III CSK 198/07 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt III CSK 198/07

POSTANOWIENIE

Dnia 8 listopada 2007 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Krzysztof Pietrzykowski (przewodniczący)

SSN Zbigniew Strus

SSN Hubert Wrzeszcz (sprawozdawca)

w sprawie z wniosku I. sp. z o.o. w K.

przy uczestnictwie: M. H., J. S., A. S. i P. S.

o wpis roszczenia w księdze wieczystej,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej

w dniu 8 listopada 2007 r.,

skargi kasacyjnej uczestnika P. S.

od postanowienia Sądu Okręgowego z dnia 14 grudnia 2006 r.,

oddala skargę kasacyjną i zasądza od uczestnika postępowania

P. S. na rzecz wnioskodawcy 120 (sto dwadzieścia) zł kosztów

postępowania kasacyjnego.

Uzasadnienie

Dnia 5 czerwca 2006 r. referendarz sądowy dokonał w księdze wieczystej

[…], prowadzonej przez Sąd Rejonowy w K., wpisu na rzecz wnioskodawcy

roszczenia

o

przeniesienie

własności

nieruchomości,

wynikającego

z

przedwstępnej umowy sprzedaży z dnia 25 października 2001 r., sporządzonej

przez notariusza M. K.

Na orzeczenie referendarza złożyli skargę uczestnicy postępowania P. S. i

M. H., wnosząc o jego uchylenie i oddalenie wniosku. P.S. zarzucił, że nie było

podstaw do dokonania wpisu, ponieważ upłynął termin do zawarcia przyrzeczonej

umowy

sprzedaży.

M.H.

podniósł

natomiast,

że

uwzględnienie

wniosku

uniemożliwia przedawnienie roszczenia o zwarcie przyrzeczonej umowy sprzedaży.

Postanowieniem z dnia 3 sierpnia 2006 r. Sąd Rejonowy uchylił zaskarżony

wpis i oddalił wniosek.

Sąd ustalił, że dla nieruchomości położonej w K. przy ul. K. […], oznaczonej

jako działka nr 59, zabudowanej budynkiem frontowym i oficynowym, jest

prowadzona księga wieczysta […]. Właścicielem tej nieruchomości jest M. H. W

dziale trzecim wymienionej księgi wieczystej zostały wpisane warunkowe

roszczenia

o

zawarcie

przyrzeczonej

umowy

sprzedaży

udziałów

we

współwłasności nieruchomości wynoszących 4/5 i 1/5 na rzecz - odpowiednio – J. i

P. małż. S. oraz A. S.

Sąd Rejonowy uznał, że nie ma podstaw do uwzględnienia wniosku,

ponieważ z dołączonej do niego przedwstępnej umowy sprzedaży wynika,

iż przysługujące wnioskodawcy roszczenie o zawarcie umowy przyrzeczonej uległo

przedawnieniu.

Zaskarżonym wyrokiem Sąd Okręgowy w K. zmienił orzeczenie Sądu

pierwszej instancji i nakazał wpisać w dziale III księgi wieczystej „roszczenie

wnioskodawcy (...) o zobowiązanie do sprzedaży nieruchomości wynikające

z zawartej przedwstępnej umowy sprzedaży (...)".

Sąd odwoławczy podzielił zarzut apelującego, że Sąd Rejonowy wydał

orzeczenie z naruszeniem przepisu art. 6268 2 k.p.c. Badanie przedawnienia

roszczenia o zawarcie umowy przyrzeczonej nie mieści się w zakresie określonej

w tym przepisie kognicji sądu wieczystoksięgowego. Ponadto kwestia, czy

przysługujące wnioskodawcy roszczenie uległo przedawnieniu okazała się sporna

i jest przedmiotem odrębnego postępowania toczącego się przed Sądem

Okręgowym w K. pod sygn. akt l C …/06. Zdaniem Sądu Okręgowego wniosek

podlega uwzględnieniu na podstawie art. 16 ust. 2 pkt 2 u.k.w.h.

W skardze kasacyjnej, opartej na obu podstawach, pełnomocnik P. S.

zarzucił naruszenie art. 16 ust. 1 i art. 16 ust. 2 pkt 2 u.k.w.h., art. 390 § 3 zd. 2 i

art. 117 § 2 zd. 1 k.c. przez ich niezastosowanie, art. 390 § 2 w zw. art. 390 § 1 k.c.

przez ich błędną wykładnię, art. 111 § 1 k.c., art. 3 ust. 1 u.k.w.h. przez ich

niezastosowanie oraz art. 328 § 2 w zw. z art. 391 k.p.c. i art. 385 k.p.c. Powołując

się na te podstawy wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie

sprawy do ponownego rozpoznania bądź o jego uchylenie i oddalenie wniosku.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zasadnicze znaczenie dla oceny zasadności skargi kasacyjnej ma kwestia,

czy spór dotyczący przedawnienia roszczenia, podlegającego ujawnieniu w księdze

wieczystej,

może

być

przedmiotem

rozstrzygnięcia

w

postępowaniu

wieczystoksięgowym.

Kognicję sądów merytorycznych obu instancji (sądu rejonowego - przy

wpisie i sądu okręgowego - przy rozpoznawaniu apelacji od wpisu) reguluje art.

6268 § 2 k.p.c. Wynika z niego, że w postępowaniu wieczystoksięgowym kognicja

sądu jest zawężona, ogranicza się bowiem do badania jedynie treści wniosku,

treści i formy dołączonych do wniosku dokumentów oraz treści księgi wieczystej.

Z tego powodu w literaturze i w orzecznictwie przyjmuje się zgodnie, że zakres

kognicji sądu rejonowego i rozpoznającego apelację nie obejmuje rozstrzygania

sporów

o

prawo

stanowiące

przedmiot

wniosku

o

dokonanie

wpisu.

W postępowaniu wieczystoksięgowym nie mogą być rozstrzygane spory ani

w charakterze przesłanki, ani samego rozstrzygnięcia, ani też dokonywane

ustalenia, że uwzględnienie wniosku doprowadzi do niezgodności stanu prawnego

ujawnionego

w

księdze

wieczystej

z

rzeczywistym

stanem

prawnym

(por. postanowienie Sąd Najwyższego: z dnia 6 grudnia 1999 r., III CKN 892.

niepubl. i z dnia 22 maja 2003 r., II CKN 109/01, Lex nr 137 541). Również spór

dotyczący przedawnienia roszczenia, podlegającego ujawnieniu w księdze

wieczystej,

nie

może

być

przedmiotem

rozstrzygnięcia

w

postępowaniu

wieczystoksięgowym, ponieważ nie pozwala na to zawężona kognicja sądu w tym

postępowaniu. Jej ograniczenie do zakresu określonego w art. 626 8 § 2 k.p.c.

wyłącza np. przeprowadzenie dowodów osobowych (por. postanowienie Sąd

Najwyższego z dnia 7 grudnia 1999 r., II CKN 591/98. OSNC 2000, nr 7-8, poz.

131). Niedopuszczalne byłoby zatem ustalanie na podstawie przesłuchania

uczestników postępowania lub świadków, czy bieg terminu przedawnienia

roszczenia nie uległ przerwaniu na skutek podjęcia czynności przed sądem lub

uznania roszczenia przez osobę, przeciwko której roszczenie przysługuje

(art. 123 k.c.).

Reasumując, Sąd Okręgowy trafnie uznał - wbrew stanowisku skarżącego że spór dotyczący przedawnienia roszczenia, podlegającego ujawnieniu w księdze

wieczystej,

nie

może

być

przedmiotem

rozstrzygnięcia

w

postępowaniu

wieczystoksięgowym. To oznacza, że podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty

naruszenia prawa, które dotyczą przedawnienia, obliczania terminu przedawnienia

i konsekwencji ujawnienia - zdaniem skarżącego - przedawnionego roszczenia,

należało uznać za nieuzasadnione.

Również nieuzasadniony jest zarzut naruszenia art. 16 ust.1 i art. 16 ust. 2

pkt 2 u.k.w.h. polegający - według skarżącego - na nakazaniu dokonania wpisu

nieprzewidzianego w przytoczonych przepisach. Wprawdzie brzmienie nakazanego

wpisu odbiega od przewidzianego wpisu w art. 16 ust. 2 pkt 2 u.k.w.h., jednakże

z treści uzasadnienia zaskarżonego postanowienia (a także przytoczonej podstawy

prawnej wpisu) wynika wyraźnie, że przedmiotem rozstrzygnięcia jest roszczenie

o przeniesienie własności nieruchomości. W tej sytuacji nie można podzielić

zarzutu,

że

zaskarżone

postanowienie

zostało

wydane

z

naruszeniem

przytoczonych przepisów prawa, w sposób wskazany w uzasadnieniu podstawy

skargi kasacyjnej.

Zarzut naruszenia art. 390 § 2 w związku z art. 390 § 1 k.c. zmierza

w istocie

do

wykazania,

że

wnioskodawcy

o przeniesienie

własności

nieruchomości,

nie

ponieważ

przysługuje

według

roszczenie

przytoczonych

przepisów z umowy przedwstępnej wynika jedynie roszczenie o zawarcie umowy

przyrzeczonej. Również tego zarzutu nie można podzielić. Z okoliczności sprawy

wynika bowiem, że celem zawarcia umowy przyrzeczonej jest realizacja

przysługującego wnioskodawcy - na podstawie notarialnej przedwstępnej umowy

sprzedaży nieruchomości z dnia

o przeniesienie

własności

października

nieruchomości.

Nie

2001

ulega

r.

- roszczenia

zatem

wątpliwości,

że wnioskodawcy przysługuje roszczenie podlegające ujawnieniu w księdze

wieczystej.

Zarzut naruszenia art. 328 § 2 k.p.c. nie poddaje się kontroli kasacyjnej.

Skarżący nie przytoczył bowiem argumentów, które - jego zdaniem - zostały

pominięte przez Sąd odwoławczy. Ogólnikowe odwołanie się do odpowiedzi na

apelację nie spełnia - przewidzianego w art. 3984 § 1 pkt 2 k.p.c. - wymagania

przytoczenia uzasadnienia podstawy kasacyjnej. Druga podstawa kasacyjna

wymaga też wykazania, że zarzucone uchybienie mogło mieć wpływ na wynik

sprawy (por. orzeczenia Sądu Najwyższego: z dnia 7 kwietnia 1936 r., C.III. 85/35,

Zb. Orz. 1937, nr III, poz. 82, z dnia 10 stycznia 1997 r., II CKN 21/96, OSNC 1997,

nr 5, poz. 61, z dnia 11 marca 1997 r., III CKN 13/97, OSNC 1997, nr 8, poz. 114).

Do naruszenia art. 385 k.p.c. doszło - zdaniem skarżącego - na skutek

„nieoddalenia bezzasadnej apelacji w następstwie popełnienia wskazanych

w skardze kasacyjnej uchybień". Uznanie skargi kasacyjnej za pozbawioną

uzasadnionych podstaw, przesądza o bezskuteczności tego zarzutu.

Z przedstawionych powodów Sąd Najwyższy orzekł, jak w sentencji

postanowienia (art. 39814 k.p.c. oraz art. 520 § 2 w związku z art. 391 i art. 398 21

k.p.c.).

jz