około 1,5 m, który musiał być zaliczony do

działki nr [...] także z uwagi na normy geodezyjne, wykluczające wydzielenie działek

zabudowanych

według

granic

przeprowadzonych

po

obrębie

budynku.

Uwzględniając stosunek powierzchni posiadanej przez wnioskodawczynię części

tak wydzielonej nieruchomości do całej powierzchni tej nieruchomości, Sądy

określiły wielkość udziału jaki nabyła przez zasiedzenie. Stwierdziły, że ponieważ

wnioskodawczyni i jej poprzednicy prawni byli samoistnymi posiadaczami w złej

wierze, a ich posiadanie rozpoczęło się w 1937 r., mogli nabyć przez zasiedzenie

udział we współwłasności nieruchomości dopiero po trzydziestu latach, zgodnie

z art. 50 pr. rzecz. w zw. z art. XLI § 2 przepisów wprowadzających k.c. W tych

okolicznościach Sądy uznały, że zasiedzenie nastąpiło z dniem 1 stycznia 1977 r.,

gdy posiadaczem była K.F., a zatem na jej rzecz należało uwzględnić wniosek. Nie

ma znaczenia, że cofnęła ona wniosek, skoro, zgodnie z art. 610 k.p.c. sąd

obowiązany jest do stwierdzenia zasiedzenia na rzecz osoby, w stosunku do której

zasiedzenie zostanie wykazane, nawet jeżeli jest to inna osoba, niż wskazana

przez wnioskodawcę. Osobę taką z urzędu należy wezwać do udziału w sprawie

jako zainteresowaną, w rozumieniu art. 510 k.p.c.

W

skardze

kasacyjnej

opartej

na

obu

podstawach,

uczestniczka

postępowania K.P. w ramach pierwszej podstawy zarzuciła naruszenie art. 172 k.c.

w zw. z art. XLI p.w.k.c. i art. 50 pr. rzecz. przez przyjęcie, że przedmiotem

wniosku o zasiedzenie udziału we współwłasności nieruchomości jest konkretna

nieruchomość dająca się fizycznie wskazać na gruncie i dokonanie fizycznego

wydzielenia nieruchomości dla celów zasiedzenia udziału oraz przez przyjęcie

zasiedzenia udziału w nieruchomości gruntowej w wyniku korzystania z jednego,

nie wydzielonego pokoju w budynku, bez posiadania samoistnego gruntu. W

ramach drugiej podstawy kasacyjnej skarżąca zarzuciła naruszenie art. 321 § 1 w

zw. z art. 361 i art. 382 k.p.c. i art. 13 § 2 k.p.c. oraz art. 510 § 1 k.p.c., przez

uwzględnienie wniosku na rzecz K.F., która wniosek cofnęła i zostało wobec niej

umorzone postępowanie oraz przez orzeczenie ponad żądanie, które nie

obejmowało działki nr 1786, naruszenie art. 316 § 1 w zw. z art. 361 i art. 382 k.p.c.

i art. 13 § 2 k.p.c. oraz art. 233 § 1 k.p.c. przez nakazanie wydzielenia działki gruntu

dla celów zasiedzenia udziału i orzeczenie o zasiedzeniu także udziału w działce nr

1786, która nie była przedmiotem wniosku ani posiadania wnioskodawczyń i ich

poprzedników prawnych.

W

oparciu o powyższe zarzuty uczestniczka wnosiła o uchylenie

zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego je postanowienia Sądu

pierwszej instancji w części uwzględniającej wniosek i przekazanie sprawy w tym

zakresie do ponownego rozpoznania oraz zasądzenia na rzecz uczestniczki

kosztów postępowania za wszystkie instancje.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Nie jest uzasadniony zarzut naruszenia art. 510 § 1 oraz art. 321 § 1 k.p.c.

w zw. z art. 361 i art. 13 § 2 k.p.c. przez orzeczenie zasiedzenia na rzecz K.F.,

mimo cofnięcia przez nią wniosku i umorzenia w tym zakresie postępowania. Jak

słusznie wskazały Sądy obu instancji, w postępowaniu o stwierdzenie zasiedzenia,

zgodnie z art. 610 k.p.c., stosuje się odpowiednio przepisy o stwierdzeniu nabycia

spadku, w tym art. 670 § 1 i art. 677 § 1 k.p.c., co oznacza, że sąd z urzędu bada,

kto nabył własność nieruchomości przez zasiedzenie i sam z urzędu określa krąg

osób zainteresowanych, które zgodnie z art. 510 § 1 k.p.c. powinny być

uczestnikami postępowania oraz wzywa je do udziału w sprawie. Sąd ma też

obowiązek stwierdzić nabycie własności w drodze zasiedzenia przez osoby, które

spełniły przesłanki zasiedzenia, nawet jeżeli są to osoby inne niż wskazane we

wniosku, nie jest zatem w tym zakresie nim związany (porównaj między innymi

orzeczenia Sądu Najwyższego z dnia 30 stycznia 2001 r. I CKN 1359/00, z dnia 10

stycznia 2002 r., I CZ 194/01, z dnia 29 maja 1998 r. II CKU 172/97, nie publ. oraz

z dnia 23 września 1999 r. III CKN 352/98, OSNC 2000/3/62). Skoro zatem Sąd

Rejonowy uznał, że przesłanki zasiedzenia spełniła K.F. miał podstawy do

wezwania jej do udziału w sprawie i stwierdzenia na jej rzecz zasiedzenia, mimo że

cofnęła ona wniosek i w wyniku tego postępowanie uprzednio zostało w stosunku

do niej umorzone.

Nie jest też skuteczny zarzut naruszenia art. 233 § 1 k.p.c. zarówno dlatego,

że zgodnie z art. 3983 § 3 k.p.c. zarzuty dotyczące ustalenia faktów lub oceny

dowodów, nie mogą być podstawą skargi kasacyjnej, jak i dlatego, że uzasadnienie

tego zarzutu w skardze kasacyjnej wskazuje, iż w istocie skarżącej nie chodzi

o dokonanie przez Sądy wadliwej oceny materiału dowodowego, lecz o niewłaściwe

zastosowanie norm prawa materialnego do ustalonego stanu faktycznego.

Nie można natomiast odmówić słuszności zarzutowi naruszenia art. 321 § 1

k.p.c.

w pozostałym, określonym w skardze kasacyjnej zakresie jak również

zarzutowi naruszenia art. 316 § 1 i art. 382 k.p.c. oraz art. 172 k.c.

Przede wszystkim narusza powyższe przepisy, a także art. 46 § 1 oraz art.

47 § 1 i 2 i art. 48 k.c., stanowisko Sądów obu instancji przyjmujące, że może

prowadzić do zasiedzenia udziału we współwłasności nieruchomości korzystanie

z pokoju, nie stanowiącego wyodrębnionego lokalu, połączone z korzystaniem

z dojścia do budynku i pasa gruntu wzdłuż ściany budynku używanego do

czyszczenia i konserwacji okien w zajmowanym pokoju oraz że wniosek

o zasiedzenie udziału we współwłasności określonej nieruchomości może w takiej

sytuacji być uwzględniony przez geodezyjne wydzielenie na gruncie nieruchomości

obejmującej budynek, w którym znajduje się ten pokój, pas gruntu stanowiący

dojście do budynku i pas gruntu wokół budynku i stwierdzenie, że wnioskodawca

nabył przez zasiedzenie udział w tak wydzielonej nieruchomości. Stanowisko takie

nie tylko narusza powyższe przepisy lecz prowadzi także do niedopuszczalnego

w sprawie o zasiedzenie udziału we współwłasności nieruchomości, tworzenia

przez sąd nowej nieruchomości, przez łączenie i podział, wyłącznie dla celów

zasiedzenia udziału, działek geodezyjnych składających się na jedną nieruchomość

objętą jedną księgą wieczystą. W konsekwencji faktycznie prowadzi to do

fizycznego wydzielenia nieruchomości objętej wnioskiem o zasiedzenie, mimo że

wniosek nie dotyczył zasiedzenia określonej, fizycznej części nieruchomości, co

było

niedopuszczalne,

lecz

udziału

we

współwłasności

nieruchomości.

Fizyczne wydzielenie przez sąd nieruchomości w sprawie o zasiedzenie jest

dopuszczalne, gdy wniosek dotyczy zasiedzenia fizycznie określonej części

nieruchomości, którą można wydzielić. Nie jest dopuszczalne, gdy wniosek dotyczy

zasiedzenia udziału we współwłasności określonej nieruchomości, czy działki

geodezyjnej. Jak słusznie wskazał Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 26 stycznia

1978r. III CZP 96/77 (OSNC 1978/11/195) przedmiotem nabycia własności przez

zasiedzenie może być zarówno nieruchomość gruntowa, jak i jej fizycznie

wydzielona część, a także udział w prawie własności, czyli tak zwana idealna część

nieruchomości. Jeżeli współposiadanie nieruchomości prowadzące do nabycia

przez zasiedzenie idealnej części nieruchomości polega na tym, że każdy

ze współposiadaczy uważa się za posiadacza samoistnego części, której nie da się

fizycznie wydzielić, a zatem nie ma możliwości nabycia przez zasiedzenie fizycznie

wydzielonej części nieruchomości, mogą istnieć podstawy do nabycia przez

zasiedzenie udziału w nieruchomości. W takiej sytuacji brak jest jednak

jakichkolwiek podstaw prawnych, by dla celu stwierdzenia nabycia przez

zasiedzenie udziału we współwłasności nieruchomości, a więc jej idealnej części,

wydzielać fizycznie określoną część nieruchomości, tworząc z niej odrębną działkę

obejmującą części stanowiące przedmiot posiadania i stwierdzać zasiedzenie

udziału w tak utworzonej nieruchomości.

Niezależnie od tego trafnie skarżąca zarzuca, że bezpodstawnie Sądy obu

instancji uwzględniając wniosek

powołały się na powyższą uchwałę Sądu

Najwyższego stwierdzając, że w sprawie spełnione zostały obie wskazane przez

Sąd Najwyższy przesłanki zasiedzenie udziału we współwłasności, choć stan

faktyczny rozpoznawanej sprawy odbiega w sposób istotny od stanu faktycznego,

na tle którego podjęta została ta uchwała, a Sądy nie rozważyły dostatecznie

czy w stanie faktycznym rozpoznawanej sprawy zachodziły podstawy do przyjęcia

samoistnego

posiadania

nie

wydzielonego

pokoju

i

„przyległego

terenu”.

Przypomnieć należy, że wskazana wyżej uchwała zapadła w sprawie, w której

współposiadacz posiadał samodzielnie nie tylko część pomieszczeń w budynku

lecz również cały ogród warzywny na nieruchomości, korzystając z niego

z wyłączeniem innych osób, w tym z wyłączeniem drugiego współposiadacza i to

było podstawą przyjęcia przez Sąd Najwyższy, że był samoistnym posiadaczem

pomieszczeń i części gruntu . Natomiast w rozpoznawanej sprawie bezsporne jest,

że od 1963 r. wnioskodawczyni i jej poprzednicy prawni korzystali samodzielnie

tylko z jednego pokoju, stanowiącego część składową budynku i nieruchomości.

Zgodnie zaś z art. 47 § 1 k.c. część składowa nie może stanowić odrębnego

przedmiotu własności i innych praw rzeczowych, a co za tym idzie nie może być

przedmiotem samoistnego posiadania –„jak właściciel”, a więc niedopuszczalne jest

jej zasiedzenie (porównaj między innymi orzeczenia Sądu Najwyższego z dnia

6 czerwca 1973 r. I CR 413/73 i z dnia 19 stycznia 1988 r. III CRN 459/87, nie publ.

oraz z dnia 15 marca 1989 r. III CZP 14/89, OSNCP 1990/2/27). Z ustaleń Sądów

wynika, że od 1963 r. wnioskodawczyni i jej poprzednicy prawni korzystali tylko,

w celu dojścia do mieszkania, z drogi do budynku prowadzącej od ul. S. oraz z

pasa ziemi przy ścianie budynku pod ich oknami, w celu utrzymania w czystości i

konserwacji zajmowanego przez nich pokoju. Bez wątpienia zatem było to

korzystanie z gruntu wyłącznie w celu zapewnienia sobie możliwości korzystania z

pokoju w budynku i tylko w zakresie niezbędnym do normalnego korzystania z tego

pokoju. Skoro korzystanie z nie wyodrębnionego pokoju w budynku nie stanowi

samoistnego posiadania i nie może prowadzić do zasiedzenia, to także korzystanie

z drogi w celu dojścia do tego pokoju oraz z pasa gruntu okalającego budynek,

wyłącznie w celu normalnego korzystania z pokoju, nie jest samoistnym

posiadaniem gruntu, prowadzącym do zasiedzenia. W przeciwnym wypadku

doszłoby do obejścia art. 47 § 1 k.c. przez przyjęcie możliwości zasiedzenia części

składowej nieruchomości w wyniku korzystania z gruntu w zakresie umożliwiającym

korzystanie z tej części składowej. Skoro korzystanie z części gruntu jedynie w

zakresie umożliwiającym korzystanie z części składowej nieruchomości nie może

być uznane za posiadanie samoistne, nie może też prowadzić do zasiedzenia

udziału we współwłasności tej nieruchomości.

Rozważając decydującą dla określenia sposobu posiadania kwestię

świadomości wnioskodawczyni i jej poprzedników prawnych co do rodzaju

uprawnień jakie im przysługują w stosunku do zajmowanego pokoju, dojścia do

budynku i pasa gruntu wokół budynku, Sądy pominęły jednoznaczne oświadczenie

wnioskodawczyni K.F. złożone w czasie jej zeznań na rozprawie w dniu 17

października 2003 r. (k. 44), że domaga się ona zasiedzenia służebności

mieszkania, które zajmuje oraz służebności dojścia do tego mieszkania, nie żąda

natomiast zasiedzenia części działki. Jak słusznie wskazał Sąd Najwyższy

w postanowieniu z dnia 13 marca 2002 r. III CKN 811/00 (nie publ.) kryterium

odróżniającym posiadanie rzeczy od posiadania praw jest czynnik woli (animus).

Osoba, która włada rzeczą cum animo domini jest posiadaczem prawa własności,

gdy zaś przy władaniu wyraża wolę korzystania z rzeczy w takim zakresie, jaki

odpowiada innemu prawu, jest posiadaczem innego prawa. Powyższa wypowiedź

wnioskodawczyni oceniana łącznie z opisanym wyżej zakresem i sposobem

korzystania z drogi i pasa gruntu wokół budynku, może wskazywać na wolę

korzystania z nieruchomości w zakresie odpowiadającym innemu prawu,

a w każdym razie potwierdza istniejące zasadnicze zastrzeżenia co do woli

władania nieruchomością lub jej częścią jak właściciel.

Biorąc wszystko to pod uwagę Sąd Najwyższy uchylił zaskarżone

postanowienie i przekazał sprawę Sądowi drugiej instancji do ponownego

rozpoznania i rozstrzygnięcia o kosztach postępowania kasacyjnego (art. 39815

oraz art. 108 § 2 w zw. z art. 391 § 1 i art. 39821 k.p.c.).