III CSK 192/06 · Sąd Najwyższy

Sygn. akt III CSK 192/06

POSTANOWIENIE

Dnia 10 sierpnia 2006 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Henryk Pietrzkowski

w sprawie z powództwa Miasta N. - Kierownika Powiatowego Urzędu Pracy w N.

przeciwko T. K. i B. H.

o zapłatę,

na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 10 sierpnia 2006 r.,

na skutek skargi kasacyjnej pozwanej B. H.

od wyroku Sądu Apelacyjnego w K.

z dnia 27 października 2005 r., sygn. akt I ACa …/05,

odrzuca skargę kasacyjną i oddala wniosek o przyznanie

kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu

w postępowaniu kasacyjnym.

Uzasadnienie

Skarga kasacyjna - obok oznaczenia zaskarżonego orzeczenia ze

wskazaniem zakresu zaskarżenia, przytoczenia podstaw kasacyjnych i ich

uzasadnienia oraz wniosku o uchylenie lub zmianę orzeczenia z oznaczeniem

zakresu uchylenia lub zmiany - powinna zawierać, jako jeden z elementów

konstrukcyjnych, także wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania i jego

uzasadnienie (art. 3984 § 1 k.p.c.). W postanowieniu z dnia 9 listopada 2000 r.,

II CKN 1385/00 (OSNC 2001, nr 3, poz. 51) oraz w licznych późniejszych

orzeczeniach dotyczących kasacji, a które zachowały aktualność w odniesieniu do

skargi

kasacyjnej,

Sąd

Najwyższy

wyjaśnił,

że

brak

polegający

na

nieprzedstawieniu okoliczności uzasadniających rozpoznania kasacji (aktualnie

wniosku przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania) powoduje odrzucenie kasacji

bez wzywania o jego usunięcie. Z kolei, w postanowieniu z dnia 12 grudnia 2000 r.,

V CKN 1780/00 (OSNC 2001, nr 3, poz. 52) uściślił to stanowisko przez

stwierdzenie, że spełnienie obowiązku wynikającego z art. 393 3 § 1 pkt 3 k.p.c.

(aktualnie art. 3984 § pkt 3 k.p.c.) nie może polegać na odwołaniu się przez

skarżącego

do

uzasadnienia

podstaw

kasacyjnych,

bez

przedstawienia

okoliczności wskazanych w wymienionym przepisie, a w postanowieniu z dnia

22 marca 2001 r., V CZ 131/00 (OSNC 2001, nr 10, poz. 156) zaznaczył dobitnie,

że jeżeli skarżący nie wskazał w kasacji okoliczności uzasadniających jej

rozpoznanie, to obowiązek ich przedstawienia nie jest spełniony, choćby dały się

wywieść z uzasadnienia kasacji (por. także postanowienia Sądu Najwyższego

z dnia 2 marca 2001 r., V CZ 127/00 oraz z dnia 10 maja 2001 r., II CZ 35/01,

nie publikowane).

Oceniając wymaganie przewidziane w art. 3984 § 1 pkt 3 k.p.c., należy

przede wszystkim podkreślić, że kształtując formę skargi kasacyjnej oraz stylizując

przepis art. 3984 § 1 k.p.c., ustawodawca wyraźnie oddzielił podstawy kasacyjne

i ich uzasadnienie (pkt 2) od wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania

i jego uzasadnienie (pkt 3), w związku z czym utożsamianie tych odrębnych

elementów konstrukcyjnych w ramach wykładni sądowej jest niedopuszczalne.

Z tych

samych

założeń

wychodził

Sąd

Najwyższy,

trafnie

stwierdzając

w przytoczonych na wstępie orzeczeniach, że spełnienie obowiązku wynikającego

z art. 3933 § 1 pkt 3 k.p.c. (aktualnie art. 3984 § 1 pkt 3 k.p.c.) nie może polegać

na odwołaniu się przez skarżącego do uzasadnienia podstaw kasacyjnych.

Spełnienie wymagania z art. 3984 § 1 pkt 3 k.p.c. powinno przybrać formę

wyodrębnionego wywodu prawnego, w którym skarżący wskaże, jakie to konkretnie

występujące w sprawie okoliczności pozwalają zakwalifikować skargę kasacyjną do

rozpoznania, i uzasadni, dlaczego odpowiadają one ustawowemu katalogowi

przesłanek usprawiedliwiających przyjęcie skargi. Skarżący nie może ograniczyć

się do powtórzenia ustawowej formuły, w jakiej zostały ujęte w art. 398 9 k.p.c.

okoliczności mające uzasadniać wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do

rozpoznania.

Samo

posłużenie

się

taką

formułą,

bez

jej

uzasadnienia,

odwołującego się do realiów konkretnej sprawy i wykazującego, że przytoczona

przyczyna przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania rzeczywiście zachodzi, nie

wystarczy do uznania, że obowiązek z art. 398 4 § 1 pkt 3 k.p.c. został spełniony,

i tym samym może skutkować odrzuceniem kasacji.

W złożonej skardze kasacyjnej brak jest elementów, które nadają jej

publicznoprawny charakter i wypełniają swą treścią przesłanki określone w art. 3989

§ 1 k.p.c. Wprawdzie jej autor stwierdził, że w sprawie występuje istotne

zagadnienie prawne oraz potrzeba wykładni prawa, ale nie przedstawił zagadnienia

prawnego ani nie wykazał, że istnieje potrzeba wykładni przepisów prawa.

Stwierdzenia zawarte w treści skargi kasacyjnej w istocie stanowią pozór

występowania zagadnienia prawnego. W przypadku gdy skarżący twierdzi,

że w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, obciąża go obowiązek

sformułowaniu tego zagadnienia i wskazania argumentów, które prowadzą do

rozbieżnych ocen (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 10 maja 2001 r.,

II CZ 35/01, OSNC 2002 r., nr 1, poz. 11). Z kolei odwołanie się do uzasadnienia

podstaw kasacyjnych, w którym skarżący zarzuca sądowi drugiej instancji

dokonanie wadliwej wykładni przepisów prawnych nie jest przedstawieniem

okoliczności uzasadniających wniosek o istnieniu potrzeby wykładni przepisów

prawnych

budzących

poważne

wątpliwości lub wywołujących

rozbieżności

w orzecznictwie sądów (art. 3989 § 1 pkt 2 w zw. z art. 3984 § 1 pkt 3 k.p.c.).

Byłoby to bowiem zbędnym powielaniem argumentów wskazanych w uzasadnieniu

podstaw kasacyjnych, służących wykazaniu ich zasadności. Podkreślić nadto

należy, że autor skargi kasacyjnej zarówno w podstawach kasacyjnych jak i we

wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania wskazał art. 233 § 1 k.p.c.,

a zatem przepis, który nie może być podstawą skargi kasacyjnej, a zatem także

podstawa twierdzenia, że wymaga wykładni prawa albo na jego tle występuje

istotne zagadnienie prawne (art. 3983 § 3 k.p.c.).

Odmawiając zasądzenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej zważyć

należało, że koszty takie przysługują adwokatowi, gdy pomoc prawna udzielana

została zgodnie z wymaganiami stawianymi profesjonaliście, jak to już wyjaśnił Sąd

Najwyższy w postanowieniu z dnia 14 sierpnia 1997 r., II CZ 88/97 (OSNC 1998,

z. 3, poz. 40).

W niniejszej sprawie udzielona "pomoc prawna" polegała na sporządzeniu

i wniesieniu skargi kasacyjnej nie spełniającej - jak to już wyjaśniono podstawowych

wymagań

proceduralnych

stawianych

temu

środkowi,

co

spowodowało konieczność jej odrzucenia na posiedzeniu niejawnym (art. 398 6 § 3

k.p.c.). Rażąco sprzeczne z zasadą profesjonalizmu czynności adwokata (radcy

prawnego) ustanowionego z urzędu nie uprawniają go do skutecznego domagania

się przyznania mu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej. Za takie należy uznać

czynności pełnomocnika procesowego podjęte w postępowaniu kasacyjnym

w niniejszej sprawie, i dlatego brak było podstaw, by z mocy przepisów

rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia z dnia 28 września 2002 r.

w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa

kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz.

1348 ze zm.) przyznać mu zwrot tych kosztów. Zauważyć poza tym należy,

że omawiany wniosek nie zawiera również wymaganego - zgodnie z § 20

powyższego rozporządzenia - oświadczenia, że opłata nie została zapłacona

w całości lub w części. Wniosek adwokata lub radcy prawnego, ustanowionego dla

strony zwolnionej od kosztów sądowych w całości lub w części, o zasądzenie od

Skarbu Państwa kosztów nie opłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, nie

zawierający oświadczenia, że żądane koszty nie zostały zapłacone w całości lub

w części, podlega oddaleniu, jako nie uzasadniony (postanowienie SN z dnia

14 października 1998 r., II CKN 687/98, OSNC 1999, nr 3, poz. 63).

Z przytoczonych względów należało orzec jak wyżej.

jz